-Friday World September 14,2026
1 જુલાઈ 2024થી ભારતમાં 163 વર્ષ જૂની IPC નાબૂદ થઈ ચૂકી છે. હવે સમગ્ર દેશમાં ભારતીય ન્યાય સંહિતા 2023 (BNS 2023) લાગુ છે. આ નવા કાયદામાં પત્રકારોની સુરક્ષા માટે જૂના કરતા પણ વધુ કડક અને સ્પષ્ટ જોગવાઈઓ છે. દરેક પત્રકાર સાથીએ આ કલમો પોતાના મોબાઈલમાં સેવ કરી રાખવા જેવી છે.
1. કવરેજ કરતા રોકવા કે રસ્તો રોકવા પર - ગેરકાયદેસર અટકાયત
જો કોઈ વ્યક્તિ તમને સમાચાર કવરેજ કરતા અટકાવે, તમારો રસ્તો રોકે, તમારો કેમેરા કે માઈક પકડી લે તો તેના પર સીધી આ કલમો લાગે છે.
- BNS કલમ 126: ગેરકાયદેસર રીતે રોકવું (Wrongful Restraint). તમને તમારા કામ કરતા રોકવા એ આ કલમ હેઠળ સજાપાત્ર ગુનો છે.
- BNS કલમ 127: ગેરકાયદેસર રીતે કેદ કરવું (Wrongful Confinement). તમને કોઈ રૂમમાં કે સ્થળે જબરદસ્તીથી રોકી રાખવામાં આવે તો આ કલમ લાગે.
- BNS કલમ 221: જો કોઈ સરકારી કર્મચારી કે અન્ય વ્યક્તિ તમને તમારી જાહેર ફરજ બજાવતા રોકે. સુપ્રીમ કોર્ટ અનેક ચુકાદાઓમાં પત્રકારને લોકશાહીનો પ્રહરી ગણાવે છે, તેની ફરજમાં અડચણ કરવી એ ગંભીર ગુનો છે.
2. કેમેરો તોડવો, વીડિયો ડિલીટ કરાવવો, માઈક છીનવવું - સંપત્તિને નુકસાન અને લૂંટ
આ સૌથી સામાન્ય હુમલો છે. આવા સમયે ગભરાવું નહીં, સીધી આ કલમો યાદ રાખો.
- BNS કલમ 324: નુકસાન પહોંચાડવું (Mischief). કેમેરો તોડવો, મેમરી કાર્ડ તોડવું કે વીડિયો ડિલીટ કરાવવા માટે દબાણ કરવું. આમાં 5 વર્ષ સુધીની સજા અને દંડની જોગવાઈ છે.
- BNS કલમ 303 અને 306: તમારો કેમેરો, મોબાઈલ કે માઈક છીનવી લેવું એ ચોરી અને જો બળપ્રયોગ થયો હોય તો લૂંટ ગણાય છે.
- BNS કલમ 316: જો તમને વિશ્વાસમાં લઈને તમારો ડેટા લીધા પછી ડિલીટ કરવામાં આવે તો ગુનાહિત વિશ્વાસઘાતની કલમ લાગે.
3. ગાળો આપવી, ધમકાવવું અને હાથાપાઈ કરવી - સૌથી ગંભીર
- BNS કલમ 351(1)(2)(3): ગુનાહિત ધમકી. "જોઈ લઈશ, નોકરીથી કઢાવી દઈશ, ખોટા કેસમાં ફસાવી દઈશ" જેવી ધમકીઓ માટે 2 થી 7 વર્ષ સુધીની સજા.
- BNS કલમ 352: શાંતિ ભંગ કરવાના ઈરાદાથી અપમાન અને ગાળાગાળી કરવી.
- BNS કલમ 115(2): સ્વેચ્છાએ ઈજા પહોંચાડવી.
- BNS કલમ 117:ગંભીર ઈજા પહોંચાડવી.
4. તોડપાણી અને ખંડણી માટેની સૌથી મજબૂત કલમ
જો કોઈ કહે કે "આ સમાચાર નહીં ચલાવવાના આટલા પૈસા લઈ લે" અથવા "સમાચાર ચલાવીશ તો અંજામ ભોગવવો પડશે" તો તે સીધી ખંડણી છે.
- BNS કલમ 308(2): જબરદસ્તીથી નાણાં કે વસ્તુ પડાવી લેવી (Extortion). સમાચાર રોકવા માટે ધમકાવવું એ આ જ કલમમાં આવે છે અને તેમાં 7 વર્ષ સુધીની સજા છે.
-
- IT Act 66E + 67: જબરદસ્તીથી તમારા કેમેરામાંથી ફોટો/વીડિયો ડિલીટ કરાવવા એ તમારી પ્રાઇવસીનો ભંગ છે.
FIR માં શું લખાવવું? આ ફોર્મેટ સાચવી રાખો
પોલીસ સ્ટેશનમાં જઈને અચકાયા વગર આ રીતે ફરિયાદ લખાવો:
"માનનીય SHO સાહેબ, હું .................. સમાચાર પત્ર/ચેનલ/પોર્ટલનો ................ વિસ્તારનો માન્યતા પ્રાપ્ત પત્રકાર છું. તારીખ .......... ના રોજ સમય .......... વાગ્યે સ્થળ .......... પર હું જાહેર હિતમાં સમાચારનું કવરેજ કરી રહ્યો હતો, ત્યારે આરોપી ................. એ મને મારી ફરજ બજાવતા ગેરકાયદેસર રીતે રોક્યો, મારી સાથે ગાળાગાળી (BNS 352) કરી, જાનથી મારી નાખવાની ધમકી (BNS 351) આપી, ઝપાઝપી કરી ઇજા પહોંચાડી (BNS 115) અને મારો કેમેરો તોડવાનો / વીડિયો ડિલીટ કરાવવાનો પ્રયાસ (BNS 324, IT Act) કર્યો. મારી પાસે ઘટનાના વીડિયો પુરાવા છે. આરોપી સામે BNS ની કલમ 126, 127, 351, 324, 352, 308(2) હેઠળ કડકમાં કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવે."
યાદ રાખો 3 સુવર્ણ નિયમો:
1. હંમેશા પ્રેસ કાર્ડ સાથે રાખો અને કવરેજનો વીડિયો લાઈવ કે રેકોર્ડિંગ ચાલુ રાખો.
2. કોઈની સાથે જીભાજોડીમાં ન પડો, સીધા 112 અથવા 100 પર કોલ કરો.
3. આ મેસેજને દરેક પત્રકાર ગ્રુપમાં શેર કરો, જાગૃત પત્રકાર જ સુરક્ષિત પત્રકાર છે.
પત્રકાર એકતા જ સૌથી મોટી તાકાત છે. કાયદો તમારી સાથે છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World September 14,2026
#JournalistRights #BNS2023 #PressFreedom #IndianLaw #JournalismIsNotACrime #BharatiyaNyayaSanhita #RightToReport #MediaRights #SaveJournalism #PressPower
