-Friday World-April 18,2026
એક જ છત નીચે, અલગ અલગ ઝંડા: જ્યારે ચૂંટણીએ ઘરને રાજકીય મેદાન બનાવી દીધું
ગુજરાતમાં સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓનો માહોલ જેમ જેમ ગરમાતો જાય છે તેમ તેમ અનેક પરિવારોમાં અનોખી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. જ્યાં એક વખત લગ્ન, જન્મદિવસ અને તહેવારોની ઉજવણી થતી હતી ત્યાં આજે સાસુ-વહુ વચ્ચે, દેરાણી-જેઠાણી વચ્ચે અને ભાઈ-ભાઈ વચ્ચે સત્તાની જંગ જામી છે. લોહી એક, રસ્તા અલગ – આ વાક્ય આજે ગુજરાતના અનેક ઘરોમાં સાચું પડી રહ્યું છે.
તારાપુર નગરપાલિકાની પ્રથમ ચૂંટણીમાં વોર્ડ નંબર-૬માં ભાઈ સામે ભાઈની લડાઈ છવાઈ ગઈ છે. એક જ ઘરના બે ભાઈઓ અલગ અલગ પક્ષ અથવા અપક્ષ તરીકે મેદાનમાં છે. ઘરના આંગણામાં જ્યાં એક સમયે હસી-ખેલી થતી હતી ત્યાં હવે પ્રચારના સાધનો અને વોટ મેળવવાની તૈયારીઓ ચાલે છે. પરિવારના સભ્યોને પણ એક તરફનું સમર્થન કરવું કે નહીં તેનો પ્રશ્ન ત્રાસ આપી રહ્યો છે.
ડાંગમાં સાસુ-વહુની અનોખી ટક્કર
ડાંગ જિલ્લા પંચાયતની સુબીર બેઠક પર એક રસપ્રદ મુકાબલો જોવા મળી રહ્યો છે. પ્રિયંકાબેન કુંવર ભાજપ તરફથી ઉમેદવાર છે તો તેમની સાસુ જયનુબેન બાગુલ અલગ પક્ષ અથવા વિરોધી તરીકે મેદાનમાં છે. સાસુ અને વહુ એક જ પરિવારમાંથી બે અલગ મંચ પરથી વોટ માંગી રહ્યાં છે. ઘરમાં રસોઈ બનાવતી વખતે કે ચા પીતી વખતે પણ ચર્ચા ચૂંટણીની જ થાય છે. વહુ કહે છે કે “સમય બદલાયો છે, હવે મહિલાઓ પણ આગળ આવવી જોઈએ.” સાસુનો જવાબ છે, “અનુભવ અને વર્ષોની સેવા પણ કંઈક કહે છે.”
આ લડાઈ માત્ર સત્તાની નથી, પરંપરા અને આધુનિકતા વચ્ચેની ટક્કર પણ છે. ઘરના પુરુષ સભ્યો મૌન જાળવી રાખે છે કારણ કે બંને તરફનું સમર્થન કરવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.
અમરેલીમાં દેરાણી-જેઠાણી વચ્ચે જંગ
અમરેલી જિલ્લામાં દેરાણી અને જેઠાણી એક જ ઘરની બે મહિલાઓ અલગ અલગ બેઠકો પરથી ચૂંટણી લડી રહી છે. એક જ રસોડામાં બે અલગ પક્ષના કાર્યકરો આવ-જા કરે છે. બાળકોને સમજાવવું પડે છે કે “મમ્મી અને કાકી બંને સારી છે, પણ આ વખતે અલગ અલગ પસંદ કરવાની છે.”
આવી સ્થિતિમાં પરિવારના સંબંધો પર દબાણ વધી રહ્યું છે. કેટલાક પરિવારોમાં તો ભોજનના ટેબલ પર પણ ચૂંટણીના મુદ્દાઓ ચર્ચાય છે અને વાત વાતમાં ગરમાગરમી થઈ જાય છે. છતાં ગુજરાતી સંસ્કૃતિની મજબૂતાઈ એ છે કે લડાઈ મેદાનમાં હોય તો પણ ઘરમાં આદર અને સ્નેહની લાગણી ટકાવી રાખવાનો પ્રયાસ ચાલુ રહે છે.
