-Friday World Jul 21 2026
પોક્સો કોર્ટે સંભળાવ્યો કડક ચુકાદો, પીડિતાને ગુજરાત વિક્ટીમ કમ્પનસેશન સ્કીમ હેઠળ 7 લાખની સહાય ચૂકવવાનો આદેશ
અમદાવાદના વટવા વિસ્તારમાંથી સામે આવેલો એક કિસ્સો માનવતાને શરમાવી દે તેવો છે. જે પિતાને દીકરીનું રક્ષણ કરવાનો હતો, એ જ પિતાએ પોતાની 15 વર્ષની સગીર દીકરી સાથે અમાનવીય વર્તન કર્યું. આ કેસની સુનાવણી બાદ અમદાવાદની પોક્સોની વિશેષ અદાલતે આરોપી પિતાને જીવનના અંતિમ શ્વાસ સુધી આજીવન કેદની સજા ફટકારી છે. સાથે જ કોર્ટે પીડિતા માટે 7 લાખ રૂપિયાના વળતરનો પણ આદેશ આપ્યો છે.
આ ચુકાદાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું કે કાયદો ગુનેગારને છોડતો નથી, ભલે તે સગો સબંધી જ કેમ ન હોય.
સમગ્ર ઘટનાક્રમ શું હતો
વટવામાં રહેતો પરિવાર સામાન્ય મજૂરી વર્ગમાંથી આવે છે. આરોપી પિતા રંગકામનો વ્યવસાય કરે છે. ઘરમાં પત્ની, બે દીકરીઓ અને એક દીકરો હતા. સ્થાનિક લોકો અને કોર્ટમાં રજૂ થયેલા પુરાવા મુજબ આરોપી ઘરમાં રોજબરોજ ઝઘડા કરતો હતો. પત્ની સાથે મારઝૂડ થતાં આખરે માતા ઘર છોડીને જતી રહી. ત્યારબાદ ઘરની જવાબદારી મોટી દીકરી એટલે કે 15 વર્ષની સગીરા પર આવી પડી.
સગીરા અભ્યાસની સાથે ઘરના કામ અને નાના ભાઈ-બહેનની સંભાળ પણ રાખતી હતી. આ દરમિયાન તેની ઓળખાણ વિસ્તારના જ એક યુવક સાથે થઈ. યુવકે તેને વાતચીત માટે મોબાઈલ ફોન અપાવ્યો હતો. સગીરા પિતાથી છુપાવીને ફોન રાખતી હતી કારણ કે તે જાણતી હતી કે ઘરમાં આવી બાબતોને લઈને મારપીટ થાય છે.
એક દિવસ પિતાને ફોનની જાણ થઈ. ગુસ્સામાં આવીને તેણે સગીરાને વાયરથી માર માર્યો. પરંતુ આ ઘટના અહીં જ ન અટકી. આરોપીની માનસિકતા વધુ વિકૃત થઈ અને તેણે સગીરા પર જાતીય હુમલો કર્યો. રાત્રે ધાબા પર નાના ભાઈ-બહેન સાથે સૂતેલી સગીરાને તે નીચે લઈ ગયો અને તેની સાથે દુષ્કર્મ આચર્યું.
સગીરાએ જ્યારે વિરોધ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે આરોપીએ તેને ધમકી આપી કે "જો કોઈને આ વાત કહીશ તો જાનથી મારી નાખીશ". ડર અને માનસિક ત્રાસના કારણે સગીરા થોડો સમય ચૂપ રહી. પરંતુ આખરે હિંમત એકઠી કરીને તેણે 2024માં વટવા પોલીસ સ્ટેશનમાં પોતાના જ પિતા વિરુદ્ધ ફરિયાદ નોંધાવી.
પોલીસ તપાસ અને કોર્ટની કાર્યવાહી
ફરિયાદ મળતાની સાથે જ વટવા પોલીસે ગુનો નોંધીને તપાસ શરૂ કરી. પોક્સો એક્ટની ગંભીર કલમો હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવ્યો અને આરોપીની તાત્કાલિક ધરપકડ કરવામાં આવી.
કેસ વિશેષ પોક્સો કોર્ટમાં ચાલ્યો. સરકારી વકીલે કોર્ટ સમક્ષ 22 દસ્તાવેજી પુરાવા રજૂ કર્યા. આમાં મેડિકલ રિપોર્ટ, સગીરાનું નિવેદન, સાક્ષીઓના નિવેદન અને અન્ય પુરાવાનો સમાવેશ થાય છે. કુલ 12 સાક્ષીઓની કોર્ટમાં ઉલટતપાસ કરવામાં આવી. તમામ પુરાવા અને સાક્ષીઓના આધારે કોર્ટ એવા નિષ્કર્ષ પર આવી કે આરોપી સામેનો ગુનો શંકાની કોઈ ગુંજાયેશ વિના સાબિત થાય છે.
