Breaking

यमन ने सऊदी अरब के सामने रखी अजीब शर्त, यमनियों की जाल में फंसा रियाज़...

Wednesday, 8 July 2026

July 08, 2026

મોદી સરકાર ખેડૂતોની આંખમાં ધૂળ નાખી રહી છે, સ્વામીનાથન પંચની ભલામણો માત્ર કાગળ પર :શ્રી મુકુલ વાસનિક

મોદી સરકાર ખેડૂતોની આંખમાં ધૂળ નાખી રહી છે, સ્વામીનાથન પંચની ભલામણો માત્ર કાગળ પર :
શ્રી મુકુલ વાસનિક
-Friday World 8 Jul 2026
ગુજરાતનો ખેડૂત આજે યોગ્ય ભાવના અભાવે, વધતા ખેતી ખર્ચ, ખાતર-બિયારણ અને જંતુનાશક દવાઓના ભાવવધારા, પાક નુકસાની, અપૂરતા વળતર, પાક વીમા યોજનાની ખામીઓ તેમજ સિંચાઈ અને વીજળીની સમસ્યાઓના કારણે ભારે સંકટનો સામનો કરી રહ્યો છે. : શ્રી મુકુલ વાસનિક

•             પહેલા જ વરસાદમાં ભાજપ સરકારના ભ્રષ્ટાચાર અને વિકાસના ખોખલા દાવાની પોલ ખુલી; સુરતમાં ૯ લોકોના મોત માટે સરકારની ગુનાહિત બેદરકારી જવાબદાર : શ્રી અમિત ચાવડા

•             રસ્તાઓ ધોવાયા, ભુવા પડ્યા અને શહેરો પાણીમાં ગરકાવ થયા, પ્રી-મોન્સૂન કામગીરીના નામે થયેલો ભ્રષ્ટાચાર પ્રથમ વરસાદમાં જ ખુલ્લો પડ્યો : શ્રી અમિત ચાવડા

•             સુરતમાં ગેરકાયદેસર બાંધકામો, આયોજની તથા વહીવટની નિષ્ફળતાએ સામાન્ય જનતાને જાનમાલનું ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું : શ્રી અમિત ચાવડા

•             અસરગ્રસ્તોને તાત્કાલિક વળતર, પ્રી-મોન્સૂન કામગીરીની ઉચ્ચસ્તરીય તપાસ અને જવાબદારો સામે કડક કાર્યવાહી કરો : શ્રી અમિત ચાવડા

 ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના મહામંત્રી અને ગુજરાત કોંગ્રેસના પ્રભારી શ્રી મુકુલ વાસનિકે જણાવ્યું હતું કે મોદી સરકાર સતત ખેડૂતોની આંખોમાં ધૂળ નાખવાનું કામ કરી રહી છે. ચૂંટણી સમયે ખેડૂતોને MSPના મોટા મોટા વચનો આપવામાં આવે છે, પરંતુ ચૂંટણી પૂરી થતાં જ તે ભૂલી જવાય છે. એક તરફ સરકાર ડૉ. એમ.એસ. સ્વામીનાથનને 'ભારત રત્ન'થી સન્માનિત કરે છે, જ્યારે બીજી તરફ સ્વામીનાથન પંચની ખેડૂતોને ઉત્પાદન ખર્ચ પર નફા સાથે ભાવ આપવાની ભલામણોને અમલમાં મૂકવામાં આવતી નથી.

શ્રી વાસનિકે જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતનો ખેડૂત આજે યોગ્ય ભાવના અભાવે, વધતા ખેતી ખર્ચ, ખાતર-બિયારણ અને જંતુનાશક દવાઓના ભાવવધારા, પાક નુકસાની, અપૂરતા વળતર, પાક વીમા યોજનાની ખામીઓ તેમજ સિંચાઈ અને વીજળીની સમસ્યાઓના કારણે ભારે સંકટનો સામનો કરી રહ્યો છે. કોંગ્રેસ પાર્ટી કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ માંગ કરે છે કે સ્વામીનાથન પંચની ભલામણોનો કાનૂની ગેરંટી સાથે અમલ કરવામાં આવે, ખેડૂતોને તેમના પાકના યોગ્ય ભાવની ખાતરી આપવામાં આવે અને ખેડૂતોના હિતમાં તાત્કાલિક નક્કર પગલાં લેવામાં આવે.

ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ શ્રી અમિતભાઈ ચાવડાએ   રાજ્યમાં ચોમાસાના પ્રથમ ભારે વરસાદ બાદ સર્જાયેલી ગંભીર પરિસ્થિતિ અંગે ભાજપ સરકાર પર આકરા પ્રહારો કરતાં રાજકોટ ખાતે જણાવ્યું હતું કે, માત્ર પ્રથમ વરસાદમાં જ ભાજપ સરકારના વિકાસના દાવા, પ્રી-મોન્સૂન કામગીરીના દાવા અને ભ્રષ્ટાચારમુક્ત શાસનના તમામ દાવાઓ પાણીમાં વહી ગયા છે. આજે સમગ્ર ગુજરાતમાં રસ્તાઓ ધોવાઈ રહ્યા છે, મોટા ભુવા પડી રહ્યા છે, બ્રિજોને નુકસાન પહોંચી રહ્યું છે, શહેરો પાણીમાં ગરકાવ થઈ રહ્યા છે અને સામાન્ય નાગરિકો ભારે હાલાકીનો સામનો કરી રહ્યા છે. રાજ્ય સરકાર દર વર્ષે પ્રી-મોન્સૂન કામગીરીના નામે કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરતી હોવાના દાવા કરે છે. ડ્રેનેજ સફાઈ, વરસાદી પાણીના નિકાલની વ્યવસ્થા, રસ્તાઓનું સમારકામ અને જોખમી વિસ્તારોમાં પૂર્વ તૈયારી અંગે મોટી મોટી જાહેરાતો કરવામાં આવે છે, પરંતુ પ્રથમ જ વરસાદે સાબિત કરી દીધું છે કે આ તમામ કામગીરી માત્ર કાગળો અને સરકારી જાહેરાતો પૂરતી જ મર્યાદિત રહી છે.

સમગ્ર ગુજરાતમાં અનેક શહેરો અને તાલુકાઓમાં રસ્તાઓ ધોવાઈ ગયા છે, અનેક સ્થળોએ મોટા ભુવા પડ્યા છે, અનેક પુલોને નુકસાન થયું છે અને પાણી ભરાવાના કારણે લાખો લોકોને મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. વરસાદ જેવી કુદરતી ઘટના સામે પણ સરકારની તૈયારીનો સંપૂર્ણ અભાવ જોવા મળી રહ્યો છે. વિકાસના નામે કરોડો રૂપિયાના પ્રોજેક્ટોની જાહેરાતો કરવામાં આવે છે, પરંતુ વરસાદી પાણીના નિકાલ જેવી મૂળભૂત સુવિધાઓ જ સુચારૂ રીતે ઉપલબ્ધ નથી. આ સ્થિતિ ભાજપ સરકારના બોદા વહીવટની સાબિતી છે.

