-Friday World March 19,2026
મિડલ ઈસ્ટનું યુદ્ધ હવે એક નવા તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે. 28 ફેબ્રુઆરી 2026થી શરૂ થયેલા આ સંઘર્ષમાં અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાનના તેલ-ગેસના મહત્વના ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં હાહાકાર મચી ગયો છે. તાજેતરમાં દુનિયાના સૌથી મોટા નેચરલ ગેસ ફિલ્ડ 'સાઉથ પાર્સ' પર ઈઝરાયલના હુમલાએ પરિસ્થિતિને વધુ વિસ્ફોટક બનાવી દીધી છે. આ હુમલા બાદ ઈરાને જવાબી કાર્યવાહીમાં કતારના એલએનજી (લિક્વિડ નેચરલ ગેસ) ફેસિલિટી પર મિસાઈલ હુમલા કર્યા, જેના કારણે વિશ્વભરમાં તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે.
આ જ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'ટ્રુથ સોશિયલ' પર એક લાંબી અને કડક પોસ્ટ કરીને દુનિયાને ચોંકાવી દીધું છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે, સાઉથ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડ પર થયેલો હુમલો માત્ર ઈઝરાયલનું ઓપરેશન હતું અને તેમાં અમેરિકા કે કતારની કોઈ ભૂમિકા નહોતી. તેમણે લખ્યું, "અમેરિકાને આ હુમલા વિશે કંઈ ખબર નહોતી અને કતાર પણ આમાં સંડોવાયેલું નથી." આ સાથે તેમણે મોટી જાહેરાત કરી: "હવે સાઉથ પાર્સ ફિલ્ડ પર ઈઝરાયલ દ્વારા કોઈ વધુ હુમલા નહીં થાય, સિવાય કે ઈરાન કતાર પર હુમલો કરે."
ટ્રમ્પની આ પોસ્ટમાં એક તરફ તેઓ ઈઝરાયલને રોકવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ઈરાનને કડક ચેતવણી આપી રહ્યા છે. તેમણે લખ્યું, "જો ઈરાન અન્યાયી રીતે કતાર પર હુમલો કરશે, તો અમેરિકા (ઈઝરાયલની મદદ સાથે કે વગર) સાઉથ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડના આખા વિસ્તારને એવી તાકાતથી ઉડાવી દેશે કે ઈરાને ક્યારેય જોયું કે અનુભવ્યું નથી." આ નિવેદનને ઘણા વિશ્લેષકો ટ્રમ્પની ગભરાહટ તરીકે જોઈ રહ્યા છે, કારણ કે યુદ્ધ હવે ઊર્જા સુરક્ષા અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રને સીધી અસર કરી રહ્યું છે.
સાઉથ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડ: દુનિયાનું સૌથી મોટું ગેસ ભંડાર સાઉથ પાર્સ ગેસ ફિલ્ડ પર્શિયન ગલ્ફમાં આવેલું છે અને તે ઈરાન અને કતાર વચ્ચે વહેંચાયેલું છે. આ ફિલ્ડ દુનિયાનું સૌથી મોટું નેચરલ ગેસ ભંડાર છે, જેમાં અંદાજે 1,800 ટ્રિલિયન ક્યુબિક ફીટ ગેસ છે. ઈરાન માટે આ ફિલ્ડ ઘરેલુ ઊર્જા પુરવઠાનો મુખ્ય સ્ત્રોત છે અને તેના નિકાસમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ઈઝરાયલના હુમલાએ આ ફિલ્ડના એક ભાગને નિશાન બનાવ્યો, જેના કારણે આગ અને ધુમાડો ફેલાયો હતો. આ હુમલો યુદ્ધના નવા તબક્કાની શરૂઆત માનવામાં આવે છે, કારણ કે અત્યાર સુધી મુખ્યત્વે સૈન્ય અને ન્યુક્લિયર સાઈટ્સ પર હુમલા થતા હતા, પરંતુ હવે ઊર્જા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને લક્ષ્ય બનાવવામાં આવ્યું છે.
આ હુમલા પછી ઈરાનના રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સે ધમકી આપી કે તેઓ સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને કતારની ઊર્જા સુવિધાઓ પર હુમલા કરશે. તેના જવાબમાં કતારના રસ લફ્ફાન ઈન્ડસ્ટ્રિયલ સિટીમાં વ્યાપક નુકસાન થયું, જ્યાં વિશ્વનું સૌથી મોટું એલએનજી એક્સપોર્ટ પ્લાન્ટ આવેલું છે. આ ઘટનાઓએ વૈશ્વિક તેલના ભાવને આકાશે પહોંચાડી દીધા છે અને ઊર્જા સંકટની આશંકા વધારી દીધી છે.
ટ્રમ્પની ચેતવણી: ડી-એસ્કેલેશન કે નવી ધમકી? ટ્રમ્પનું નિવેદન એક તરફ ડી-એસ્કેલેશનનો પ્રયાસ લાગે છે, કારણ કે તેઓ ઈઝરાયલને વધુ હુમલા ન કરવા કહી રહ્યા છે. પરંતુ બીજી તરફ તેમની ધમકી ખૂબ જ આક્રમક છે – "મેસિવલી બ્લો અપ" કરવાની વાત કરીને તેઓ ઈરાનને સીધી ચેતવણી આપી રહ્યા છે. આનાથી લાગે છે કે ટ્રમ્પ યુદ્ધને વધુ વિસ્તારતા અટકાવવા માંગે છે, પરંતુ જો ઈરાન કતાર જેવા "નિર્દોષ" દેશ પર હુમલો કરશે તો અમેરિકા પૂરેપૂરી તાકાતથી જવાબ આપશે.
આ ઘટના યુદ્ધના શરૂઆતથી જ ચાલી રહેલા તણાવને દર્શાવે છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા-ઈઝરાયલે સંયુક્ત રીતે ઈરાન પર હુમલા શરૂ કર્યા, જેમાં હજારો લોકો માર્યા ગયા, જેમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર અને સિક્યુરિટી ચીફ પણ સામેલ છે. હવે ઊર્જા સુવિધાઓ પર હુમલા થતા હોવાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર અસર પડી રહી છે. તેલના ભાવમાં વધારો ભારત જેવા દેશો માટે મોટી મુશ્કેલી બની શકે છે.
વૈશ્વિક અસર અને ભવિષ્યની આશંકા આ યુદ્ધ હવે માત્ર ઈરાન-ઈઝરાયલ વચ્ચે નથી રહ્યું, પરંતુ તે ગલ્ફના અન્ય દેશોને પણ સામેલ કરી રહ્યું છે. કતાર, સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ જેવા દેશો પણ જોખમમાં છે. ટ્રમ્પની ચેતવણીથી લાગે છે કે અમેરિકા આ વિસ્તારમાં પોતાની ઊર્જા સુરક્ષા અને મિત્ર દેશોના હિતોને સુરક્ષિત રાખવા માટે કોઈ પણ હદ સુધી જઈ શકે છે.
આ સંઘર્ષનું પરિણામ શું આવશે? શું ઈરાન પાછું હટશે કે વધુ આક્રમક બનશે? ટ્રમ્પની આ જાહેરાત શાંતિનો માર્ગ ખોલશે કે નવા વિસ્ફોટનું કારણ બનશે? આ સવાલોના જવાબ આવનારા દિવસોમાં મળશે, પરંતુ હાલ તો મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ અત્યંત ઊંચો છે અને વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અસ્થિરતા ચાલુ છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World March 19,2026
