- Friday World 29 May2026
જ્યારે દુનિયા અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષની લપેટમાં આવી ગઈ છે, ત્યારે તેની અસર ભારતના સામાન્ય માણસ સુધી પહોંચી રહી છે. એક તરફ વિમાન ભાડામાં આસમાની વધારો, બીજી તરફ ડોમેસ્ટિક ફ્લાઈટ્સમાં કાપ, પેટ્રોલ-ડીઝલ અને LPGના ભાવમાં વધારો... આ બધું એક જ વાત તરફ ઈશારો કરે છે – વૈશ્વિક અશાંતિની કિંમત આપણે ચૂકવી રહ્યા છીએ.
ભારતની સૌથી મોટી બે એરલાઈન્સ – એર ઈન્ડિયા અને ઈન્ડિગો– એ આગામી ત્રણ મહિના (જૂનથી ઓગસ્ટ 2026) સુધી ડોમેસ્ટિક ફ્લાઈટ્સમાં મોટો કાપ મૂકવાનો નિર્ણય લીધો છે. એર ઈન્ડિયા 22% જેટલી ફ્લાઈટ્સ ઘટાડશે, જ્યારે ઈન્ડિગો 5-10% કાપ કરશે. આ સાથે એર ઈન્ડિયા એક્સપ્રેસ પણ અસરમાં છે. આ નિર્ણય પાછળ મુખ્ય કારણ છે – એવિએશન ટર્બાઈન ફ્યુઅલ (ATF) ના આસમાની ભાવ.
યુદ્ધની ચિનગારી કેવી રીતે ભારત સુધી પહોંચી?
ફેબ્રુઆરી 2026માં અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાન પર હુમલા શરૂ કર્યા ત્યારથી જ વાતાવરણ ગરમાયું. સ્ટ્રેઈટ ઓફ હોર્મુઝ – વિશ્વના તેલ વેપારનું મુખ્ય દરવાજું – અસરમાં આવ્યું. વિશ્વના લગભગ 20% તેલ આ માર્ગે પસાર થાય છે. ઈરાનના જવાબી હુમલાઓ અને તેલી માળખાં પરના હુમલાઓથી ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં તેજી આવી. જેટ ફ્યુઅલના ભાવ બમણા થઈ ગયા.
ભારત, જે તેલનું મોટા ભાગનું આયાત કરે છે, તેના પર સીધી અસર પડી. એરલાઈન્સ માટે ઈંધણ ખર્ચ ઓપરેશનલ કોસ્ટના 40-60% સુધી પહોંચી ગયો. આસપાસના એરસ્પેસ બંધ થવાથી લાંબા રૂટ્સ પર વધારાનું ઈંધણ અને સમય ખર્ચાય છે. પરિણામે, એર ઈન્ડિયા અને ઈન્ડિગો જેવી કંપનીઓએ ડોમેસ્ટિક ક્ષમતામાં કાપ મૂકવો પડ્યો.
સામાન્ય માણસ પર અસર: પાકેટ પર બેવડો ઘા
- વિમાન પ્રવાસ મોંઘો: બાકીની ફ્લાઈટ્સમાં સીટ્સ ઓછી થતાં ભાડાં વધશે. યાત્રીઓને રીબુકિંગ, રિફંડ કે અલગ ફ્લાઈટ પર શિફ્ટ કરવાની તકલીફ થશે.
- પેટ્રોલ-ડીઝલ અને LPG: ફેબ્રુઆરી પછી LPG અછત શરૂ થઈ. કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં 50% વધારો. પેટ્રોલ-ડીઝલમાં પણ વારંવાર વધારો. સરકારે એક્સાઈઝ ડ્યુટી ઘટાડીને કંઈક રાહત આપી, પણ અસર ચાલુ છે.
- ખેતી અને અર્થતંત્ર: ફર્ટિલાઈઝર (યુરિયા)ની અછતથી ખેતી પર અસર. ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ વધી શકે છે. લાંબા ગાળે આર્થિક વિકાસ પર દબાણ.