ખાસ કરીને સુરત શહેરની પરિસ્થિતિ અંગે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરતાં શ્રી અમિત ચાવડાએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા બે દિવસમાં ભારે વરસાદને કારણે સમગ્ર સુરત શહેરમાં જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત બની ગયું છે. અનેક રહેણાંક વિસ્તારોમાં પાણી ઘૂસી ગયા છે, વેપારીઓને ભારે આર્થિક નુકસાન થયું છે, હજારો વાહનોને નુકસાન પહોંચ્યું છે અને સામાન્ય નાગરિકો મુશ્કેલીમાં મુકાઈ ગયા છે. સૌથી દુઃખદ બાબત એ છે કે છેલ્લા બે દિવસમાં વરસાદ સંબંધિત વિવિધ દુર્ઘટનાઓમાં ૯ નિર્દોષ નાગરિકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે. આ માત્ર કુદરતી આપત્તિનું પરિણામ નથી, પરંતુ સરકારની નિષ્ફળતા, ગેરઆયોજન અને ગુનાહિત બેદરકારીનું પરિણામ છે. આ ઘટનાની સંપૂર્ણ જવાબદારી રાજ્યની ભાજપ સરકારે અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્રે સ્વીકારવી જોઈએ.

સુરત મહાનગરપાલિકાના ભાજપ શાસકો અને રાજ્ય સરકારની નિષ્ફળતા, બેદરકારી તથા ગેરઆયોજિત શહેરી વિકાસના કારણે આજે સુરતની જનતાને ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. વર્ષોથી રાજકીય આશ્રય હેઠળ ગેરકાયદેસર બાંધકામો, કુદરતી વરસાદી પાણીના માર્ગો પર દબાણ, મંજૂરી વગરના વિકાસકાર્યો અને નિયમોની ખુલ્લેઆમ અવગણના કરવામાં આવી છે. સત્તાધીશોએ પોતાના માનીતાઓને લાભ પહોંચાડવા માટે નિયમોને નેવે મૂક્યા છે, જેના પરિણામે આજે સામાન્ય નાગરિકો પોતાના જાનમાલનું નુકસાન સહન કરવા મજબૂર બન્યા છે.

રાજ્ય સરકાર જાહેરાતો અને પ્રચાર પાછળ કરોડો રૂપિયાનો ખર્ચ કરે છે, પરંતુ નાગરિકોની સુરક્ષા, શહેરોનું વૈજ્ઞાનિક આયોજન અને વરસાદી આપત્તિ સામેની પૂર્વ તૈયારીમાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ સાબિત થઈ છે. કોંગ્રેસ પક્ષ રાજ્ય સરકાર સમક્ષ માંગ કરે છે કે સુરત સહિત રાજ્યના તમામ અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં યુદ્ધના ધોરણે રાહત અને બચાવ કામગીરી હાથ ધરવામાં આવે, મૃત્યુ પામેલા તમામ નાગરિકોના પરિવારોને યોગ્ય વળતર અને વિશેષ સહાય આપવામાં આવે, અસરગ્રસ્ત પરિવારો, વેપારીઓ અને નાના ઉદ્યોગોને થયેલા નુકસાનનું તાત્કાલિક સર્વેક્ષણ કરીને સહાય ચૂકવવામાં આવે તેમજ પ્રી-મોન્સૂન કામગીરીમાં થયેલા ખર્ચ, ટેન્ડરો અને કામોની ઉચ્ચસ્તરીય, સમયબદ્ધ અને નિષ્પક્ષ તપાસ કરીને ભ્રષ્ટાચાર તથા બેદરકારી માટે જવાબદાર અધિકારીઓ, કોન્ટ્રાક્ટરો અને સંબંધિત એજન્સીઓ સામે કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવે.

ગુજરાત કોંગ્રેસ આ મુશ્કેલ સમયમાં દરેક અસરગ્રસ્ત પરિવારની પડખે મજબૂતીથી ઊભી છે. કોંગ્રેસ પક્ષના તમામ આગેવાનો, કાર્યકરો અને સ્થાનિક સંગઠનોને રાહત કામગીરીમાં સક્રિયપણે જોડાવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે. કોંગ્રેસ પરિવાર સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓ અને સ્થાનિક નાગરિકો સાથે મળીને જરૂરિયાતમંદ લોકોને શક્ય તમામ મદદ પહોંચાડવા માટે કાર્યરત છે. સુરત સહિત સમગ્ર ગુજરાતમાં સર્જાયેલી આ સ્થિતિ માત્ર વરસાદનું પરિણામ નથી, પરંતુ વર્ષોથી ચાલતા ભ્રષ્ટાચાર, ગેરવહીવટ, આયોજનના અભાવ અને ભાજપ સરકારની ગુનાહિત બેદરકારીનું જીવંત ઉદાહરણ છે. હવે સરકાર પ્રચાર નહીં પરંતુ પોતાની જવાબદારી સ્વીકારે, દોષિતો સામે કડક કાર્યવાહી કરે અને અસરગ્રસ્ત જનતાને તાત્કાલિક ન્યાય તથા સહાય પૂરી પાડે.

Sajjadali Nayani ✍
 Friday World 8 Jul 2026
July 08, 2026

ईरान का जवाबी हमला: ड्रोन-मिसाइलों की बौछार, बहरीन-कुवैत में अमेरिकी ठिकानों पर 85 निशाने!

ईरान का जवाबी हमला: ड्रोन-मिसाइलों की बौछार, बहरीन-कुवैत में अमेरिकी ठिकानों पर 85 निशाने!
-Friday World 8 July 2026
मध्य पूर्व एक बार फिर आग की चपेट में है। 8 जुलाई 2026 को ईरान ने अमेरिका के खिलाफ अपना सबसे बड़ा जवाबी हमला किया। ईरानी इस्लामिक रिवोल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) ने दावा किया है कि उसने बहरीन और कुवैत में स्थित अमेरिकी सैन्य ठिकानों पर 85 हमले किए। मिसाइलों और ड्रोनों की बौछार से अमेरिका की पांचवीं नौसेना बेड़े (Fifth Fleet) और अली अल-सेलेम एयर बेस को निशाना बनाया गया। यह हमला अमेरिका द्वारा ईरान पर किए गए हालिया हवाई हमलों का प्रत्यक्ष जवाब था।

यह घटना न केवल क्षेत्रीय तनाव को नई ऊंचाई पर ले गई है, बल्कि वैश्विक स्तर पर तेल की कीमतों, सुरक्षा और कूटनीति को भी प्रभावित कर रही है। क्या यह संघर्ष पूर्ण युद्ध की ओर बढ़ रहा है? या फिर दोनों पक्षों के बीच तनाव कम करने की कोई नई कोशिश होगी? 

 घटनाक्रम: क्या हुआ और कैसे?

