થાઈલેન્ડ અને કમ્બોડિયા વચ્ચે 9મી સદીના ખમેર સામ્રાજ્યના શિવમંદિર પ્રહે વિહાર અને પ્રાસાત તા મુએન થોમ સહિતના સરહદી વિવાદને લઈ ફરી એકવાર તીવ્ર સંઘર્ષ ફાટી નીકળ્યો છે. 24 જુલાઈ 2025થી શરૂ થયેલી આ લડાઈમાં અત્યાર સુધીમાં 32 લોકો—19 થાઈલેન્ડમાં (13 નાગરિકો, 6 સૈનિકો) અને 13 કમ્બોડિયામાં (8 નાગરિકો, 5 સૈનિકો)—મૃત્યુ પામ્યા છે. આ સંઘર્ષને કારણે થાઈલેન્ડમાં 1,40,000 અને કમ્બોડિયામાં 23,000થી વધુ લોકો વિસ્થાપિત થયા છે.
કમ્બોડિયાએ 25 જુલાઈએ સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સલામતી સમિતિમાં
"તાત્કાલિક યુદ્ધ વિરામ"ની માગણી કરી, જ્યારે થાઈલેન્ડે આઠ સરહદી જિલ્લાઓમાં માર્શલ લો જાહેર કર્યો. થાઈલેન્ડના વિદેશ મંત્રાલયે યુદ્ધ વિરામને સૈદ્ધાંતિક સમર્થન આપ્યું, પરંતુ કમ્બોડિયા પર "નાગરિકો પર હુમલા"નો આરોપ મૂક્યો.
ઐતિહાસિક વિવાદ અને વર્તમાન સંઘર્ષ
આ વિવાદ 1907ના ફ્રેન્ચ વસાહતી નકશાને કારણે શરૂ થયો, જેમાં પ્રહે વિહાર મંદિરની સીમા વિવાદિત રહી. 1962 અને 2013માં આંતરરાષ્ટ્રીય અદાલતે મંદિર કમ્બોડિયાને આપ્યું, પરંતુ થાઈલેન્ડે આ નિર્ણયને નકાર્યો. 2025માં ફરી તણાવ વધ્યો, જ્યારે મે મહિનામાં એક કમ્બોડિયન સૈનિક માર્યો ગયો અને જુલાઈમાં થાઈ સૈનિકો લેન્ડમાઈનમાં ઘાયલ થયા. આખરે 24 જુલાઈએ બંને દેશો વચ્ચે રોકેટ અને હવાઈ હુમલાઓ સાથે તીવ્ર લડાઈ શરૂ થઈ.
આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિસાદ અને ભારતીય એડવાઈઝરી
સંયુક્ત રાષ્ટ્રોની સલામતી સમિતિએ 25 જુલાઈએ આપાત બેઠક યોજી, જેમાં બંને દેશોને શાંતિ અને સંયમની અપીલ કરવામાં આવી. મલેશિયાના વડા પ્રધાને યુદ્ધ વિરામની દરમિયાનગીરીની ઓફર કરી, પરંતુ થાઈલેન્ડે તેનો સ્વીકાર "યોગ્ય સ્થિતિ"ના આધારે કર્યો. યુએસ, ચીન અને યુરોપે પણ શાંતિની હાકલ કરી. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે બેંગકોક અને નોમ પેનમાં ભારતીય નાગરિકોને સરહદી વિસ્તારોથી દૂર રહેવા અને સ્થાનિક દૂતાવાસનો સંપર્ક કરવા જણાવ્યું.
વિવાદનું ભવિષ્ય
બંને દેશો એકબીજા પર હુમલાના આરોપ લગાવે છે. કમ્બોડિયાએ થાઈલેન્ડ પર ક્લસ્ટર મ્યુનિશનનો ઉપયોગ કરવાનો આરોપ મૂક્યો, જે થાઈલેન્ડે નકાર્યો. આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ હોવા છતાં, શનિવારે પણ નવા વિસ્તારોમાં, જેમ કે થાઈલેન્ડના ત્રાત અને કમ્બોડિયાના પુરસત પ્રાંતમાં, લડાઈ ચાલુ રહી. યુદ્ધ વિરામની ચર્ચા હજુ અટકી છે, અને આ સંઘર્ષ દક્ષિણપૂર્વ એશિયામાં શાંતિ માટે પડકાર બની રહ્યો છે.