-Friday World Nov 6,2026
‘દિલ્હીના હવામાનનો આનંદ લો છો ને?’ - CJI સૂર્ય કાંત
કોર્ટની કાર્યવાહી શરૂ થતાં જ ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંતે દિલ્હીની ઝેરી હવા પર કટાક્ષ કરતા વકીલોને પૂછ્યું હતું કે, ‘હું આશા રાખું છું કે તમે બધા દિલ્હીના આ હવામાનની મજા માણી રહ્યા હશો.’
આ એક સીધો કટાક્ષ હતો. રાજધાનીની હવા દિવસે દિવસે બગડી રહી છે અને લોકો મજબૂરીમાં તે હવામાં શ્વાસ લઈ રહ્યા છે. આ વાત પર CJIએ વધુમાં સ્વીકાર્યું હતું કે, ‘સુપ્રીમ કોર્ટ જેટલા વધુ આદેશો આપે છે, તેટલું જ નિયમોનું ઉલ્લંઘન વધુ થાય છે. આ માનવ સ્વભાવ છે.’
એટલે કે કોર્ટ આદેશ આપે છે, સરકાર નિયમ બનાવે છે, પણ જમીન પર તેનું પાલન થતું નથી. લોકો નિયમો તોડે છે અને તંત્ર પણ આંખ આડા કાન કરે છે.
દિલ્હીમાં રહેવું એટલે રોજ 30 સિગારેટ પીવા બરાબર
આ કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટને મદદ કરી રહેલા વરિષ્ઠ એડવોકેટ અને એમિકસ ક્યુરી અપરાજિતા સિંહે દિલ્હીની ભયાનક સ્થિતિનું વર્ણન કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે, ‘અહીં પ્રદૂષણનું સ્તર સતત ગંભીર શ્રેણીમાં રહે છે. તેના કારણે મારો અવાજ પણ બેસી ગયો છે. અહીંની ઝેરી હવામાં શ્વાસ લેવો એ દરરોજ એક વ્યક્તિ દ્વારા 30 સિગારેટ પીવા સમાન છે.’
વિચારો, જે વ્યક્તિ ક્યારેય સિગારેટ પીતી નથી, તે પણ દિલ્હીમાં રહીને રોજ 30 સિગારેટ જેટલું ઝેર પોતાના ફેફસાંમાં ઉતારી રહી છે. બાળકો, વૃદ્ધો અને અસ્થમાના દર્દીઓ માટે આ સ્થિતિ તો જીવલેણ બની રહી છે.
પરાળીનો 14% ફાળો
અપરાજિતા સિંહે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, ખેડૂતો જે પરાળી સળગાવે છે, તેનો દિલ્હીના પ્રદૂષણમાં 14 ટકા ફાળો છે, જે આ સ્થિતિને વધુ વણસાવે છે. પરાળી ઉપરાંત વાહનોનો ધુમાડો, બાંધકામની ધૂળ, ફેક્ટરીઓનું પ્રદૂષણ અને ફટાકડા પણ દિલ્હીની હવાને ઝેરી બનાવી રહ્યા છે.
હવે શું થશે?
દર વર્ષે શિયાળામાં દિલ્હીની આ જ હાલત થાય છે. દર વર્ષે કોર્ટમાં સુનાવણી થાય છે, આદેશો આવે છે, પણ હવા સુધરતી નથી. સવાલ એ છે કે આ વખતે શું કોઈ કાયમી ઉકેલ આવશે? કે પછી ફરી એકવાર આ મુદ્દો ફક્ત કટાક્ષ અને ચર્ચા સુધી જ સીમિત રહી જશે?
દિલ્હીવાસીઓને હવે ફક્ત આદેશ નહીં, પણ સ્વચ્છ હવા જોઈએ છે.
Sajjadali Nayani ✍️
Friday World Nov 6,2026
#DelhiPollution #SupremeCourt #AirPollution #DelhiAQI #CleanAir