सबसे पहले अमेरिका ने ईरान के दक्षिणी तट पर 80 से अधिक ठिकानों पर सटीक हमले किए। ये हमले ईरान द्वारा हॉर्मुज की खाड़ी में तीन वाणिज्यिक जहाजों पर हमला करने के बाद किए गए थे। अमेरिकी सेंट्रल कमांड (CENTCOM) ने दावा किया कि इन हमलों में ईरानी वायु रक्षा प्रणालियां, कमांड सेंटर, तटीय रडार और IRGC की तेज गति वाली नावों को निशाना बनाया गया।

ईरान ने इस हमले को “आक्रामकता” बताते हुए तुरंत जवाबी कार्रवाई की। IRGC ने संयुक्त मिसाइल और ड्रोन अभियान चलाया। ईरानी बयान के अनुसार, बहरीन के पोर्ट सलमान (मिना सलमान) स्थित अमेरिकी पांचवीं नौसेना बेड़े और कुवैत के अली अल-सेलेम एयर बेस को मुख्य निशाना बनाया गया। ईरान ने यह भी दावा किया कि उसने एक अमेरिकी MQ-9 रीपर ड्रोन को मार गिराया।

कुवैत और बहरीन में एयर डिफेंस सायरन बज उठे। दोनों देशों ने ईरानी हमलों की निंदा की और अपनी संप्रभुता का उल्लंघन बताया। हालांकि, शुरुआती रिपोर्ट्स में बड़े नुकसान या हताहतों की पुष्टि नहीं हुई है।

क्षेत्रीय संदर्भ और ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

मध्य पूर्व लंबे समय से जटिल संघर्षों का गढ़ रहा है। ईरान और अमेरिका के बीच तनाव 1979 की इस्लामिक क्रांति के बाद से चला आ रहा है। ट्रंप प्रशासन के दौरान “मैक्सिमम प्रेशर” नीति, परमाणु समझौते (JCPOA) से अमेरिका की वापसी और हालिया घटनाओं ने इस तनाव को और बढ़ा दिया।

हॉर्मुज की खाड़ी विश्व तेल व्यापार का महत्वपूर्ण मार्ग है। यहां होने वाला कोई भी संघर्ष वैश्विक अर्थव्यवस्था को प्रभावित करता है। ईरान ने पहले भी हॉर्मुज को बंद करने की धमकी दी है, जो विश्व तेल आपूर्ति का लगभग 20% हिस्सा है।

बहरीन अमेरिकी नौसेना का प्रमुख अड्डा है, जबकि कुवैत में अमेरिकी सैन्य उपस्थिति मजबूत है। इन देशों पर हमला ईरान का संदेश है कि वह क्षेत्रीय सहयोगियों के माध्यम से अमेरिका को चोट पहुंचा सकता है।

 प्रभाव: सैन्य, आर्थिक और मानवीय

सैन्य प्रभाव: यह हमला दिखाता है कि ईरान के पास लंबी दूरी की मिसाइल और ड्रोन क्षमता है। हालांकि, अमेरिकी और सहयोगी देशों की एयर डिफेंस सिस्टम ने कई हमलों को रोक लिया। फिर भी, क्षेत्र में तैनात अमेरिकी सैनिकों की सुरक्षा एक बड़ी चिंता बन गई है।

आर्थिक प्रभाव: तेल की कीमतें पहले ही बढ़ गई हैं। वैश्विक बाजार अस्थिर हो गए हैं। यदि संघर्ष बढ़ा तो तेल की आपूर्ति प्रभावित होगी, जिससे मुद्रास्फीति बढ़ेगी और विकासशील देशों पर बोझ बढ़ेगा।

मानवीय प्रभाव: युद्ध की आशंका में आम नागरिक सबसे अधिक प्रभावित होते हैं। बहरीन और कुवैत जैसे छोटे देशों में पहले से ही तनाव का माहौल है। क्षेत्र में लाखों विदेशी कामगार रहते हैं, जिनकी सुरक्षा को खतरा है।

 अंतरराष्ट्रीय प्रतिक्रिया

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रंप ने कहा कि ईरान के साथ अंतरिम समझौता “समाप्त” हो गया है, लेकिन बातचीत जारी रखने की संभावना जताई। NATO और अन्य देशों ने क्षेत्रीय स्थिरता की अपील की है।

सऊदी अरब, UAE जैसे देश सतर्क हैं। चीन और रूस ने दोनों पक्षों से संयम बरतने की अपील की है। संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद में इस मुद्दे पर चर्चा होने की संभावना है।

भविष्य की संभावनाएं

यह घटना क्षेत्र को बड़े युद्ध की कगार पर ले जा सकती है। ईरान की क्षमता और अमेरिका की सैन्य ताकत के बीच टकराव खतरनाक है। दोनों पक्षों को कूटनीतिक रास्ता अपनाना चाहिए।

ईरान के इस हमले ने दिखाया कि वह अकेला नहीं लड़ रहा है। क्षेत्रीय गठबंधन और प्रॉक्सी फोर्सेज की भूमिका महत्वपूर्ण होगी।

 शांति की अपील

मध्य पूर्व में शांति स्थापना की सख्त जरूरत है। ड्रोन और मिसाइलों की बजाय बातचीत की मेज पर समस्याओं का हल निकालना चाहिए। हॉर्मुज की खाड़ी को सुरक्षित रखना विश्व की आर्थिक स्थिरता के लिए जरूरी है।

ईरान का यह जवाबी हमला इतिहास की एक नई कड़ी है। अब सवाल यह है कि आगे क्या होगा? क्या दोनों देश युद्ध रोकेंगे या फिर बड़ा संघर्ष अपरिहार्य हो जाएगा?

दुनिया इस घटनाक्रम पर नजर रखे हुए है। शांति चाहने वाले सभी लोग उम्मीद करते हैं कि समझदारी की जीत होगी और मध्य पूर्व में खूनखराबे का सिलसिला रुकेगा।

सज्जादअली नयानी ✍
Friday World 8 July 2026


July 08, 2026

‘They Bathe Animals but Don’t Let Us Drink Water’: The Heart-Wrenching Tale of Water-Caste Discrimination in Bundelkhand, Uttar Pradesh

They Bathe Animals but Don’t Let Us Drink Water’: The Heart-Wrenching Tale of Water-Caste Discrimination in Bundelkhand, Uttar Pradesh -Friday World 8 July 2026
In the scorching summer heat of Bundelkhand in Uttar Pradesh, when every drop of water becomes a precious lifeline, caste walls turn even more impenetrable in some villages. Dalit community members allege that people from upper castes prevent them from accessing handpumps and borewells. “They bathe animals but don’t let us drink water,” echoes this painful cry from Dalit hamlets across Bundelkhand. This is not merely a story of water scarcity — it is a profound tale of human indifference and deep-rooted social injustice.

Bundelkhand, spanning parts of Uttar Pradesh and Madhya Pradesh, is renowned for its natural beauty and rich cultural heritage. Yet, today it stands as a stark symbol of drought, acute water shortage, and entrenched social inequality. Practices of caste discrimination that have persisted for generations become particularly brutal during the summer months. While the entire region thirsts, Dalits are systematically kept away from water sources. This injustice inflicts not only physical hardship but deep mental and social wounds that scar entire communities.

 Water Scarcity and the Weapon of Caste

Reports from the region reveal a grim reality. In many villages, Dalit settlements lack functional handpumps or borewells, or these sources have dried up completely. When Dalits attempt to fetch water from pumps located in upper-caste areas, they are often stopped. In some places, men armed with lathis stand guard and threaten them. “Water is given only to Brahmins and Thakurs,” voices from the ground lament. 

