-Friday World March 6,2026
આજના સમયમાં જ્યારે ઈરાન-ઈઝરાયલ યુદ્ધની આગ ભડકી રહી છે, ત્યારે ભારતના સામાન્ય માણસની રસોડામાં પણ તેની ગરમી અનુભવાઈ રહી છે. ગેસના બાટલા મેળવવા માટેની લાઈનો લાગવાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે? સરકારે ઈમરજન્સી પાવરનો ઉપયોગ કરીને તમામ રિફાઇનરી કંપનીઓને LPGનું ઉત્પાદન વધારવાનો આદેશ આપ્યો છે. આનો અર્થ એ છે કે દેશમાં રસોઈ ગેસની અછતનું સંકટ ખતરનાક બની રહ્યું છે!
યુદ્ધની આગથી શરૂ થયું સંકટ: સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ!
મિડલ ઈસ્ટમાં ઈરાન, અમેરિકા અને ઈઝરાયલ વચ્ચેનો યુદ્ધ એટલો તીવ્ર બન્યો છે કે વિશ્વનું સૌથી મહત્વનું ઊર્જા માર્ગ – સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ – લગભગ બંધ થઈ ગયું છે. આ સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ વિશ્વના 20% તેલ અને મોટા ભાગના ગેસનું પરિવહન કરે છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ 91 જહાજો પસાર થતા હતા, જ્યારે હવે માત્ર 26 જહાજો જ પસાર થઈ રહ્યા છે!
ભારત આ માર્ગ પરથી 50% ક્રૂડ ઓઈલ, 54% LNG અને લગભગ તમામ LPG આયાત કરે છે. યુદ્ધને કારણે જહાજો અટવાઈ ગયા છે. પેટ્રોનેટ LNGના ત્રણ મોટા જહાજો – દિશા, રાહી અને અસીમ – કતારના રાસ લફાન પોર્ટ સુધી પહોંચી શક્યા નથી.
કતારમાં LNG ઉત્પાદન બંધ: ભારતને 40% સપ્લાય ઘટાડો! કતાર – વિશ્વનો સૌથી મોટો LNG ઉત્પાદક – ઈરાનના ડ્રોન હુમલાને કારણે રાસ લફાન અને મેસાઈદ પ્લાન્ટ પર હુમલા થયા બાદ LNG ઉત્પાદન રોકી દીધું છે. કતાર-એનર્જીએ ફોર્સ મેજર જાહેર કર્યું છે, જેનો અર્થ એ છે કે યુદ્ધ જેવા અનિવાર્ય કારણોસર સપ્લાય ન આપી શકે.
ભારત તેની જરૂરિયાતના 40% LNG (લગભગ 2.7 કરોડ ટન વાર્ષિક) કતારથી આયાત કરે છે. આ અટકાઈ જતાં CNG અને PNG ના સપ્લાયમાં 40% સુધીનો ઘટાડો થયો છે. સિટી ગેસ કંપનીઓએ ચેતવણી આપી છે કે જો સ્થિતિ સુધરશે નહીં તો CNG-PNGના ભાવ**માં મોટો વધારો થશે. સ્પોટ માર્કેટમાં ગેસની કિંમત હાલમાં $25 પ્રતિ યુનિટ પહોંચી ગઈ છે – કોન્ટ્રાક્ટ કરતાં બમણી!
સરકારનો ઈમરજન્સી આદેશ:
LPG ઉત્પાદન વધારવાનો આદેશ! રોઇટર્સ અને અન્ય મીડિયા અહેવાલ મુજબ, ભારત સરકારે **Essential Commodities Act, 1955** હેઠળ ઈમરજન્સી પાવરનો ઉપયોગ કરીને તમામ ઓઈલ રિફાઇનરી કંપનીઓને આદેશ આપ્યો છે:
- પ્રોપેન અને બ્યુટેનને ફક્ત LPG બનાવવા માટે વાપરવા.
