- Friday World Jul 23 2026
વિશ્વ અર્થતંત્ર અત્યારે એક અજીબ વળાંક પર ઊભું છે. એક તરફ મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ વધી રહ્યો છે, બીજી તરફ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ રોકેટની જેમ ઉપર જઈ રહ્યા છે અને શેરબજાર રોજ નવા રેકોર્ડ બનાવીને તૂટી પણ રહ્યું છે. આવા સમયે રોકાણકારોના વિશ્વાસુ અવાજ ગણાતા રોબર્ટ કિયોસાકીએ ફરી એક વખત સૌને ચોંકાવી દીધા છે.
'રિચ ડૅડ પુઅર ડૅડ' અને 'કેશફ્લો ક્વાડ્રન્ટ' જેવા પુસ્તકો માટે જાણીતા રોબર્ટ કિયોસાકીએ X પર કરેલી પોસ્ટે હાલ સોશિયલ મીડિયા પર આગ લગાવી દીધી છે. તેમણે સીધું કહ્યું કે, વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા હવે પતનની નજીક છે.
શું કહ્યું કિયોસાકીએ?
રોબર્ટ કિયોસાકીની વાયરલ પોસ્ટ ટૂંકી હતી પણ અસર મોટી. તેમણે લખ્યું:
"વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા અત્યારે ક્રેશ થઈ રહી છે. મેં મારા પુસ્તક 'રિચ ડૅડ્સ પ્રોફેસી'માં વર્ષો પહેલા આના વિશે લખ્યું હતું. જેમણે તે સલાહને ગંભીરતાથી લીધી, તેઓ આજે સુરક્ષિત છે."
આ એક વાક્ય પૂરતું હતું લોકોને જૂનું પુસ્તક ફરી ખોલવા માટે. 'રિચ ડૅડ્સ પ્રોફેસી' 2002માં આવેલું પુસ્તક છે. તેમાં કિયોસાકીએ કહ્યું હતું કે 2008 જેવી મોટી આર્થિક કટોકટી પછી દુનિયા બીજી અને એનાથી પણ મોટી ક્રેશનો સામનો કરશે. તેમના મતે તેનું કારણ હશે દેવું, નકલી નાણું અને ખોટી નાણાકીય નીતિઓ.
આજે 2026માં તેમની તે વાત ફરી ચર્ચામાં છે કારણ કે જમીન પર જે થઈ રહ્યું છે તે તેમની ભવિષ્યવાણી સાથે ઘણું મળતું આવે છે.
કેમ કહે છે કે અર્થતંત્ર ક્રેશ થઈ રહ્યું છે? 3 મોટા કારણ
કિયોસાકીએ પોસ્ટમાં વિગત ન આપી, પણ જે વૈશ્વિક સ્થિતિ છે તે જ તેમની દલીલનો આધાર છે.
1. મિડલ ઈસ્ટમાં વધતો તણાવ
છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી મિડલ ઈસ્ટમાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ છે. ઈઝરાયેલ-ગાઝા અને અન્ય સંઘર્ષોને કારણે રોકાણકારોમાં ભયનો માહોલ છે. જ્યારે પણ આ પ્રદેશમાં અશાંતિ વધે, ત્યારે વિશ્વભરના બજારો ધ્રૂજે છે. કારણ સ્પષ્ટ છે. અહીંથી જ દુનિયાના મોટાભાગના તેલનો સપ્લાય આવે છે.
2. કાચા તેલ અને ફુગાવાનો બોમ્બ
યુદ્ધના ડરથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ સત વધી રહ્યા છે. તેલ મોંઘું થાય એટલે ટ્રાન્સપોર્ટ, ખોરાક, વીજળી બધું મોંઘું થાય. આને જ ફુગાવો કહેવાય. અમેરિકા, યુરોપથી લઈને ભારત સુધી કેન્દ્રીય બેંકો ફુગાવાને કાબૂમાં લેવા માટે વ્યાજદર ઊંચા રાખી રહી છે. ઊંચા વ્યાજદરનો મતલબ છે કંપનીઓ માટે લોન મોંઘી અને સામાન્ય માણસ માટે EMI ભારે.
3. શેરબજારમાં અસ્થિરતા
એક દિવસે બજાર 1000 પોઈન્ટ વધે અને બીજા દિવસે 1200 પોઈન્ટ તૂટે. આ પ્રકારની અસ્થિરતા રોકાણકારોનો વિશ્વાસ તોડે છે. ટેક કંપનીઓ, બેંકો અને રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરમાં પહેલાથી જ દબાણ છે. ઉપરથી ભૂ-રાજકીય તણાવે આગમાં ઘી હોમ્યું છે.