Women like Rama Kumari describe how they are barred from using sources outside their basti. Tankers preferentially serve upper-caste settlements, bypassing Dalit areas. As a result, Dalit women and children are forced to walk several kilometres daily in the blistering heat to fetch water. This journey takes a severe toll on their health, leading to dehydration, skin diseases, and other ailments.

The discrimination extends far beyond water. It disrupts education, healthcare, and livelihoods. Children miss school because they spend hours fetching water. Women’s entire days are consumed by the search for this basic necessity. It creates a vicious cycle that perpetuates poverty and inequality.

 Historical and Social Context

The intersection of caste and water scarcity in India is not new. The practice of untouchability still lingers in pockets of the country. In Bundelkhand, recurring droughts and resource scarcity intensify these regressive traditions. When resources become scarce, dominant sections of society often tighten their control over them.

Numerous studies and field reports have documented such incidents over the years. Cases where Dalits are barred from even touching handpumps have repeatedly come to light. This is not merely individual injustice — it constitutes a collective violation of human rights. Both the Indian Constitution and international bodies like the United Nations recognise access to clean drinking water as a fundamental right. Yet, on the ground, the reality remains painfully different.

 Stories of the Affected

Imagine a woman waking up at 4 a.m., balancing heavy pots on her head and shoulders, walking kilometres under the fiery sun. Upon returning, she cooks, prepares her children for the day, and works in the fields. This relentless struggle slowly deteriorates her health. Her children inherit the same burden.

A young man voices the humiliation: “We are not animals, but we are treated like one.” These words pierce the heart. Such experiences are not isolated incidents — they strike at the dignity and self-respect of an entire community.

 Government Responsibility and Pathways to Solutions

Addressing this crisis demands urgent and decisive government intervention. Schemes like Jal Jeevan Mission must ensure equitable water supply, with strict safeguards against caste-based discrimination. Separate, reliable handpumps and water sources should be installed in Dalit settlements. Tanker distribution must be monitored to guarantee fairness.

Legal action is equally critical. Strict measures must be taken against those who obstruct access to water. Awareness campaigns, education, and economic empowerment can help strengthen Dalit communities and challenge discriminatory mindsets.

In the long term, solutions include large-scale rainwater harvesting, revival of ponds and wells, wastewater recycling, and sustainable development projects. Initiatives like the “Jal Sahelis” (Women Water Warriors) in Bundelkhand have shown promising results, with women taking the lead in water conservation and management.

 Our Collective Responsibility

This is not someone else’s problem — it is a shared societal failure. The values enshrined in the Indian Constitution — equality, justice, and human dignity — must translate into lived reality. Media, civil society organisations, and ordinary citizens all have a role in highlighting and resolving such issues.

The suffering of Dalits in Bundelkhand reminds us that water is more than a resource for survival; it is a symbol of equality and justice. Until every individual is guaranteed access to clean water without discrimination, India’s progress remains incomplete.

We must act today to change this painful reality. No one should ever have to say, “They bathe animals but don’t let us drink water.” Building a just and equitable society must be the shared goal of us all.

Sajjadali Nayani ✍
Friday World 8 July 2026


July 08, 2026

પ્રાણીઓને નવડાવે પણ અમને પાણી પીવા નથી દેતા’: ઉત્તર પ્રદેશના બુંદેલખંડમાં જળ-જાતિવાદની કરુણ કથા

પ્રાણીઓને નવડાવે પણ અમને પાણી પીવા નથી દેતા’: ઉત્તર પ્રદેશના બુંદેલખંડમાં જળ-જાતિવાદની કરુણ કથા
-Friday World 8 Jul 2026
ઉત્તર પ્રદેશના બુંદેલખંડ પ્રદેશમાં ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં જ્યારે પાણીની એક ટીપ માટે લોકો તરસ્યા હોય છે, ત્યારે કેટલાક ગામડાઓમાં જાતિવાદની દીવાલો વધુ કઠોર બની જાય છે. દલિત સમુદાયના લોકોનો આરોપ છે કે ઉચ્ચ વર્ગના લોકો તેમને હેન્ડપંપ અને બોરવેલ પરથી પાણી ભરવા દેતા નથી. “પ્રાણીઓને નવડાવે પણ અમને પાણી પીવા નથી દેતા,” આ વેદનાભર્યો પુકાર બુંદેલખંડના દલિત વિસ્તારોમાંથી સંભળાય છે. આ માત્ર પાણીની અછત નથી, પરંતુ માનવતાની અછત અને સામાજિક અન્યાયની વેદનાપૂર્ણ વાર્તા છે.

બુંદેલખંડ, જે ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્ય પ્રદેશના કેટલાક જિલ્લાઓને આવરી લે છે, તે કુદરતી સૌંદર્ય અને સાંસ્કૃતિક વારસા માટે જાણીતો છે. પરંતુ તે જ પ્રદેશ આજે દુષ્કાળ, પાણીની તંગી અને સામાજિક અસમાનતાના સૌથી મોટા કેન્દ્ર તરીકે ઓળખાય છે. અહીંના ગામડાઓમાં વર્ષોથી ચાલતી જાતિવાદી પ્રથાઓ ઉનાળાની મોસમમાં વધુ તીવ્ર બની જાય છે. જ્યારે સમગ્ર પ્રદેશ તરસ્યો હોય છે, ત્યારે દલિતોને પાણીના સ્ત્રોતોથી દૂર રાખવામાં આવે છે. આ અન્યાય માત્ર શારીરિક તકલીફ નથી આપતો, પરંતુ માનસિક અને સામાજિક ઘા પણ કરે છે.

પાણીની તંગી અને જાતિવાદનું મારણ

રિપોર્ટ્સ અનુસાર, બુંદેલખંડના અનેક ગામડાઓમાં દલિત બસ્તીઓમાં પાણીના હેન્ડપંપ અને ટ્યુબવેલ નથી અથવા તે સુકાઈ ગયા છે. જ્યારે દલિત સમુદાયના લોકો ઉચ્ચ વર્ગના વિસ્તારોમાં આવેલા પંપ પર પાણી ભરવા જાય છે, ત્યારે તેમને રોકવામાં આવે છે. કેટલાક સ્થળોએ લાઠીઓ સાથે ઊભેલા વ્યક્તિઓ તેમને ધમકાવે છે. “પાણી માત્ર બ્રાહ્મણો અને ઠાકુરોને જ મળે છે,” આવા અહેવાલોમાં દલિતોના અવાજ સ્પષ્ટ સંભળાય છે.

એક મહિલા રામા કુમારી જેવી વ્યક્તિઓ કહે છે કે તેમને તેમની બસ્તીની બહારના સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરવાની મનાઈ છે. ટેન્કરો પણ મોટેભાગે ઉચ્ચ વર્ગના વિસ્તારોમાં જ જાય છે. આ સ્થિતિમાં દલિત મહિલાઓ અને બાળકોને કિલોમીટરો ચાલીને પાણી લાવવું પડે છે. ગરમીમાં આ મુસાફરી તેમના આરોગ્ય માટે જોખમી સાબિત થાય છે. ડિહાઇડ્રેશન, ત્વચાના રોગો અને અન્ય તકલીફો વધી જાય છે.