શા માટે આવું બની રહ્યું છે?
ગુજરાતમાં સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારી વધી રહી છે. પંચાયત અને નગરપાલિકાઓમાં મહિલા અનામતની જોગવાઈઓને કારણે પરિવારની મહિલાઓ આગળ આવી રહી છે. જ્યાં એક સમયે પુરુષો જ રાજકારણ કરતા હતા ત્યાં આજે પરિવારની બહેનો, વહુઓ અને દીકરીઓ પણ પ્લેટફોર્મ મેળવી રહી છે.
આ એક સારી બાબત છે કારણ કે તે સમાજમાં મહિલા સશક્તિકરણને પ્રોત્સાહન આપે છે. પરંતુ જ્યારે એક જ પરિવારના સભ્યો વિરુદ્ધમાં ઊભા રહે છે ત્યારે તે પરિવારના આંતરિક સંબંધોને પણ અસર કરે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં તો ચૂંટણી પછી પરિવારમાં સમાધાન કરવું પડે છે.
તારાપુરની વાત: સંબંધો સામે સત્તાની જંગ
તારાપુર જેવા નાના શહેરમાં જ્યાં લોકો એકબીજાને ઓળખે છે અને સંબંધો ગાઢ હોય છે ત્યાં આવી લડાઈ વધુ ચર્ચામાં આવે છે. એક જ ઘરના ભાઈઓ વિરુદ્ધમાં ઊભા રહે ત્યારે આસપાસના લોકો પણ વિચારે છે કે “આખરે કોણ જીતશે – સંબંધ કે સત્તા?”
ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ઘરના વડીલો કહે છે, “જીત-હાર તો આવે-જાય છે, પરંતુ ભાઈચારો ટકાવી રાખજો.” છતાં યુવા પેઢી સત્તા અને વિકાસના મુદ્દાઓ પર વધુ ભાર મૂકે છે.
ચૂંટણી પછી શું?
આવા કિસ્સાઓમાં ચૂંટણી પૂરી થયા પછી પરિવારોમાં સમાધાનની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. કેટલાકમાં તો હારેલા પક્ષના સભ્યો વિજેતાને અભિનંદન આપીને ફરીથી એકતા જાળવી રાખે છે. ગુજરાતી સમાજની મજબૂતી એ છે કે તે સંબંધોને છેલ્લે મહત્ત્વ આપે છે.
જો કે, આ ઘટનાઓ એક મોટો સંદેશ પણ આપે છે – **રાજકારણ વ્યક્તિગત નહીં, વિકાસલક્ષી હોવું જોઈએ**. જ્યારે પરિવારના સભ્યો વિરુદ્ધમાં લડે છે ત્યારે વોટર્સને પણ વિચારવાની તક મળે છે કે તેઓ વ્યક્તિને મત આપે છે કે વિકાસના વાયદાને.
: લોહીના સંબંધો કરતાં મોટું કંઈ નથી
ગુજરાતની આ સ્થાનિક ચૂંટણીઓમાં સાસુ-વહુ, દેરાણી-જેઠાણી અને ભાઈ-ભાઈની લડાઈઓ એક નવો અધ્યાય ઉમેરી રહી છે. આ લડાઈઓમાં જીતનાર કોઈ એક વ્યક્તિ નહીં, પરંતુ જે પરિવાર સંબંધોને ટકાવી રાખશે તે જ સાચા અર્થમાં વિજેતા ગણાશે.
ચૂંટણી એક તહેવાર છે, પરંતુ ઘરની શાંતિ અને પરિવારનું સુખ તેનાથી પણ મોટું છે. આ વખતે વોટ આપતી વખતે લોકોને એ પણ વિચારવું જોઈએ કે તેમનો મત માત્ર બેઠક જીતવા માટે નહીં, પરંતુ સમાજ અને પરિવારના સંતુલન માટે પણ હોવો જોઈએ.
ગુજરાતની ચૂંટણીઓ આ વખતે માત્ર રાજકીય નહીં, પરંતુ સામાજિક અને પારિવારિક પરીક્ષા પણ છે. કોણ જીતશે? સત્તા કે સંબંધો? સમય જ કહેશે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World-April 18,2026
