-Friday World 15 Aug 2026
ઈરાન સાથેના યુદ્ધમાં અમેરિકાની મિલિટરી તેના અત્યંત મોંઘા અને મહત્વના હથિયારોમાં ઐતિહાસિક નુકસાનનો સામનો કરી રહી છે. વોશિંગ્ટન પોસ્ટ અને અન્ય અહેવાલો અનુસાર અમેરિકાએ ઓછામાં ઓછા ૪૫ એમક્યુ-૯ રીપર ડ્રોન ગુમાવ્યા છે, જે તેના કુલ જથ્થાના લગભગ ૨૫ ટકા બને છે. યુદ્ધ પહેલાં અમેરિકા પાસે આશરે ૧૮૫ રીપર ડ્રોન હતા – એરફોર્સ પાસે ૧૬૫ અને મરીન કોર્પ્સ પાસે ૨૦. મરીનના કોઈપણ રીપર પરત ન આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે.
એક રીપર ડ્રોનની કિંમત સેન્સર અને શસ્ત્રો અનુસાર ત્રણથી પાંચ કરોડ ડોલર સુધીની હોય છે. આ હિસાબે ૪૫ ડ્રોનના નુકસાનથી અમેરિકાને આશરે ૧.૩ અબજ ડોલરનો ફટકો પડ્યો છે. બધા ડ્રોન ઈરાનના હુમલામાં તૂટ્યા નથી. કેટલાકમાં ઓપરેટર સાથેનો સંપર્ક તૂટી જવાથી તે ક્રેશ થયા હતા. હોર્મુઝની ખાડી આસપાસ આ ડ્રોનનો મોટાપાયે ઉપયોગ થયો છે કારણ કે તે લાંબા સમય સુધી આકાશમાં રહીને નજર રાખી શકે છે અને જરૂર પડે તો હુમલો પણ કરી શકે છે. પરંતુ તેની ધીમી ઝડપને કારણે નીચી ઊંચાઈએ ઉડતી વખતે તે ઈરાન અને તેના સહયોગી જૂથો માટે સરળ નિશાન બની જાય છે.
યુદ્ધના પહેલા મહિનામાં અમેરિકાએ ૮૫૦થી વધુ ટોમહોક ક્રૂઝ મિસાઇલ અને ૧૦૦૦થી વધુ પેટ્રિયેટ તથા થાડ મિસાઇલનો ઉપયોગ કર્યો. આનાથી હવાઈ સંરક્ષણ અને લાંબા અંતરની હુમલા ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે. અમેરિકાની વાર્ષિક ઉત્પાદન ક્ષમતા મર્યાદિત છે – રીપર ડ્રોન માટે માંડ ૯૬ જેટલા અને થાડ ઇન્ટરસેપ્ટર માટે પણ મર્યાદિત સંખ્યા. આ કારણે સ્ટોકપાઇલ ભરવામાં વર્ષો લાગી શકે છે. યુક્રેનને આપેલા સહાયથી પણ પહેલેથી જ દબાણ હતું, જે હવે વધુ તીવ્ર બન્યું છે.
યુએઈએ હોર્મુઝની ખાડીમાંથી પસાર થતા એડનોકના બે ઓઇલ ટેન્કરો પર હુમલાનો આરોપ ઈરાન પર મૂક્યો છે અને તેને દરિયાઈ ચાંચિયાગીરી સમાન ગણાવ્યો છે. જાનહાનિ ન થઈ હોવા છતાં જહાજોની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે.
આ પરિસ્થિતિમાં અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડે મધ્યપૂર્વમાં પોતાની પ્રથમ મલ્ટીનેશનલ ટાસ્ક ફોર્સ બનાવવાની જાહેરાત કરી છે. ટાસ્ક ફોર્સ ફાલ્કન સ્ટ્રાઇક હવા, જમીન અને સમુદ્રમાં વન-વે (એકમાર્ગી) એટેક ડ્રોન વડે હુમલા પર કેન્દ્રિત રહેશે. આ ડ્રોન અથડાતા જ ફાટી જાય છે. તે અમેરિકન સૈનિકો અને પ્રાદેશિક સહયોગીઓ દ્વારા સંચાલિત થશે. આ જાહેરાત ટાસ્ક ફોર્સ સ્કોર્પિયન સ્ટ્રાઇક બનાવ્યાના નવ મહિના પછી થઈ છે.
વધુમાં અમેરિકાએ પેસિફિકમાં સ્થિત એરક્રાફ્ટ કેરિયર યુએસએસ જ્યોર્જ વોશિંગ્ટનને મધ્યપૂર્વમાં મોકલ્યું છે. યુએસએસ અબ્રાહમ લિંકન લાંબા સમયથી (૨૪૦ દિવસથી વધુ) સમુદ્રમાં છે, જેના કારણે ખલાસીઓમાં માનસિક આરોગ્યના પ્રશ્નો અને સપ્લાયની તકલીફો ઊભી થઈ છે. ડેમોક્રેટ્સે તપાસની માંગ કરી છે જ્યારે પેન્ટાગોને પરિસ્થિતિનો બચાવ કર્યો છે.
આ વિકાસ દર્શાવે છે કે આધુનિક યુદ્ધમાં મોંઘા અને ધીમા ઉત્પાદનવાળા હથિયારોની મર્યાદાઓ સ્પષ્ટ થઈ રહી છે. અમેરિકા હવે સસ્તા, એટ્રિટેબલ (નુકસાની સહન કરી શકાય તેવા) ડ્રોન અને મલ્ટીનેશનલ સહયોગ તરફ વધુ ઝુકાવ કરી રહ્યું છે. યુદ્ધ લંબાતા સ્ટોકપાઇલ પરનું દબાણ અને પ્રાદેશિક તણાવ બંને વધી રહ્યા છે. ભવિષ્યમાં આવા સંઘર્ષો માટે ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવી અને નવી ટેકનોલોજી અપનાવવી જરૂરી બની રહી છે.
આ અહેવાલો દર્શાવે છે કે ઈરાન સાથેના આ સંઘર્ષમાં અમેરિકાને માત્ર માનવીય અને વ્યૂહાત્મક પડકારો જ નહીં પરંતુ મોંઘા સાધનોના નુકસાનનો પણ મોટો ભોગ ચૂકવવો પડી રહ્યો છે. વિશ્વ આગળની પરિસ્થિતિ પર નજર રાખી રહ્યું છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 15 Aug 2026
#IranWar2026 #MQ9Reaper #USMilitaryLosses #StraitOfHormuz #PatriotMissiles #TaskForceFalconStrike #CENTCOM #AircraftCarrier #DroneWarfare #MiddleEastConfl