આ ભેદભાવ માત્ર પાણી સુધી મર્યાદિત નથી. તે શિક્ષણ, આરોગ્ય અને રોજીરોટી પર પણ અસર કરે છે. બાળકો સ્કૂલમાં બરાબર ભણી શકતા નથી કારણ કે તેમને પાણી લાવવામાં સમય જાય છે. મહિલાઓનો આખો દિવસ પાણીની શોધમાં વીતે છે. આ એક દુષ્ટચક્ર છે જે ગરીબી અને અસમાનતાને વધારે છે.

 ઐતિહાસિક અને સામાજિક સંદર્ભ

ભારતમાં જાતિવાદ અને પાણીની અછતનું મિશ્રણ નવું નથી. અસ્પૃશ્યતાની પ્રથા હજુ પણ અમુક વિસ્તારોમાં જીવંત છે. બુંદેલખંડમાં દુષ્કાળની આવર્તન અને સંસાધનોની અછતને કારણે આ પ્રથાઓ વધુ મજબૂત બને છે. જ્યારે સંસાધનો ઓછા હોય છે, ત્યારે સમાજના વર્ચસ્વવાળા વર્ગો તેના પર વધુ કાબૂ મેળવવાનો પ્રયાસ કરે છે.

આ પ્રદેશમાં વર્ષોથી ચાલતી આવી ઘટનાઓએ અનેક અભ્યાસ અને રિપોર્ટ્સમાં સ્થાન મેળવ્યું છે. દલિતોને હેન્ડપંપ સ્પર્શ કરવા દેવામાં ન આવે તેવા કિસ્સાઓ સામે આવ્યા છે. આ માત્ર વ્યક્તિગત અન્યાય નથી, પરંતુ સામૂહિક માનવ અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને ભારતીય બંધારણ બંને સ્વચ્છ પાણીના અધિકારને મૂળભૂત અધિકાર તરીકે માને છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે.

 પ્રભાવિત લોકોની વાર્તાઓ

કલ્પના કરો એક મહિલાની, જે સવારે 4 વાગ્યે ઊઠીને કિલોમીટરો ચાલીને પાણી લાવે છે. તેના ખભા પર ભારે ઘડા હોય છે અને માથા પર સૂર્યની આગ. ઘરે પાછી ફરીને તે રસોઈ કરે, બાળકોને તૈયાર કરે અને ખેતરમાં કામ કરે. આ દિવસે દિવસે થતી તકલીફ તેના આરોગ્યને ખરાબ કરી રહી છે. તેના બાળકોને પણ આ જ જીવન મળે છે.

એક યુવાન કહે છે, “અમે પશુઓ જેવા નથી, પરંતુ અમારી સાથે તેવો વ્યવહાર થાય છે.” આ વાક્યો હૃદયને હલાવી દે છે. આવા અનુભવો માત્ર વ્યક્તિગત નથી, પરંતુ સમગ્ર સમુદાયના આત્મસન્માન પર પ્રહાર છે.

 સરકારી જવાબદારી અને ઉકેલોની શોધ

આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે સરકારી હસ્તક્ષેપ જરૂરી છે. જલ જીવન મિશન જેવી યોજનાઓ હેઠળ પાણી પુરવઠાની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ, પરંતુ તેમાં પણ જાતિવાદી ભેદભાવ ન થાય તેની ખાતરી કરવી જોઈએ. દલિત બસ્તીઓમાં અલગથી હેન્ડપંપ અને પાણીના સ્ત્રોતો સ્થાપિત કરવા જોઈએ. ટેન્કર વિતરણમાં સમાનતા જાળવવી જોઈએ.

કાયદાકીય કાર્યવાહી પણ મહત્વની છે. જે લોકો પાણીના અધિકારમાં અવરોધ ઊભો કરે છે તેમની સામે કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ. જાગૃતિ અભિયાનો દ્વારા સમાજમાં ફેરફાર લાવવો જોઈએ. શિક્ષણ અને આર્થિક સશક્તિકરણ દ્વારા દલિત સમુદાયને મજબૂત કરી શકાય છે.

લાંબા ગાળે વરસાદી પાણીનું સંગ્રહણ, તળાવો અને કૂવાઓનું પુનર્જીવન, વેઇસ્ટ વોટર રિસાયક્લિંગ અને ટકાઉ વિકાસની યોજનાઓ અમલમાં મૂકવી જરૂરી છે. બુંદેલખંડમાં ‘જલ સહેલી’ જેવા અભિયાનો સારું કામ કરી રહ્યા છે, જેમાં મહિલાઓ આગળ આવીને પાણી વ્યવસ્થાપનમાં ભાગ લે છે.

આપણી જવાબદારી

આ સમસ્યા વ્યક્તિગત નથી, તે સમાજ તરીકે આપણી સામૂહિક જવાબદારી છે. ભારતીય બંધારણના મૂલ્યો – સમાનતા, ન્યાય અને માનવ અધિકારો –ને વાસ્તવિકતા બનાવવા માટે સૌએ મળીને કામ કરવું પડશે. મીડિયા, સામાજિક સંસ્થાઓ અને સામાન્ય નાગરિકોએ આવા મુદ્દાઓને ઉજાગર કરવા જોઈએ.

બુંદેલખંડના દલિતોની આ વેદના આપણને યાદ અપાવે છે કે પાણી માત્ર જીવનનું આધાર નથી, પરંતુ સમાનતાનું પ્રતીક પણ છે. જ્યાં સુધી દરેક વ્યક્તિને સ્વચ્છ પાણીનો અધિકાર નહીં મળે, ત્યાં સુધી આપણી પ્રગતિ અધૂરી રહેશે.

આ કરુણ વાસ્તવિકતાને બદલવા માટે આપણે આજે જ પગલાં લેવા જોઈએ. જેથી કોઈને એવું ન કહેવું પડે કે “પ્રાણીઓને નવડાવે છે પણ અમને પાણી પીવા દેતા નથી.” એક સમાન અને ન્યાયી સમાજનું નિર્માણ જ આપણા સૌનું લક્ષ્ય હોવું જોઈએ.

Sajjadali Nayani ✍ 
Friday World 8 Jul 2026
July 08, 2026

દુનિયાનું ટેન્શન ફરી ચરમસીમાએ: અમેરિકાએ ઈરાન પર હુમલા કર્યા, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજો માટે ‘સીવિયર’ એલર્ટ

દુનિયાનું ટેન્શન ફરી ચરમસીમાએ: અમેરિકાએ ઈરાન પર હુમલા કર્યા, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજો માટે ‘સીવિયર’ એલર્ટ
-Friday World 8 Jul 2026
પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી યુદ્ધના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ત્રણ વ્યાપારી જહાજો પર હુમલા થયા બાદ અમેરિકાએ ઈરાનના દક્ષિણ વિસ્તારો પર ફરીથી આકરા સૈન્ય હુમલા શરૂ કરી દીધા છે. ગયા મહિને બંને દેશો વચ્ચે થયેલા અસ્થાયી યુદ્ધવિરામ પછી આ પહેલી મોટી સીધી અથડામણ છે. આ ઘટનાઓથી આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ વેપાર અને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા પર ગંભીર અસર પડવાની આશંકા વધી ગઈ છે.