વૈશ્વિક સંદર્ભ: એક યુદ્ધ, અનેક પરિણામો
આ સંઘર્ષ માત્ર તેલ અને વિમાન સુધી મર્યાદિત નથી. તે વૈશ્વિક અર્થતંત્રને હચમચાવી રહ્યું છે. ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશો, જે ઊર્જા આયાત પર આધારિત છે, તેમને સૌથી વધુ અસર પડે છે. ગલ્ફમાં એરસ્પેસ બંધ થવાથી યુરોપ-એશિયા કનેક્ટિવિટી પણ અસરગ્રસ્ત થઈ છે.
ભારતીય એરલાઈન્સે સરકાર પાસે જેટ ફ્યુઅલ પર ટેક્સ રાહત અને સબસિડીની માંગ કરી છે. પરંતુ આ સમસ્યાનું મૂળ વૈશ્વિક છે – જ્યાં સુધી મધ્યપૂર્વમાં શાંતિ નહીં આવે, ત્યાં સુધી આ અસરો ચાલુ રહેશે.
શું કરી શકે છે સરકાર અને એરલાઈન્સ?
1. વિવિધીકરણ: તેલ આયાતમાં રશિયા, અમેરિકા અને અન્ય સ્ત્રોતો તરફ વધુ ધ્યાન.
2. ટેક્નોલોજી અને કાર્યક્ષમતા: એરલાઈન્સે ફ્લીટને વધુ ઈંધણ-કાર્યક્ષમ બનાવવી.
3. ડોમેસ્ટિક ઉત્પાદન: રિન્યુએબલ એનર્જી અને ગ્રીન એવિએશન તરફ વેગ.
4. પેસેન્જર્સ માટે સલાહ: વહેલી બુકિંગ, લવચીક તારીખો અને વિકલ્પો તપાસો. ટ્રેન અથવા રોડ પ્રવાસ વિચારો.
લાંબા ગાળાની ચિંતા: અર્થતંત્ર અને જીવનશૈલી
આ કટોકટી ફક્ત વિમાનો સુધી મર્યાદિત નથી. તે ટુરિઝમ, વેપાર, લોજિસ્ટિક્સ અને ખેતીને અસર કરે છે. ફર્ટિલાઈઝર અછતથી અનાજના ભાવ વધે તો મોંઘવારી વધુ તીવ્ર બને. યુવાનોની નોકરીઓ, એરપોર્ટ સર્વિસિસ અને સંબંધિત ઉદ્યોગો પર પણ અસર પડશે.
ભારતે છેલ્લા વર્ષોમાં એવિએશન સેક્ટરમાં અભૂતપૂર્વ વિકાસ કર્યો છે. UDAN જેવી યોજનાઓથી નાના શહેરો જોડાયા. પરંતુ આવી વૈશ્વિક આઘાતો સામે આ વિકાસ નાજુક લાગે છે. જરૂર છે મજબૂત વ્યૂહરચના અને વૈશ્વિક શાંતિની હિમાયતની.
ઉપસંહાર: શાંતિ જ સૌથી મોટું ઈંધણ છે
આજે જ્યારે આકાશમાં વિમાનો ઓછા થઈ રહ્યા છે, ત્યારે આપણને યાદ આવે છે કે વૈશ્વિક સ્થિરતા વિના કોઈ દેશ પ્રગતિ કરી શકતો નથી. અમેરિકા-ઈઝરાયલની નીતિઓ અને તેમના સંઘર્ષોની અસર હવે દુનિયાભરના સામાન્ય નાગરિકોને ભારે પડી રહી છે – કોઈને તેલથી, કોઈને વેપારથી, કોઈને પ્રવાસથી.
ભારતે હંમેશા શાંતિ અને સંવાદનો માર્ગ અપનાવ્યો છે. આ સંકટમાં પણ આપણે આત્મનિર્ભરતા તરફ વધુ એક પગલું ભરી શકીએ. પરંતુ અંતે, મધ્યપૂર્વમાં શાંતિ જ ભારતના આકાશને ફરીથી ભરી શકશે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 29 May2026
