-Friday World-April 16,2026
ગુજરાતની રાજકીય માટીમાં એક અજબ વાત જોવા મળે છે. સરકારનું નામ ભાજપ છે, ચૂંટણીના પ્રચારમાં કમલનું ફૂલ ફરકે છે, પણ અંદર ઊંડે જોઈએ તો ઘણા મહત્વના હોદ્દા પર એવા નેતાઓ બેઠા છે જેમનું મૂળ કોંગ્રેસમાં હતું. આ વાત એક સાદી તસવીરમાં સ્પષ્ટ દેખાય છે, જેમાં કોંગ્રેસમાંથી ભાજપમાં આવેલા 80થી વધુ નેતાઓની યાદી છે.
આ યાદીમાં કુંવરજી બાવળિયા, એસ. આશા પટેલ, જવાહર ચાવડા, વિકુલ રાઠોડ, જ્યેશ રાઠોડ, નરહરિ અમીન, રાધવજી પટેલ, ધર્મેન્દ્રસિંહ જાડેજા, બાવકુ ઉધાડ, સી.પી. સોલંકી, જશાભાઈ બારડ, તેજશ્રી પટેલ, રામસિંહ પરમાર, અમિત ચૌધરી, માનસિંહ ચૌહાણ, સીકંદર રાઠોડ, ભોગાભાઈ ગોહિલ, કરમશી પટેલ, મહેન્દ્રસિંહ વાઘેલા, બલવંતસિંહ રાજપૂત, પ્રદીપ પટેલ, છગનલાલ ચૌધરી, શ્યામજી ચૌહાણ, ગિરીશ પરમાર, જયંતિલાલ પરમાર, સુરતસિંહ ચૌહાણ, નિમાભાઈ આચાર્ય, છબીલ પટેલ, રાજેન્દ્ર ચાવડા, પ્રભુ વસાવા, પરેશ વસાવા અને આગળ વધતા કરસનદાસ સોનેરી, ભાવસિંહ રાઠોડ, અનિલ પટેલ, નટવરસિંહ પરમાર, જયદ્રથસિંહ પરમાર, મંગળ ગાવિત, જે.વી. કાકડિયા, પ્રવીણ મારુ, સોમા ગાંડા પટેલ, પ્રદ્યુમનસિંહ જાડેજા, અક્ષય પટેલ, જીતુ ચૌધરી, બ્રિજેશ મેરજા, અશ્વિન કોટવાલ, અલ્પેશ ઠાકોર, ચીરાગ પટેલ, અમીન કોટવાલ, ભવાન બારડ, દેવસિંહ ચૌહાણ, હાર્દિક પટેલ, કમલેશ પટેલ, હીરા પટેલ, સાગર રાયકા, ચીરાગ પટેલ, અમરીશ ઠાકોર, અર્જુન મોઢવાડિયા, મુળુભાઈ કાંકરિયા, સી. જે. ચાવડા અને અરવિંદ વાસાવા જેવા નામો સામેલ છે.
આ યાદી એક વાત સ્પષ્ટ કરે છે કે ગુજરાતમાં ભાજપની સરકાર ફક્ત નામ પર જ ભાજપી છે. વાસ્તવમાં તેમાં કોંગ્રેસના જૂના નેતાઓનું મોટું પ્રમાણ છે. આ નેતાઓ કોંગ્રેસની વિચારધારા છોડીને ભાજપમાં કેમ આવ્યા? શું તેઓ વાસ્તવમાં ભાજપની વિચારસરણીથી પ્રભાવિત થયા હતા? અથવા પાછળ અન્ય કારણો હતા?
કારણોની તપાસ: વિચારધારા કે ડર?
રાજકારણમાં પક્ષપલટો નવી વાત નથી. લોકો વિચારધારા, વિકાસની ઝંખના, સ્થાનિક મુદ્દાઓ કે વ્યક્તિગત અભિપ્રાયને કારણે પક્ષ બદલે છે. પરંતુ ગુજરાતમાં આ પલટાની સાથે ઘણી વખત એક સામાન્ય વાત જોડાયેલી જોવા મળે છે – કેસનો ડર, ED-CBIની તપાસ અને ભ્રષ્ટાચારના આરોપો.
કેટલાક નેતાઓ કોંગ્રેસમાં હતા ત્યારે તેમના પર ભ્રષ્ટાચાર, અનિયમિતતા કે અન્ય આરોપો હતા. જ્યારે તેઓ ભાજપમાં જોડાયા ત્યારે તપાસમાં ધીમી ગતિ આવી અથવા કેસોમાં રાહત મળી. આ વાતને વિરોધીઓ "વોશિંગ મશીન" કહીને ટીકા કરે છે. એટલે કે, ભાજપમાં આવવાથી કેસો "સાફ" થઈ જાય છે એવું ચિત્ર ઊભું કરવામાં આવે છે.