 હુમલાની વિગતો અને તાત્કાલિક પરિણામો
સાઉદી અરેબિયા અને કતારના ઓઇલ ટેન્કરોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. અમેરિકાએ આ હુમલાને ઈરાન સમર્થિત તત્વોનું કામ ગણાવ્યું અને તેના જવાબમાં ઈરાની વિસ્તારો પર બોમ્બમારો કર્યો. અમેરિકન નૌસેનાના નેતૃત્વવાળા જોઈન્ટ મેરિટાઇમ ઇન્ફોર્મેશન સેન્ટર (JMIC)એ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા તમામ જહાજો માટે ખતરાનું સ્તર ‘સબસ્ટૅન્શિયલ’થી વધારીને ‘સીવિયર’ (ગંભીર) કરી દીધું છે. 

15 જૂન પછી આ પહેલીવાર છે જ્યારે આટલું ઊંચું એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. JMICએ જહાજ માલિકો અને કેપ્ટન્સને ચેતવણી આપી છે કે હવે વિસ્તારમાં નૌસૈનિક ગતિવિધિઓ વધશે, જહાજોની તપાસ તેજ થશે અને ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ દ્વારા વારંવાર રોકવાની ઘટનાઓ બની શકે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયાઓ
બહેરીને આ હુમલાની કડક નિંદા કરી છે અને તેને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાનું ગંભીર ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું છે. સાઉદી અરેબિયા અને કતારે પણ સુરક્ષા વધારી દીધી છે. વૈશ્વિક તેલ બજારમાં અસ્થિરતા વધી છે અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધઘટ જોવા મળી રહી છે.

આ દરમિયાન ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયતુલ્લા અલી ખામેનેઈના અંતિમ સંસ્કારના કાર્યક્રમો ચાલી રહ્યા છે. તેમનો તાબૂત ઈરાકના નજફ એરપોર્ટ પહોંચ્યો હતો, જ્યાં બંને દેશોના ટોચના નેતાઓએ શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી. ઈરાનના પ્રમુખ મસૂદ પેજેશકિયન અને વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચી હાજર હતા. પરંતુ અમેરિકાના હુમલાના સમાચાર મળતાં પેજેશકિયન કાર્યક્રમ અધવચ્ચે છોડીને તેહરાન જવા રવાના થઈ ગયા. આ ઘટનાએ ઈરાની નેતૃત્વમાં આંતરિક તનાવ પણ વધાર્યો છે.

પરમાણુ કરાર અને કરાર ભંગનો વિવાદ
ઈરાને અમેરિકા પર 2016ના પરમાણુ કરાર (JCPOA)નું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 2018માં એકપક્ષીય રીતે આ કરારમાંથી બહાર નીકળીને તેને તોડ્યો હતો. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું છે કે અમેરિકાએ ગયા મહિને થયેલા MoUની કલમ-10નું પણ ઉલ્લંઘન કર્યું છે જેમાં ઈરાની તેલ નિકાસ પર છૂટછાટો આપવામાં આવી હતી.

અમેરિકાનું કહેવું છે કે આ પગલાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં જહાજો પર થયેલા હુમલાના જવાબમાં છે. ઈરાને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે તે પોતાના રાષ્ટ્રીય હિતો અને સુરક્ષાની રક્ષા માટે કોઈપણ હદ સુધી જવા તૈયાર છે.

 વૈશ્વિક અસરો અને આગામી જોખમો
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના તેલ પુરવઠાનો લગભગ 20% વહન કરે છે. આ વિસ્તારમાં તણાવ વધવાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર પડશે. ભારત, ચીન, જાપાન અને યુરોપીયન દેશો જેવા મોટા તેલ આયાતકારો માટે આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે. 

ભારતે પણ પોતાના જહાજો અને નાગરિકોની સુરક્ષા માટે સતર્કતા વધારી છે. વિદેશ મંત્રાલયે વિસ્તારમાં મુસાફરી કરતા ભારતીયોને સાવધાની રાખવાની સલાહ આપી છે.

ઐતિહાસિક સંદર્ભ
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે તણાવ નવો નથી. 1979ની ઈરાની ક્રાંતિ પછીથી સંબંધો તણાવપૂર્ણ રહ્યા છે. 2018 પછી અમેરિકાએ ઈરાન પર આર્થિક પ્રતિબંધો વધાર્યા છે. 2020માં અમેરિકાએ ઈરાની જનરલ કાસેમ સુલેમાનીની હત્યા કરી હતી, જેના જવાબમાં ઈરાને અમેરિકન સૈન્ય બેઝ પર મિસાઈલ હુમલા કર્યા હતા.

વર્તમાન સ્થિતિમાં બંને પક્ષો વચ્ચે વાતચીતના કોઈ સ્પષ્ટ સંકેત નથી. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓએ તાત્કાલિક સંવાદની અપીલ કરી છે.

 આગળની સંભાવનાઓ
આ તણાવ વધુ વિકરાળ સ્વરૂપ લઈ શકે છે. જો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થયો તો વૈશ્વિક તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. ભારત જેવા દેશોને વિકલ્પી માર્ગો અને સ્ટ્રેટેજિક તેલ અનામત પર આધાર રાખવો પડશે.

વિશ્વ આ વખતે પણ આશા રાખે છે કે બંને પક્ષો સંયમ દાખવશે અને વાતચીત દ્વારા સમાધાન થશે. પરંતુ વર્તમાન સ્થિતિ દર્શાવે છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ હજુ દૂર છે.

Sajjadali Nayani ✍ 
Friday World 8 Jul 2026
July 08, 2026

ભુજમાં વાયોર PSI ૪૦ હજારની લાંચ લેતા રંગેહાથ ઝડપાયા, પછી થયા ફરાર

ભુજમાં વાયોર PSI ૪૦ હજારની લાંચ લેતા રંગેહાથ ઝડપાયા, પછી થયા ફરાર
- Friday World 8 Jul 2026
                 પ્રતીકાતમક તસવીર 

કચ્છ જિલ્લાના ભુજમાં એક વધુ લાંચખોરીની ઘટનાએ પોલીસ વ્યવસ્થાને ફરી વિવાદમાં મૂકી દીધી છે. વાયોર પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરજ બજાવતા પીએસઆઈ ઇન્દ્રવિજયસિંહ રાજેન્દ્રસિંહ ગોહિલ ૪૦ હજાર રૂપિયાની લાંચ લેતા વખતે એન્ટી કરપ્શન બ્યુરો (ACB)ની ટ્રેપમાં આવી ગયા હતા. જોકે, લાંચ સ્વીકાર્યા બાદ આરોપી અધિકારી સ્થળ પરથી ફરાર થઈ ગયા છે. આ ઘટનાએ સ્થાનિક સ્તરે સનસનાટી મચાવી દીધી છે.

 ઘટના કેવી રીતે બની?
ઘટના ભુજના ગાયત્રી મંદિર ગેટ પાસે બની હતી. એક ફરિયાદીએ ACBના ટોલ ફ્રી નંબર ૧૦૬૪ પર જાણ કરી હતી કે વાયોર પોલીસ સ્ટેશનના PSI ઇન્દ્રવિજયસિંહ ગોહિલ તેમની પાસેથી ૪૦ હજાર રૂપિયાની લાંચ માંગી રહ્યા છે. ફરિયાદીની ફરિયાદ પર ACBની ટીમે ત્વરિત કાર્યવાહી કરી અને સ્થળ પર ટ્રેપ ગોઠવી.