કોર્ટે શું કહ્યું
આ કેસની સુનાવણી કરતા ખાસ જજ એ.બી.ભટ્ટે ચુકાદો સંભળાવતા સમયે ખૂબ જ કડક શબ્દોમાં અવલોકન કર્યું.
કોર્ટે કહ્યું કે "સમાજમાં પિતાનું સ્થાન ભગવાન સમાન ગણવામાં આવે છે. પિતા એ દીકરીનો પહેલો રક્ષક હોય છે. પરંતુ અહીં આરોપીએ પોતાની જવાબદારી ભૂલીને પોતાની શારીરિક ઈચ્છાઓ સંતોષવા માટે સગીર દીકરી પર હુમલો કર્યો છે. આ કૃત્ય માત્ર કાયદાનો જ ભંગ નથી, પરંતુ માનવતા અને સમાજના તમામ મૂલ્યોની વિરુદ્ધ છે."
કોર્ટે વધુમાં ઉમેર્યું કે "આવા પ્રકારના ગંભીર ગુનામાં આરોપી માટે દયા કે માનવીય દ્રષ્ટિકોણનું કોઈ સ્થાન નથી. જો આવા લોકોને કડક સજા નહીં થાય તો સમાજમાં આવી ઘટનાઓ વધશે અને નિર્દોષ બાળકોનો વિશ્વાસ તૂટશે."
આ અવલોકનો સાથે કોર્ટે આરોપીને પોક્સો એક્ટની સંબંધિત કલમો હેઠળ જીવનપર્યંત કેદ એટલે કે અંતિમ શ્વાસ સુધી જેલની સજા ફટકારી. ઉપરાંત આર્થિક દંડ પણ ફટકારવામાં આવ્યો.
પીડિતા માટે 7 લાખનું વળતર
આ કેસમાં કોર્ટે માત્ર સજા જ નહીં, પરંતુ પીડિતાના પુનર્વસનને પણ ધ્યાનમાં રાખ્યું. કોર્ટે 'ધી ગુજરાત વિક્ટીમ કમ્પનસેશન સ્કીમ 2019' હેઠળ પીડિતા સગીરાને 7 લાખ રૂપિયા વળતર તરીકે ચૂકવવાનો આદેશ કર્યો.
આ યોજનાનો હેતુ એ છે કે જાતીય હુમલા, દુષ્કર્મ જેવા ગુનામાં ભોગ બનનાર વ્યક્તિને માત્ર ન્યાય જ નહીં, પરંતુ આર્થિક અને માનસિક સહારો પણ મળે. આ રકમનો ઉપયોગ પીડિતાના શિક્ષણ, સારવાર અને ભવિષ્યના સુરક્ષિત જીવન માટે થઈ શકે.
કોર્ટે જિલ્લા કાનૂની સેવા સત્તામંડળને સૂચના આપી છે કે નક્કી સમયમર્યાદામાં આ રકમ પીડિતા સુધી પહોંચાડવામાં આવે.
પોક્સો એક્ટ શું છે અને તે કેમ મહત્વનો છે
બાળકો સામે જાતીય ગુનાઓને રોકવા માટે ભારત સરકારે 2012માં POCSO Act એટલે કે Protection of Children from Sexual Offences Act બનાવ્યો હતો. આ કાયદાની ખાસિયત એ છે કે તેમાં બાળકોને સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપવાની જોગવાઈ છે.
1. 18 વર્ષથી નાની ઉંમરના કોઈપણ વ્યક્તિને આ કાયદા હેઠળ બાળક ગણવામાં આવે છે.
2. આ કાયદામાં પુરાવાનો ભાર આરોપી પર હોય છે. એટલે કે આરોપીએ પોતાની નિર્દોષતા સાબિત કરવી પડે.
3. કેસની સુનાવણી ઝડપથી પૂરી કરવા માટે વિશેષ કોર્ટની વ્યવસ્થા છે.
4. પીડિતાનું નામ અને ઓળખ ગુપ્ત રાખવાની કડક જોગવાઈ છે જેથી તેને સમાજમાં ફરી હેરાનગતિ ન થાય.
વટવાના આ કેસમાં પણ પોક્સો કોર્ટે આ જ કાયદાના આધારે સૌથી કડક સજા ફટકારી છે.
