October 13, 2026
Azərbaycanda hicab mübahisəsi: 96% müsəlman əhalisi olan ölkədə məktəb geyim kodeksi fırtına qaldırdı
Azərbaycanda hicab mübahisəsi: 96% müsəlman əhalisi olan ölkədə məktəb geyim kodeksi fırtına qaldırdı
-Friday World 13 oktyabr 2026
Azərbaycan kimi ölkədə, harada ki əhalinin təxminən 96 faizi müsəlmandır, məktəblərdə hicabla bağlı yaranan mübahisə artıq sərhədləri aşaraq qonşu ölkələrə də yayılıb. Hökumətin geyim kodeksi qaydalarında etdiyi dəyişikliklərdən sonra bir çox şagird və müəllimə hicabla məktəbə buraxılmayıb. Nəticədə bir sıra məktəblərdə şagirdlər dərsləri boykot etməyə başlayıblar. Qonşu Türkiyədə də etiraz aksiyaları keçirilib. Bu mübahisə sadəcə geyim məsələsi deyil, dini azadlıq, dünyəvilik və şəxsi seçim hüququ məsələsinə çevrilib.
Azərbaycan hökumətinin mövqeyi aydındır. Onlar deyirlər ki, məktəblərdə bütün şagirdlər üçün eyni geyim kodeksi olmalıdır. Yeni qaydalarda hicabın adı birbaşa çəkilmədən qadağan edilməyib, lakin dünyəvi quruluşa uyğun gəlməyən geyimlərə məhdudiyyət qoyulub. Hökumət iddia edir ki, ölkənin mədəniyyəti və milli ənənələri ilə bağlı geyimlər xüsusi hallarda geyinilə bilər, amma bunun üçün məktəbin müvafiq komissiyasının icazəsi lazımdır. Etiraz edənlər isə bunu dini etiqada hücum kimi qiymətləndirirlər.
Ölkənin Konstitusiyası Azərbaycanı dünyəvi dövlət elan edir və vətəndaşlara dini azadlıq hüququ verir. Şiə müsəlmanların çoxluq təşkil etdiyi bu ölkədə sünni əhali də xeyli saydadır. Buna baxmayaraq hökumət bərabərlik və dünyəvi dəyərlər üzərində dayanır. Etirazçılar isə deyirlər ki, hicab taxmaq və ya taxmamaq tamamilə şəxsi qərar olmalıdır. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolarda şagirdlərin müəllimələrə qucaqlaşıb ağladıqları görünür. Müəllimə Zəhra Həsənova Al Cəzirəyə bildirib ki, ona hicabla məktəbə gəlməyə icazə verilməyib. Onun sözlərinə görə, bu qərar insanın özünün olmalıdır.
Bu mübahisə həbsxana divarlarına da çatıb. Həbsdə olan jurnalist Polad Aslanov yeni qaydaların əleyhinə aclıq aksiyası başladığını bildirib. O, 2020-ci ildə dövlətə xəyanət ittihamı ilə məhkum edilib və uzunmüddətli cəza çəkir. Həyat yoldaşı Gülmira Aslanova Facebook hesabında vətəndaşların konstitusiya hüquqlarının pozulduğunu iddia edərək səsini yüksəldib. Bəzi məlumatlarda internetin kəsilməsi barədə də danışılır, lakin monitorinq qurumları bunu təsdiqləməyiblər.
Etiraz dalğası qonşu Türkiyəyə də çatıb. İstanbulda Azərbaycanın ticarət nümayəndəliyinin qarşısında aksiya keçirilib. İştirakçılar hökumətdən qərara yenidən baxılmasını tələb ediblər. Türkiyədə bəziləri bunu 1997-ci ilin o dövrü ilə müqayisə edirlər ki, o zaman hicablı qadınlar universitetlərə daxil olmaqda və dövlət işlərində çətinliklərlə üzləşirdilər. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev öz partiyasının iclasında bildirib ki, heç kim onların ölkəsinin həyat tərzinə qarışmamalıdır. O, Türkiyənin adını çəkməyib, lakin bəyanatı oradakı etirazlarla əlaqələndirilir.
Bu mübahisə artıq yalnız Azərbaycanın daxili işi deyil. Bu, dünyəviliyin nə demək olduğu sualını ortaya qoyur. Eyni geyim kodeksini tətbiq etmək dünyəvilikdir, yoxsa dini rəmzlərə qadağa qoymaq şəxsi azadlığın pozulmasıdır? Bir tərəfdən hökumət bərabərlik və milli birlikdən danışır, digər tərəfdən vətəndaşlar dini kimlik və seçim azadlığı uğrunda mübarizə aparırlar. Şagird boykotu, müəllimələrin etirazı, jurnalistin aclıq aksiyası və sərhədyanı nümayişlər – bütün bunlar böyük bir müzakirəyə səbəb olub.
Azərbaycanın vəziyyəti ona görə xüsusidir ki, burada müsəlman əhali böyük çoxluq təşkil etsə də, dövlət sərt dünyəvi mövqe tutur. Bir çox Orta Asiya və Qafqaz ölkələri kimi burada da sovet dövrünün mirası ilə müasir dövlət quruculuğu cəhdləri bir yerdə gedir. Hökumətin arqumenti budur ki, məktəblər ictimai yerdir və orada dini rəmzləri məhdudlaşdırmaq lazımdır. Etirazçılar isə bunu ayrı-seçkilik hesab edir və qızların təhsil hüququna təsir etdiyini deyirlər.
Gələcək günlərdə hökumətin mövqeyini yumşaldıb-yumşaltmayacağı, şagird boykotunun nə qədər uzanacağı, beynəlxalq reaksiyanın necə olacağı və Türkiyə kimi ölkələrdə bu mövzunun siyasi rəng alıb-almayacağı maraq doğuracaq. Hələlik bir şey aydındır: hicab mübahisəsi Azərbaycanın küçələrindən, məktəblərindən və sosial şəbəkələrindən çıxaraq regional müzakirə mövzusuna çevrilib. Dini azadlıq ilə dövlət nəzarəti arasındakı tarazlıq bir daha sınaqdan keçirilir.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 13 oktyabr 2026
#AzerbaijanHijabBan #SchoolDressCode #ReligiousFreedom #HijabRights #SecularismDebate #StudentBoycott #TurkeyProtest #MuslimMajority #PersonalChoice #EducationForAll