PSI ગોહિલે ફરિયાદી પાસેથી રકમ સ્વીકારી લીધી, પરંતુ કદાચ તેમને કંઈક શંકા જતી રહી હશે અને તેઓ તરત જ સ્થળ પરથી ભાગી છૂટ્યા. ACBની ટીમે તેમને પકડવાના પ્રયાસો કર્યા, પરંતુ તેઓ સફળતાપૂર્વક ફરાર થઈ ગયા. 

આ ઘટના પછી ACBએ તરત જ વાયોર પોલીસ સ્ટેશનના PSI વિરુદ્ધ પ્રિવેન્શન ઓફ કરપ્શન એક્ટ હેઠળ ગુનો નોંધી લીધો છે. તેમની ધરપકડ માટે તમામ સ્તરે તપાસ અને શોધખોળ ચાલી રહી છે.

પોલીસ વ્યવસ્થા પર સવાલ
આવી ઘટનાઓ સામાન્ય નાગરિકોમાં પોલીસ વિભાગ પ્રત્યે અવિશ્વાસ વધારે છે. જ્યારે પોલીસ જ કાયદાનું રક્ષણ કરવાને બદલે લાંચની માંગણી કરે ત્યારે વ્યવસ્થા પર વિશ્વાસ કેવી રીતે ટકી રહે? કચ્છ જેવા સરહદી વિસ્તારમાં પોલીસની જવાબદારી વધુ મહત્ત્વની છે. અહીં સુરક્ષા, કાયદો અને વ્યવસ્થાનું રક્ષણ અત્યંત જરૂરી છે.

 ACBની કાર્યપદ્ધતિ
ગુજરાત ACB લાંચની ફરિયાદો પર ત્વરિત પ્રતિસાદ આપે છે. આ કેસમાં પણ ફરિયાદ મળતાની સાથે જ ટ્રેપ ગોઠવવામાં આવી હતી. જોકે, અધિકારીનું ફરાર થવું દર્શાવે છે કે આવા ઓપરેશનમાં વધુ તકનીકી સાધનો અને સતર્કતાની જરૂર છે.

લાંચખોરીના પરિણામો
લાંચખોરી માત્ર વ્યક્તિગત અપરાધ નથી, તે સમગ્ર વ્યવસ્થાને ખોરવી નાખે છે. તેનાથી:
- નાગરિકોમાં અવિશ્વાસ વધે છે
- અપરાધ વધવાનો ભય રહે છે
- કાયદાનું શાસન નબળું પડે છે
- સરકારી યોજનાઓ અને સેવાઓ પ્રભાવિત થાય છે

ગુજરાત સરકારે કરપ્શન વિરુદ્ધ ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ અપનાવી છે. આવા કેસોમાં ત્વરિત અને કડક કાર્યવાહી જ જરૂરી છે જેથી અન્ય અધિકારીઓને પણ સંદેશ મળે.

નાગરિકો માટે સલાહ
લાંચની માંગણી થાય તો તરત જ ACBના ટોલ ફ્રી નંબર ૧૦૬૪ પર ફરિયાદ કરવી. પુરાવા તરીકે ઓડિયો-વીડિયો રેકોર્ડિંગ રાખી શકાય, પરંતુ પોતાની સલામતીનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. પારદર્શક વ્યવસ્થા બનાવવામાં નાગરિકોની સક્રિય ભાગીદારી અનિવાર્ય છે.

આ કેસ હજુ વિકસતો છે. PSI ઇન્દ્રવિજયસિંહ ગોહિલની ધરપકડ અને આગળની તપાસના પરિણામોની રાહ જોવાઈ રહી છે. આવી ઘટનાઓ પોલીસ વિભાગને પોતાની અંદર સુધારા કરવાની તક પણ આપે છે.

Sajjadali Nayani ✍
 Friday World 8 Jul 2026

Tuesday, 7 July 2026

July 07, 2026

"खामेनेई के अंतिम संस्कार पर अमेरिका का 'राजनयिक दबाव': ईरान का आरोप, वॉशिंगटन ने 12 देशों को रोका, फिर भी दुनिया आई साथ"

"खामेनेई के अंतिम संस्कार पर अमेरिका का 'राजनयिक दबाव': ईरान का आरोप, वॉशिंगटन ने 12 देशों को रोका, फिर भी दुनिया आई साथ"
-Friday World 7 Jul 2026
तेहरान/वॉशिंगटन
ईरान में जब शोक की लहर है और सुप्रीम लीडर अयातुल्ला अली खामेनेई के अंतिम संस्कार की तैयारियां अपने चरम पर हैं, उसी बीच ईरानी मीडिया ने एक बड़ा दावा किया है। ईरान के सरकारी चैनलों और सरकारी प्रवक्ताओं के अनुसार, अमेरिका ने अंतिम संस्कार से एक सप्ताह पहले ही एक "राजनयिक अभियान" शुरू कर दिया था। इस अभियान का मकसद था कि दुनिया भर के देश इस कार्यक्रम में शामिल न हों।

ईरान के विदेश मंत्रालय के प्रवक्ता ने कहा कि इस अभियान में खुद अमेरिकी विदेश मंत्री मार्को रुबियो और दुनिया भर में तैनात अमेरिकी राजदूत शामिल थे। उनका काम था विभिन्न देशों की सरकारों से संपर्क करके उन पर दबाव बनाना ताकि वे तेहरान में होने वाले इस ऐतिहासिक अंतिम संस्कार में अपनी उपस्थिति दर्ज न कराएं।

अमेरिका का कथित प्लान और ईरान का जवाब
ईरानी मीडिया रिपोर्ट्स के मुताबिक, वॉशिंगटन ने इस मुद्दे को "क्षेत्रीय स्थिरता" और "मानवाधिकारों" से जोड़कर पेश किया। अमेरिकी दूतावासों को निर्देश दिए गए थे कि वे मेजबान देशों को यह समझाएं कि इस कार्यक्रम में शामिल होना "गलत संदेश" देगा।

हालांकि ईरान का कहना है कि अमेरिका इस अभियान में पूरी तरह सफल नहीं हो पाया। ईरानी प्रवक्ता के अनुसार, "उन्होंने धमकाया, डराया और दबाव बनाया। लेकिन दुनिया ने ईरान के महान नेता के प्रति अपना सम्मान नहीं छोड़ा।"

ईरान ने जिन देशों का जिक्र किया है उनके अनुसार:
- पूर्वी यूरोप के 3 देश
- अफ्रीका के 5 देश
- गल्फ क्षेत्र के 2 देश
- पूर्वी एशिया के 2 देश

इन देशों ने अंतिम संस्कार में आधिकारिक प्रतिनिधिमंडल न भेजने का फैसला किया है। बाकी दुनिया के अधिकांश देशों ने या तो अपने राष्ट्रपति, प्रधानमंत्री या उच्च स्तरीय प्रतिनिधि भेजने की पुष्टि की है।