સમાજ માટે એક મોટો સંદેશ
આ ચુકાદો માત્ર એક વ્યક્તિ માટે નથી, પરંતુ આખા સમાજ માટે સંદેશ છે.
પહેલો સંદેશ એ છે કે ઘર એ સુરક્ષિત જગ્યા હોવી જોઈએ. જો ઘરમાં જ બાળકો અસુરક્ષિત હશે તો તેઓ ક્યાં જશે. માતા-પિતા, વાલીઓ અને સગા સબંધીઓની જવાબદારી સૌથી મોટી છે.
બીજો સંદેશ એ છે કે ડરના કારણે ચૂપ ન રહેવું. સગીરાએ હિંમત કરીને ફરિયાદ નોંધાવી અને આજે તેને ન્યાય મળ્યો. જો તે ચૂપ રહી હોત તો ગુનેગારને પ્રોત્સાહન મળત.
ત્રીજો સંદેશ કાયદાકીય તંત્ર માટે છે. ઝડપી તપાસ, મજબૂત પુરાવા અને વિશેષ કોર્ટના કારણે માત્ર એક વર્ષમાં આ કેસનો નિકાલ આવ્યો. આનાથી પીડિતાને વહેલો ન્યાય મળ્યો.
બાળકોની સુરક્ષા માટે આપણે શું કરી શકીએ
આવી ઘટનાઓ અટકાવવા માટે માત્ર કાયદો પૂરતો નથી. સમાજ તરીકે આપણી પણ કેટલીક જવાબદારીઓ છે.
1. વાતચીતનું વાતાવરણ બનાવો: ઘરમાં બાળકો સાથે મિત્રવત સંબંધ રાખો. જેથી તેમને કોઈ તકલીફ હોય તો તેઓ નિર્ભયપણે કહી શકે.
2. સારા સ્પર્શ અને ખરાબ સ્પર્શ વિશે શિક્ષણ: શાળા અને ઘર બંને જગ્યાએ બાળકોને તેમના શરીર અંગે અને સીમા અંગે સમજ આપવી જરૂરી છે.
3. શંકાસ્પદ વર્તન પર ધ્યાન આપો: જો કોઈ બાળક અચાનક ચૂપ થઈ જાય, ડરેલું રહે, અભ્યાસમાં ધ્યાન ન આપે તો તેના કારણો જાણવાનો પ્રયાસ કરો.
4. તાત્કાલિક મદ: જો તમને આવો કોઈ કેસ જાણવા મળે તો તરત જ 1098 ચાઈલ્ડ હેલ્પલાઈન અથવા નજીકના પોલીસ સ્ટેશનનો સંપર્ક કરો.
નિષ્ણાતોનું મંતવ્ય
બાળ મનોવૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે આવી ઘટનામાંથી પસાર થયેલ બાળકને માત્ર કાનૂની ન્યાય જ નહીં, પરંતુ લાંબા સમય સુધી કાઉન્સેલિંગની જરૂર હોય છે. તેમને ફરીથી સમાજમાં વિશ્વાસ સાથે જીવતા શીખવવું પડે.
સામાજિક કાર્યકરો માને છે કે આર્થિક તંગી, નશો અને કૌટુંબિક કલહ ઘણીવાર આવી ઘટનાઓનું કારણ બને છે. પરંતુ કોઈપણ કારણ આવા કૃત્યને યોગ્ય ઠેરવી શકતું નથી.
અંતિમ વાત
વટવાનો આ ચુકાદો એક દાખલો છે. તે કહે છે કે રક્તનો સબંધ ગુનાને માફી આપતો નથી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યારે સવાલ એક બાળકીની જિંદગી અને ગરિમાનો હોય ત્યારે સમાજે એક થઈને ગુનેગારની નિંદા કરવી પડે.
15 વર્ષની તે દીકરીએ જે હિંમત બતાવી તે લાખો અન્ય બાળકીઓ માટે પ્રેરણા છે. અને કોર્ટે જે સજા ફટકારી તે તમામ સંભવિત ગુનેગારો માટે ચેતવણી છે.
આજે સગીરા માટે ન્યાય મળ્યો છે. હવે આપણી જવાબદારી છે કે આપણે એવું સમાજ બનાવીએ જ્યાં કોઈ પણ દીકરીને આવો દિવસ જોવો ન પડે. જ્યાં ઘર ખરેખર સુરક્ષિત સ્થાન બની રહે.
જો તમને અથવા તમારી આસપાસ કોઈ બાળકને મદદની જરૂર હોય તો ચાઈલ્ડ હેલ્પલાઈન 1098 પર કોલ કરો. તમારો એક કોલ કોઈનું જીવન બચાવી શકે છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World Jul 21 2026