બીજી તરફ, ભાજપના સમર્થકો કહે છે કે આ નેતાઓ કોંગ્રેસની અંદરના વિવાદો, અસ્થિરતા અને વિકાસ વિરોધી વલણથી ત્રાસીને ભાજપમાં આવ્યા છે. તેઓ માને છે કે ભાજપની સરકાર વિકાસ, સુશાસન અને રાષ્ટ્રીય વિચારધારા સાથે જોડાયેલી છે. તેથી તેઓએ પક્ષ બદલ્યો. કેટલાક નેતાઓએ જાહેરમાં કહ્યું પણ છે કે કોંગ્રેસમાં રહીને કામ કરવું મુશ્કેલ થઈ ગયું હતું.
સત્ય કદાચ વચ્ચે ક્યાંક છે. કેટલાક નેતાઓ વાસ્તવમાં વિચારધારાત્મક ફેરફારને કારણે આવ્યા હશે. કેટલાકને સ્થાનિક રાજકીય ગણિત અને તકોના કારણે. અને કેટલાકને તપાસના ડરથી. પરંતુ જ્યારે આટલા મોટા પ્રમાણમાં નેતાઓ એક જ પાર્ટીમાંથી આવે છે ત્યારે પ્રશ્ન ઊઠે છે – શું ગુજરાતની રાજકીય વ્યવસ્થા માત્ર વ્યક્તિગત લાભ અને ડર પર આધારિત થઈ ગઈ છે?
જનતા માટે અસર
સામાન્ય જનતા માટે આ વાત મહત્વની છે. જે નેતા કોંગ્રેસમાં હતા ત્યારે ભ્રષ્ટાચારના આરોપો હતા, તેઓ જો ભાજપમાં આવીને મંત્રી, ધારાસભ્ય કે અન્ય હોદ્દા પર પહોંચી જાય તો શું તે વિકાસની ગેરંટી આપે છે? અથવા જૂની આદતો સાથે જ આવે છે?
બીજી તરફ, કોંગ્રેસ આજે ગુજરાતમાં નબળી સ્થિતિમાં છે. તેના ઘણા કાર્યકર્તાઓ અને નેતાઓ ભાજપમાં જોડાઈ ગયા છે. આનાથી કોંગ્રેસની સંગઠનાત્મક તાકાત ઘટી છે. પરંતુ શું આનો અર્થ એ થયો કે ભાજપ હવે "કોંગ્રેસી વિચારધારા"થી પ્રભાવિત થઈ ગઈ છે? ના. કારણ કે ભાજપની કેન્દ્રીય નીતિઓ અને વિચારધારા અલગ છે. પરંતુ સ્થાનિક સ્તરે જો નેતાઓ જૂની માનસિકતા લઈને આવે તો વહીવટમાં અસર પડી શકે છે.
સ્પષ્ટ વાત: રાજકારણમાં સિદ્ધાંત જરૂરી છે
રાજકારણ ફક્ત સત્તા મેળવવાનું માધ્યમ નથી. તે જનતાની સેવા અને વિકાસનું સાધન હોવું જોઈએ. જો નેતાઓ ડરથી, કેસથી કે તકથી પક્ષ બદલતા રહે તો જનતાનું વિશ્વાસ ટકતું નથી. ગુજરાત જેવા વિકસિત રાજ્યમાં લોકો વધુ સારી, પારદર્શક અને સિદ્ધાંતવાદી રાજનીતિની અપેક્ષા રાખે છે.
આ યાદી જોઈને એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે – ગુજરાતની રાજનીતિમાં "કેસરિયા" થવાની પ્રક્રિયા ચાલુ છે. પરંતુ આનાથી સરકારની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ, નહીં કે માત્ર પક્ષના નામ પર. જો આ નેતાઓ વાસ્તવમાં વિકાસ કરે, ભ્રષ્ટાચાર રોકે અને જનતાની સેવા કરે તો સારું. પરંતુ જો જૂની આદતો ચાલુ રહે તો જનતાએ પ્રશ્ન પૂછવો જોઈએ.
ગુજરાતની જનતા સમજદાર છે. તેને નામ કે ચહેરા નહીં, કામ જોવું છે. સરકાર નામે ભાજપ હોય કે અંદરથી કોંગ્રેસીઓ હોય, અંતે જનતાના હિતમાં કામ થવું જોઈએ. વિકાસ, પારદર્શિતા અને સુશાસન – આ જ સાચું માપદંડ છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World-April 16,2026