राजनय और शोक का टकराव  
अंतरराष्ट्रीय राजनीति में किसी नेता के अंतिम संस्कार में शामिल होना या न होना हमेशा एक कूटनीतिक संदेश माना जाता है। खामेनेई ईरान की राजनीति, धर्म और विदेश नीति के केंद्र रहे हैं। पिछले चार दशकों से वे ईरान की दिशा तय कर रहे थे। ऐसे में उनका अंतिम संस्कार सिर्फ ईरान का मामला नहीं, बल्कि पूरे पश्चिम एशिया और दुनिया के लिए एक महत्वपूर्ण घटना बन गया है।

विश्लेषकों का मानना है कि अमेरिका नहीं चाहता था कि इस मंच का इस्तेमाल ईरान अपने पक्ष में "जनसमर्थन" और "अंतरराष्ट्रीय वैधता" दिखाने के लिए करे। इसलिए वॉशिंगटन ने पहले से ही अपने सहयोगी देशों को लामबंद करना शुरू कर दिया।

दूसरी तरफ ईरान इसे "शोक पर राजनीति" करार दे रहा है। सरकारी टीवी पर लगातार यह दिखाया जा रहा है कि कैसे "दुनिया का बहुमत" खामेनेई को श्रद्धांजलि देने तेहरान आ रहा है, जबकि "कुछ गिने-चुने देश" अमेरिकी दबाव में पीछे हट गए।

कौन आया, कौन नहीं आया? 
ईरान ने अभी आधिकारिक सूची जारी नहीं की है, लेकिन अब तक मिली जानकारी के अनुसार रूस, चीन, तुर्की, पाकिस्तान, इराक, लेबनान, सीरिया, वेनेजुएला और क्यूबा जैसे देशों के शीर्ष नेता या उनके विशेष दूत अंतिम संस्कार में शामिल होंगे। 

वहीं जिन देशों पर अमेरिका के दबाव का असर बताया जा रहा है उनमें पूर्वी यूरोप के कुछ नाटो सदस्य, अफ्रीका के कुछ देश जो अमेरिकी सहायता पर निर्भर हैं, गल्फ के दो देश और पूर्वी एशिया के दो सहयोगी देश शामिल हैं। ईरान ने इन देशों के नाम सार्वजनिक नहीं किए हैं, लेकिन कहा है कि "इतिहास इनके इस फैसले को याद रखेगा।"

वॉशिंगटन की चुप्पी
अमेरिकी विदेश मंत्रालय ने ईरान के इन आरोपों पर सीधी टिप्पणी करने से इनकार कर दिया है। एक वरिष्ठ अधिकारी ने सिर्फ इतना कहा कि "अमेरिका अपनी विदेश नीति के अनुसार फैसले लेता है और अपने सहयोगियों से संवाद करता रहता है।" 

लेकिन वॉशिंगटन में बैठे कई राजनयिकों ने निजी तौर पर माना कि अमेरिका ने इस मुद्दे पर अपने सहयोगियों से बातचीत जरूर की थी। उनका तर्क था कि इस समय ईरान को "अंतरराष्ट्रीय मंच" देना सही नहीं होगा।

ईरान के अंदर माहौल
तेहरान की सड़कों पर इस समय लाखों लोग उमड़े हुए हैं। स्कूल, बाजार, दफ्तर बंद हैं। हर तरफ काले झंडे और बैनर लगे हैं। टीवी पर लगातार खामेनेई के भाषण और उनकी जिंदगी के किस्से दिखाए जा रहे हैं।

आम ईरानी नागरिकों में गुस्सा और गर्व दोनों दिखाई दे रहा है। एक छात्र ने कहा, "अमेरिका सोचता है कि वो हमें रोक लेगा। लेकिन हमारा नेता पूरी दुनिया का नेता था। जो नहीं आएंगे, वो खुद अपनी इज्जत गंवाएंगे।"

वहीं एक दुकानदार ने कहा, "राजनीति अपनी जगह है। लेकिन किसी के जाने पर इस तरह दबाव बनाना ठीक नहीं है।"

इसका आगे क्या असर होगा? 
विशेषज्ञों का मानना है कि इस पूरे प्रकरण के तीन बड़े असर होंगे:

1. ईरान-अमेरिका तनाव और बढ़ेगा: ईरान इस मुद्दे को लंबे समय तक उठाएगा। वह इसे "अमेरिकी हस्तक्षेप" और "शोक का अपमान" बताकर अपनी जनता और सहयोगी देशों को एकजुट करने की कोशिश करेगा।

2. नए गठबंधन बनेंगे: जो देश अंतिम संस्कार में आएंगे, उन्हें ईरान अपना "सच्चा दोस्त" मानेगा। आने वाले समय में इन देशों के साथ ईरान के व्यापार और सैन्य संबंध और मजबूत हो सकते हैं।

3. गल्फ और पश्चिम एशिया की राजनीति: गल्फ के जिन दो देशों ने नहीं आने का फैसला किया है, उन पर ईरान आगे चलकर कूटनीतिक दबाव बना सकता है। वहीं जो आएंगे, उनसे रिश्ते गर्म हो सकते हैं।

इतिहास क्या कहता है?
यह पहली बार नहीं है जब किसी नेता के अंतिम संस्कार पर राजनीति हुई हो। 2016 में क्यूबा के फिदेल कास्त्रो के अंतिम संस्कार के समय भी अमेरिका ने कई देशों पर दबाव बनाया था। 2013 में दक्षिण अफ्रीका के नेल्सन मंडेला के अंतिम संस्कार में भी कई देशों की मौजूदगी या अनुपस्थिति को कूटनीतिक चश्मे से देखा गया था।

लेकिन खामेनेई का मामला अलग है क्योंकि ईरान और अमेरिका के बीच पिछले 45 सालों से सीधी दुश्मनी है। परमाणु समझौता, प्रतिबंध, ड्रोन हमले और क्षेत्रीय युद्ध - इन सबकी पृष्ठभूमि में यह अंतिम संस्कार हो रहा है।

ईरान का आरोप सही है या गलत, यह आने वाले दिनों में और दस्तावेजों से साफ होगा। लेकिन इतना तय है कि खामेनेई का अंतिम संस्कार सिर्फ एक धार्मिक रस्म नहीं रह गया है। यह अब अंतरराष्ट्रीय कूटनीति का एक बड़ा युद्ध का मैदान बन गया है।

एक तरफ अमेरिका है जो ईरान को अंतरराष्ट्रीय स्तर पर अलग-थलग करना चाहता है। दूसरी तरफ ईरान है जो दुनिया को यह दिखाना चाहता है कि प्रतिबंधों और दबाव के बावजूद उसके दोस्त कम नहीं हुए हैं।

तेहरान की धरती पर अब सिर्फ शोक नहीं, बल्कि दुनिया की नई कूटनीति भी लिखी जा रही है। आने वाले हफ्ते तय करेंगे कि इस "अंतिम विदाई" का असर पश्चिम एशिया की राजनीति पर कितना गहरा पड़ता है।

फिलहाल ईरान ने दुनिया से अपील की है कि "राजनीति को एक तरफ रखकर मानवता के नाते इस शोक में शामिल हों।" वहीं अमेरिका ने अपने सहयोगियों से "सावधानी" बरतने को कहा है।

दुनिया देख रही है कि शोक बड़ा है या राजनीति।

Sajjadali Nayani ✍ 
Friday World 7 Jul 2026