- Friday World Jul 25 2026
નવી દિલ્હી.
નીટ યુજી 2024ના પેપર લીક અને ગેરરીતિના આક્ષેપોને લઈને દેશનું રાજકારણ ફરી એકવાર ગરમાયું છે. સંસદના ચોમાસુ સત્રમાં આ મુદ્દો સૌથી મોટો વિવાદ બની ગયો છે. વિપક્ષે એક જ વાત પર મક્કમતા દેખાડી છે - કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને પહેલા રાજીનામું આપે, ત્યારબાદ જ સંસદમાં આ મુદ્દે કોઈપણ ચર્ચા શક્ય બનશે.
લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વમાં કોંગ્રેસ સહિત INDIA ગઠબંધનના સાંસદોએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે લાખો વિદ્યાર્થીઓના ભવિષ્ય સાથે ચેડા થયા છે. આવી સ્થિતિમાં જવાબદારી નક્કી કર્યા વિના ચર્ચા કરવાનો કોઈ અર્થ નથી.
સંસદમાં શું થયું?
સત્રની શરૂઆતથી જ વિપક્ષે નીટ મુદ્દે તાત્કાલિક ચર્ચાની માંગ કરી હતી. હાથમાં પોસ્ટર અને બેનર સાથે સાંસદોએ "ધર્મેન્દ્ર પ્રધાન રાજીનામું આપો", "વિદ્યાર્થીઓને ન્યાય આપો"ના નારા લગાવ્યા. રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે આ માત્ર પેપર લીકનો મુદ્દો નથી, આ યુવાનોના સપનાઓને કચડવાનો મુદ્દો છે. જ્યારે એક પરીક્ષા માટે દેશભરના 24 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ મહેનત કરે અને અંતે પેપર લીક થવાના સમાચાર આવે, તો સિસ્ટમ પરથી વિશ્વાસ ઉઠી જાય છે.
સરકાર તરફથી સંસદીય કાર્ય મંત્રીએ જવાબ આપતા કહ્યું કે સરકાર ચર્ચા માટે તૈયાર છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે વિપક્ષ મુદ્દાને રાજકીય રંગ આપીને ચર્ચાથી ભાગી રહ્યો છે. શિક્ષણ મંત્રાલયે પહેલેથી જ CBI તપાસના આદેશ આપ્યા છે અને દોષિતો સામે કડક કાર્યવાહી થશે તેવી બાંયધરી આપી છે.
બંને પક્ષો પોતાની વાત પર અડગ રહેતા ગૃહમાં વારંવાર હંગામો થયો અને કામકાજ સ્થગિત કરવું પડ્યું.
વિપક્ષની 3 મુખ્ય માંગ
વિપક્ષે આ મુદ્દે સરકાર સામે ત્રણ સ્પષ્ટ માંગ મૂકી છે:
1. જવાબદારી નક્કી થાય: શિક્ષણ મંત્રી નૈતિક જવાબદારી સ્વીકારીને રાજીનામું આપે.
2. સંપૂર્ણ તપાસ: માત્ર CBI જ નહીં, સુપ્રીમ કોર્ટના નિવૃત્ત ન્યાયાધીશની દેખરેખ હેઠળ તપાસ થાય.
3. વિદ્યાર્થીઓને રાહત: જે વિદ્યાર્થીઓને નુકસાન થયું છે તેમના માટે ફરીથી પરીક્ષા અથવા વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કરવામાં આવે.
વિપક્ષનું કહેવું છે કે NTAની કામગીરી પર પહેલાથી જ સવાલો ઉઠી રહ્યા હતા. 2019થી અત્યાર સુધી વિવિધ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પેપર લીકના 10થી વધુ કેસ સામે આવ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં માળખાકીય ફેરફાર જરૂરી છે.
સરકારનો પક્ષ શું છે?
સરકારનું વલણ છે કે દોષિતોને બક્ષવામાં આવશે નહીં. શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને કહ્યું હતું કે વિદ્યાર્થીઓના હિત સૌથી ઉપર છે. સરકારે ડિજિટલ સુરક્ષા વધારવા અને પરીક્ષા કેન્દ્રો પર કડક દેખરેખ માટે નવી ગાઈડલાઈન જાહેર કરી છે. ઉપરાંત પેપર લીક રોકવા માટે કડક કાયદો લાવવાની વાત પણ કરવામાં આવી રહી છે, જેમાં 10 વર્ષ સુધીની જેલ અને 1 કરોડ સુધીનો દંડની જોગવાઈ છે.
