અમદાવાદની ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાં તાજેતરમાં બની એક ઘટનાએ કેમ્પસના વાતાવરણને ગરમાવી દીધું છે. અટલ કલામ ભવનમાં આયોજિત એક ઐતિહાસિક પ્રદર્શનમાં NSUIના કાર્યકર્તાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી તોડફોડને કુલપતિ ડૉ. નિરજા ગુપ્તાએ સીધું-સાદું **"પૂર્વ આયોજિત કાવતરું"** ગણાવ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, યુનિવર્સિટીની શૈક્ષણિક છબીને ખરડવા અને અરાજકતા ફેલાવવાનો આ પ્રયાસ હતો, જેને કોઈપણ સ્થિતિમાં બરદાસ્ત કરવામાં આવશે નહીં.
પ્રદર્શનની પૃષ્ઠભૂમિ: શાંતિપૂર્ણ શરૂઆતથી અચાનક તોફાન આખી ઘટનાની શરૂઆત 16 ફેબ્રુઆરી, 2026થી થઈ હતી, જ્યારે અટલ કલામ ભવનમાં **"ભારત કી વૈશ્વિક ભૂમિકા"** વિષય પર એક વિશેષ પ્રદર્શન યોજાયું હતું. આ પ્રદર્શનમાં વિવિધ સમાચારપત્રોના કટિંગ્સ, સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ, ડૉ. બાબાસાહેબ આંબેડકર, મહાત્મા ગાંધી અને અન્ય મહાનુભાવોના ઐતિહાસિક પત્રો તેમજ દસ્તાવેજો પ્રદર્શિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રદર્શન 23 ફેબ્રુઆરી સુધી ચાલ્યું અને દરમિયાન સેંકડો વિદ્યાર્થીઓ તેમજ મુલાકાતીઓએ તેનો આનંદ માણ્યો. આખા સમયગાળા દરમિયાન કોઈ વિદ્યાર્થી સંગઠન કે NSUI તરફથી કોઈ વિરોધ, રજૂઆત કે અસંતોષ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો નહોતો.
પરંતુ 23 ફેબ્રુઆરીએ અચાનક NSUIના કાર્યકર્તાઓ અને નેતાઓએ કોઈ પૂર્વ સૂચના વગર, કોઈ ઔપચારિક રજૂઆત વગર પ્રદર્શનમાં ધસી આવ્યા. તેમણે પોસ્ટરો, પેનલ્સ અને અન્ય સામગ્રીને ફાડી નાખી, હોબાળો મચાવ્યો અને અરાજકતાનું વાતાવરણ સર્જ્યું. આ કૃત્યને કુલપતિએ **"આવેશમાં આવીને કરેલું નહીં, પરંતુ સમજી-વિચારીને ઘડેલું કાવતરું"** તરીકે વર્ણવ્યું છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, આમાં એક ધર્મ વિશે વાણીવિલાસ કરવાના આક્ષેપો પણ સામે આવ્યા છે, જે અત્યંત ગંભીર અને નિંદનીય છે.
યુનિવર્સિટી તંત્રની ત્વરિત કાર્યવાહી ઘટના બનતાની સાથે જ યુનિવર્સિટી વહીવટે કડક પગલાં ભર્યા. તપાસ સમિતિની તાત્કાલિક નિમણૂક કરવામાં આવી અને CCTV ફૂટેજના આધારે તોડફોડ કરનારાઓની ઓળખ કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવામાં આવી. યુનિવર્સિટીએ પોતે ફરિયાદી બનીને પોલીસમાં FIR નોંધાવી. શરૂઆતમાં NSUI સાથે જોડાયેલા 7-9 વિદ્યાર્થીઓના એડમિશન રદ કરવાનો અને કેમ્પસમાં પ્રવેશબંધી લગાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ પછીથી વિરોધ અને પ્રતિક્રિયાઓ બાદ આ નિર્ણયને સ્થગિત કરી દેવામાં આવ્યો અને નવો પરિપત્ર જાહેર કરવામાં આવ્યો, જેમાં વિદ્યાર્થીઓને માત્ર તેમના ID કાર્ડ સાથે જ પ્રવેશ મળશે.
સુરક્ષાની બેદરકારી બદલ સિક્યોરિટી એજન્સીને કારણદર્શક નોટિસ આપીને સુરક્ષાકર્મીઓને બદલી નાખવામાં આવ્યા છે. કુલપતિએ સ્પષ્ટ જણાવ્યું કે, **"શૈક્ષણિક સંકુલમાં આવી અરાજકતા ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં"** અને જવાબદારો સામે કાયદાકીય તેમજ શિસ્તભંગની કડક કાર્યવાહી થશે.
વિવાદના બે પક્ષ: NSUIનો વિરોધ અને યુનિવર્સિટીનો આરોપ NSUIના કાર્યકર્તાઓએ આ પ્રદર્શનને એકતરફી અને ચોક્કસ વિચારધારાને પ્રોત્સાહન આપનારું ગણાવીને વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે પોસ્ટર્સ ફાડીને પોતાનો અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો અને પાછળથી પોલીસ સ્ટેશન પર પણ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું, FIR પરત ખેંચવાની માગ કરી. બીજી તરફ, યુનિવર્સિટી અને ABVP જેવા સંગઠનોએ આને અસામાજિક કૃત્ય ગણાવીને કડક કાર્યવાહીની માગણી કરી છે. તેઓ કહે છે કે, આ પ્રદર્શન રિસર્ચ આધારિત હતું અને તેમાં મહાનુભાવોના ઐતિહાસિક દસ્તાવેજોનું પ્રદર્શન હતું, જેને તોડફોડ કરવી એ શૈક્ષણિક સ્વતંત્રતા અને સંસ્કૃતિનું અપમાન છે.
આ ઘટના યુનિવર્સિટી કેમ્પસમાં વિદ્યાર્થી રાજકારણની તીવ્રતા અને વિચારધારાકીય ટક્કરને ફરી એક વખત ઉજાગર કરે છે. કુલપતિના આક્રમક વલણથી સ્પષ્ટ થાય છે કે, યુનિવર્સિટી અરાજકતા સામે ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ અપનાવી રહી છે. હવે તપાસના અંતિમ પરિણામો અને કાનૂની કાર્યવાહી પર બધાની નજર ટકેલી છે.
આવી ઘટનાઓ વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય અને શૈક્ષણિક વાતાવરણને અસર કરે છે. આશા છે કે, તમામ પક્ષો સંયમ અને સંવાદનો માર્ગ અપનાવશે જેથી યુનિવર્સિટી ફરીથી જ્ઞાન અને વિચાર વિનિમયનું કેન્દ્ર બની રહે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 27 February 2026
