નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક રાજકારણમાં મિત્રતાના સંબંધો ક્યારેક અણધાર્યા વિવાદોમાં ફસાઈ જાય છે. તાજેતરમાં અમેરિકાના ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેડી વેન્સે ઇઝરાયેલને “અમેરિકા જ તમારો એકમાત્ર શક્તિશાળી સહયોગી છે” એવું કહીને ચેતવણી આપી હતી. આ નિવેદનના જવાબમાં ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે “અમારી પાસે ભારત જેવા અન્ય મજબૂત મિત્રો પણ છે.” આ વાક્યે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ધ્યાન ખેંચ્યું છે અને ભારત-ઇઝરાયેલની વ્યૂહાત્મક મિત્રતાને વધુ મહત્ત્વ આપ્યું છે.

આ ઘટના ઇરાન, લેબનાન અને અન્ય પ્રાદેશિક તણાવના સમયમાં બની છે. વેન્સે કહ્યું હતું કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ જ વર્તમાન વિશ્વમાં ઇઝરાયેલ પ્રત્યે સહાનુભૂતિ ધરાવતા એકમાત્ર નેતા છે અને ઇઝરાયેલી કેબિનેટના સભ્યોએ અમેરિકાની આલોચના ન કરવી જોઈએ. નેતન્યાહૂએ ફોક્સ ન્યૂઝને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં આ વાતનો સીધો જવાબ આપ્યો.

નેતન્યાહૂનું સ્પષ્ટ વલણ

નેતન્યાહૂએ કહ્યું, “હું જેડી વેન્સનું સન્માન કરું છું. અમારા સંબંધો સારા છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે હું તેમની દરેક વાત સાથે સહમત છું.” તેમણે ટ્રમ્પને વ્હાઇટ હાઉસમાં અત્યાર સુધીના સૌથી સારા મિત્ર તરીકે વર્ણવ્યા. ત્યારબાદ તેમણે ભારતનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું, “અમારી પાસે અન્ય મિત્રો પણ છે, જેમ કે એક નાનકડો દેશ જેને ભારત કહેવાય છે. ત્યાં 1.4 અબજ લોકો છે અને અમને ત્યાંથી અદ્ભુત સમર્થન મળે છે. મારા ફેસબુક પેજ પર ત્યાંથી વિશાળ સમર્થન આવે છે.”

આ નિવેદનમાં નેતન્યાહૂએ ભારતીય જનતાના સમર્થનને ખાસ રીતે હાઈલાઇટ કર્યું છે. આતંકવાદ અને પ્રાદેશિક સ્થિરતાના મુદ્દે ભારત અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે લાંબા સમયથી સમાન વિચારધારા જોવા મળે છે.

 ભારત-ઇઝરાયેલ સંબંધોની મજબૂતી

ભારત અને ઇઝરાયેલ વચ્ચેના સંબંધો 1992માં પૂર્ણ કૂટનીતિક સ્તરે સ્થાપિત થયા પછી ઝડપથી વિકસ્યા છે. આજે બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ, કૃષિ, પાણી વ્યવસ્થાપન, સાયબર સિક્યુરિટી, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને હેલ્થકેર જેવા ક્ષેત્રોમાં ઊંડો સહયોગ છે.

- સંરક્ષણ સહયોગ: ભારત ઇઝરાયેલના મુખ્ય હથિયાર ખરીદનાર દેશોમાંનો એક છે. ડ્રોન, મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ, રાડાર અને ઇન્ટેલિજન્સ ટેક્નોલોજીમાં સહયોગ વધુને વધુ મજબૂત બન્યો છે. 2026માં સંબંધોને વિશેષ વ્યૂહાત્મક સ્તરે ઉન્નત કરવામાં આવ્યા પછી આ સહયોગ વધુ વિસ્તર્યો છે.

- કૃષિ અને ટેક્નોલોજી: ઇઝરાયેલી ટેક્નોલોજીથી ભારતમાં ડ્રિપ ઇરિગેશન, સોલાર પાવર અને આધુનિક ખેતી પદ્ધતિઓ અપનાવવામાં આવી છે. આનાથી ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિ આવી છે.

- લોકોનું સમર્થન: ઘણા ભારતીયો ઇઝરાયેલની આત્મરક્ષા અને તકનીકી પ્રગતિની પ્રશંસા કરે છે. સામાજિક મીડિયા પર પણ આ સમર્થન સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે.

આ સંબંધો માત્ર સરકારી સ્તરે જ નહીં, પરંતુ લોકો વચ્ચે પણ મજબૂત છે. બંને દેશો આતંકવાદ વિરુદ્ધની લડાઈમાં એકબીજાને સમર્થન આપે છે.

અમેરિકા-ઇઝરાયેલ વચ્ચે તણાવનું કારણ

ઇઝરાયેલ અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો લગભગ સાત દાયકાથી અત્યંત મજબૂત રહ્યા છે. અમેરિકા ઇઝરાયેલને વાર્ષિક અબજો ડોલરની સહાય આપે છે. તેમ છતાં ઇરાન સાથેના સંઘર્ષ, ગાઝા અને લેબનાનના મુદ્દાઓ પર અભિપ્રાયોમાં તફાવત જોવા મળ્યો છે. વેન્સનું નિવેદન આ તણાવને વધુ ઉજાગર કરે છે.

નેતન્યાહૂએ આ જવાબ દ્વારા એ સંદેશ આપ્યો છે કે ઇઝરાયેલ વિવિધ દેશો સાથે સંતુલિત વ્યૂહરચના અપનાવી રહ્યું છે. અમેરિકા હજુ પણ મુખ્ય સહયોગી છે, પરંતુ તે એકમાત્ર નથી.

 વૈશ્વિક અસર અને ભારત માટે મહત્ત્વ

આ ઘટનાએ ભારતની વૈશ્વિક છબીને વધુ મજબૂત કરી છે. એક મોટા લોકતાંત્રિક દેશ તરીકે ભારત વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર સ્વતંત્ર અને વ્યવહારુ વલણ અપનાવે છે. ઇઝરાયેલ સાથેના સંબંધો ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતાનું પ્રતીક છે.

ભવિષ્યમાં આ સંબંધો વધુ વિસ્તરવાની સંભાવના છે. સાયબર સિક્યુરિટી, સ્ટાર્ટઅપ ઇકોસિસ્ટમ, અવકાશ અને નવીનતા જેવા ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાની તકો છે.

નેતન્યાહૂના આ નિવેદને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આધુનિક વિશ્વમાં કોઈ દેશ એક જ સહયોગી પર આધારિત રહી શકતું નથી. વિવિધતાપૂર્ણ મિત્રતા વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ભારત માટે આ તક છે કે તે પોતાની વૈશ્વિક ભૂમિકાને વધુ મજબૂત કરે અને વિવિધ દેશો સાથે સંતુલિત સંબંધો જાળવી રાખે.

આ ઘટના વૈશ્વિક રાજકીય સમીકરણોમાં નવા પરિવર્તનની શરૂઆત પણ સાબિત થઈ શકે છે. ભારત જેવા દેશોનું વજન વધી રહ્યું છે અને તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર પોતાની અલગ ઓળખ બનાવી રહ્યા છે.