સરકારી સૂત્રોનું કહેવું છે કે રાજીનામાની માંગ માત્ર દબાણનું રાજકારણ છે. તપાસ ચાલી રહી છે અને રિપોર્ટ આવ્યા બાદ જવાબદારી નક્કી થશે.
શેરીઓમાં ઉતર્યા વિદ્યાર્થીઓ
સંસદની અંદર જેટલો હંગામો છે, તેટલો જ હંગામો બહાર પણ છે. દિલ્હી, પટના, જયપુર, અમદાવાદ, ભોપાલ સહિત દેશના 15થી વધુ શહેરોમાં વિદ્યાર્થી સંગઠનોએ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યા.
અમદાવાદમાં પણ મેડિકલની તૈયારી કરતા વિદ્યાર્થીઓએ સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પર એકઠા થઈને મીણબત્તી માર્ચ કાઢી હતી. તેમની માંગ છે કે નિર્દોષ વિદ્યાર્થીઓને સજા ન મળવી જોઈએ. ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ સોશિયલ મીડિયા પર #JusticeForStudents અને #ReNEET હેશટેગ સાથે પોતાનો ગુસ્સો વ્યક્ત કર્યો.
એક વિદ્યાર્થીનીએ કહ્યું, "અમે 2 વર્ષથી મહેનત કરી રહ્યા છીએ. જો પેપર લીક થયું હોય તો અમારી સાથે અન્યાય થયો છે. સરકારે અમને જવાબ આપવો પડશે."
આખો મામલો છે શું?
નીટ યુજી એ દેશની સૌથી મોટી મેડિકલ પ્રવેશ પરીક્ષા છે. આ વર્ષે પરીક્ષા બાદ બિહાર અને ગુજરાતમાંથી પેપર લીક અને પૈસા લઈને પેપર વેચવાના કેસ સામે આવ્યા. CBIએ અનેક લોકોની ધરપકડ કરી છે. સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ અનેક અરજીઓ દાખલ થઈ છે. કોર્ટે કહ્યું હતું કે જો વ્યાપક પેપર લીક સાબિત થશે તો ફરીથી પરીક્ષા લેવાનો આદેશ આપી શકાય છે.
આ જ કારણ છે કે વિપક્ષ આ મુદ્દાને એટલો મોટો બનાવી રહ્યો છે. તેમનું માનવું છે કે ચૂંટણીના સમયે યુવાનોનો મુદ્દો સૌથી મોટો મુદ્દો બની શકે છે.
આગળ શું?
હાલ સંસદમાં ગતિરોધ ચાલુ છે. સરકાર ચર્ચા ઇચ્છે છે, પરંતુ પોતાની શરતો પર. વિપક્ષ ચર્ચા ઇચ્છે છે, પરંતુ પહેલા રાજીનામાની શરત સાથે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ મુદ્દો હવે માત્ર શિક્ષણ પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો. તે વિશ્વાસ, જવાબદારી અને યુવા નીતિનો મુદ્દો બની ગયો છે. જો બંને પક્ષ વચ્ચે સમાધાન નહીં થાય તો આ સત્રમાં બીજા મહત્વના બિલ પણ અટકી શકે છે.
બીજી તરફ CBIની તપાસ અને સુપ્રીમ કોર્ટની સુનાવણી પર પણ સૌની નજર છે. કોર્ટનો આગામી ચુકાદો સરકાર અને વિપક્ષ બંને માટે નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.
નીટ પેપર લીકે માત્ર એક પરીક્ષાની વિશ્વસનીયતા પર જ નહીં, પરંતુ દેશની શિક્ષણ વ્યવસ્થા પર પણ મોટો સવાલ ઉભો કર્યો છે. 24 લાખ વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારો જવાબ માંગી રહ્યા છે.
હવે જોવાનું એ રહે છે કે "પહેલા રાજીનામું" વાળી જીદ કેટલા દિવસ ચાલે છે, અને સરકાર વિપક્ષને ચર્ચાના ટેબલ પર કેવી રીતે લાવે છે. કારણ કે અંતે નુકસાન જો કોઈનું થઈ રહ્યું છે તો તે દેશના ભાવિ ડોક્ટરોનું છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World Jul 25 2026