આ ત્રણેય પરિબળો ભેગા થાય એટલે કિયોસાકી જેવા લોકોને 2008ની યાદ આવી જાય.
તો હવે શું કરવું? કિયોસાકીનો જૂનો ફોર્મ્યુલા
રોબર્ટ કિયોસાકી હંમેશા પરંપરાગત સલાહથી અલગ રહ્યા છે. તેઓ બેંકમાં પૈસા જમા રાખવા અને માત્ર નોકરી પર આધાર રાખવાને જોખમી માને છે. 'રિચ ડૅડ્સ પ્રોફેસી' અને તેમની નવી પોસ્ટ્સમાં તેઓ જે 3 વસ્તુઓ પર ભાર મૂકે છે તે છે:
1. સોનુ અને ચાંદી
તેમના મતે જ્યારે સરકારો વધુ નોટો છાપે છે, ત્યારે કાગળના ચલણની કિંમત ઘટે છે. સોનું અને ચાંદી એવી સંપત્તિ છે જે ફુગાવામાં પણ ટકી રહે છે.
2. બિટકોઈન અને ડિજિટલ એસેટ
કિયોસાકી છેલ્લા 2-3 વર્ષથી બિટકોઈનના મોટા સમર્થક બન્યા છે. તેમનું કહેવું છે કે બિટકોઈનની સપ્લાય મર્યાદિત છે, એટલે તે સરકારી નીતિથી પ્રભાવિત નથી થતો.
3. રિયલ એસેટ અને કેશફ્લો
ભાડું આપતી પ્રોપર્ટી, બિઝનેસ અને એવી એસેટ કે જે દર મહિને પૈસા લાવે તેના પર ધ્યાન આપો. માત્ર પગાર પર નિર્ભર ન રહો.
તેમનો મુખ્ય સંદેશ એક જ છે. ક્રેશને ડરવાને બદલે તેના માટે તૈયારી કરો. ક્રેશમાં જ નવા અબજોપતિ બને છે.
શું ખરેખર ક્રેશ આવશે?
અહીં સમજવાની વાત એ છે કે રોબર્ટ કિયોસાકી એક લેખક અને રોકાણકાર છે. તેઓ આર્થિક બાબતોનું વિશ્લેષણ પોતાના અનુભવ અને દૃષ્ટિકોણથી કરે છે. IMF, વર્લ્ડ બેંક કે RBI જેવી સંસ્થાઓ હજુ સુધી "સંપૂર્ણ ક્રેશ"ની વાત નથી કરી રહી. તેઓ "મંદી" અને "સુસ્તી"ની ચેતવણી આપે છે.
પણ ના પાડી શકાય નહીં કે આજની સ્થિતિ નાજુક છે. યુદ્ધ, તેલ, ફુગાવો અને દેવું. આ ચારેય સાથે આવે તો કોઈપણ અર્થતંત્ર માટે પડકાર છે.
ભારત માટે વાત કરીએ તો આપણો આધાર મજબૂત છે. સ્થાનિક માંગ, યુવા વસ્તી અને ડિજિટલ અર્થતંત્ર આપણને થોડી રાહત આપે છે. પણ ક્રૂડ મોંઘુ થાય તો આપણા પર સીધી અસર પડે જ.
અંતે શું સમજવાનું?
કિયોસાકીની પોસ્ટનો હેતુ ગભરાવવાનો નથી, જગાડવાનો છે. છેલ્લા 20 વર્ષથી તેઓ એક જ વાત કહે છે. નાણાકીય શિક્ષણ લો. માત્ર એક આવક પર ન રહો. અને જે એસેટની કિંમત સમય સાથે વધે તેમાં રોકાણ કરો.
તેમની ભવિષ્યવાણી 100% સાચી પડશે કે નહીં તે સમય કહેશે. પણ એક વાત નક્કી છે. આજના સમયમાં માહિતી જ સૌથી મોટી તાકાત છે.
તેથી ગભરાવાને બદલે, સમજો. ખર્ચ પર નજર રાખો. કટોકટી માટે થોડી બચત રાખો. અને કોઈપણ નિર્ણય લેતા પહેલા પોતાના નાણાકીય સલાહકાર સાથે વાત કરો.
કારણ કે અર્થતંત્ર ઉપર-નીચે થતું રહે છે. પણ જે તૈયાર હોય છે તે જ આગળ નીકળે છે.
નોંધ: આ લેખ માહિતીના હેતુ માટે છે. આ કોઈ રોકાણની સલાહ નથી.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World Jul 23 2026