- આ ગેસને પેટ્રોકેમિકલ્સ અથવા અન્ય ઉત્પાદનમાં ન વાપરવા.
- તમામ પ્રોપેન-બ્યુટેનનો પુરવઠો સરકારી કંપનીઓ – IOC, HPCL અને BPCL –ને આપવો.
- આનો હેતુ 33.2 કરોડ LPG ગ્રાહકોને અવરોધ વિના ગેસ સિલિન્ડર મળે તે સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
ભારતમાં LPGની માગ વાર્ષિક 33 મિલિયન ટનથી વધુ છે, જેમાંથી 65-70% આયાતથી પૂરી થાય છે અને મોટા ભાગની મિડલ ઈસ્ટમાંથી આવે છે.
રિલાયન્સ અને પ્રાઈવેટ કંપનીઓ પર અસર: નફો ઘટશે! સરકારના આ આદેશથી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ જેવી પ્રાઈવેટ કંપનીઓને મોટો ફટકો પડશે. પ્રોપેન-બ્યુટેનને પેટ્રોકેમિકલ્સ (આલ્કાઇલેટ્સ, પોલીપ્રોપાઈલિન)માં વાપરવાને બદલે LPGમાં વાપરવાથી કંપનીઓના માર્જિન ઘટશે. ગયા વર્ષે રિલાયન્સે દર મહિને 4 આલ્કાઇલેટ્સ કાર્ગોની નિકાસ કરી હતી – હવે તે અટકશે.
પેટ્રોલ-ડીઝલ અને CNG પર અસર: ₹500 પેટ્રોલની આશા? અંધ ભક્તો કહે છે કે યુદ્ધ વધશે તો પેટ્રોલ ₹500 થઈ જશે – પરંતુ હકીકતમાં ભારત પાસે ક્રૂડ ઓઈલના સ્ટોક 25 દિવસના છે અને અન્ય સ્ત્રોતો (રશિયા, અમેરિકા)થી વધારી શકાય છે. પરંતુ LPG અને CNG પર તાત્કાલિક અસર પડશે. જો સ્થિતિ લાંબી ચાલે તો:
- રસોઈ ગેસ ના ભાવમાં વધારો અને અછત.
- CNG** વાહનો માટે મોંઘું થશે – લોકો EV તરફ વળશે.
- PNG ઘરગથ્થુ વપરાશમાં મુશ્કેલી.
- ફર્ટિલાઈઝર, પાવર પ્લાન્ટ અને ઈન્ડસ્ટ્રી પર અસર – મોંઘું ઉત્પાદન, મોંઘી વસ્તુઓ.
સરકારની તૈયારી અને સલાહ સરકાર કહે છે કે LPG અને ક્રૂડના સ્ટોક "કમ્ફર્ટેબલ" છે. અમેરિકા સાથે વાતચીત ચાલી રહી છે, અન્ય દેશોમાંથી આયાત વધારવાની તૈયારી છે. પરંતુ યુદ્ધ લાંબો ચાલે તો સ્થિતિ ગંભીર બની શકે છે.
સામાન્ય માણસ માટે સલાહ:
- જરૂરિયાત મુજબ જ ગેસ બુક કરો, વધારે સ્ટોક ન કરો.
- CNG વાહનો વાપરનારા બદલ રૂટ અથવા EV વિચારો.
- સરકારી યોજનાઓ (ઉજ્જ્વલા) હેઠળ સબસિડી લો.
- ઊર્જા બચત કરો – ગેસ ઓછો વાપરો.
આ સંકટ યુદ્ધનું પરિણામ છે – વિશ્વ શાંતિની આશા રાખીએ, પરંતુ તૈયાર રહીએ! તમારું રસોડું અને વાહન – બંનેની કાળજી લો. જય હિંદ! 🇮🇳🔥
Sajjadali Nayani ✍
Friday World March 6,2026
