-Friday World – March 5,2026
તહેરાન/વિશાખાપત્તનમ, ૫ માર્ચ ૨૦૨૬ – ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધનો વ્યાપ હવે ખાડી પ્રદેશથી આગળ વધીને શ્રીલંકા, અઝરબેજાન, સાયપ્રસ અને હિંદ મહાસાગર સુધી પહોંચી ગયો છે. ખાસ કરીને ખાડીના પાણીમાં તેલ ટેન્કરો અને વ્યાપારી જહાજો પર હુમલા ઝડપથી વધી રહ્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ વેપાર અને ઊર્જા સુરક્ષા પર ગંભીર જોખમ ઊભું થયું છે.
કુવૈત પાસે તેલ ટેન્કર પર મોટો હુમલો
કુવૈતના મુબારક અલ કબીર પોર્ટથી આશરે ૬૦ કિમી દૂર કુવૈતી જળ ક્ષેત્રની બહાર એક મોટા તેલ ટેન્કર પર ધમાકો થયો. બ્રિટનની યુકે મેરીટાઈમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સ (UKMTO) એ જણાવ્યું કે લંગર પર રોકાયેલા ટેન્કરના માસ્ટરે એક મોટો ધમાકો સાંભળ્યો અને તરત જ નાની હોડીઓ ઝડપથી દૂર જતી જોવા મળી.
→ ધમાકા પછી જહાજમાંથી ક્રુડ તેલનું મોટા પાયે ગળતર શરૂ થયું છે.
→ કુવૈતના ગૃહ મંત્રાલયે ઘટનાની પુષ્ટિ કરી છે, પરંતુ હુમલાના સ્ત્રોત અંગે હજુ સત્તાવાર નિવેદન આવ્યું નથી.
ઇરાકના ખોર અલ ઝુબૈર પોર્ટ પાસે બીજો હુમલો
ગુરુવારે બહામાસના ધ્વજવાળા એક તેલ ટેન્કર પર પણ હુમલો થયો, જે ઇરાકના ખોર અલ ઝુબૈર પોર્ટ પર રોકાયેલું હતું. સોનોગલ મરીન સર્વિસના અહેવાલ મુજબ વિસ્ફોટ બાદ જહાજના એક ખૂણાનો મોટો ભાગ તૂટી ગયો અને તેલનું ગળતર શરૂ થયું. આ હુમલાઓએ ખાડીમાં દરિયાઈ માર્ગને લગભગ અવરોધિત કરી દીધો છે.
હોર્મુઝ ખાડી પર ઈરાનનું નિયંત્રણ: IRGC.
ઈરાનના રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ દાવો કર્યો છે કે હોર્મુઝ ખાડી પર તેમનું પૂર્ણ નિયંત્રણ છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકા-ઈઝરાયેલ સાથે જોડાયેલા કોઈપણ જહાજને પસાર થવા દેવામાં આવશે નહીં. આ દાવાને કારણે વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ભયનું વાતાવરણ છે.
→ ચીનની દિગ્ગજ શિપિંગ કંપની COSCO એ ખાડી સાથે જોડાયેલી તમામ સેવાઓ રદ કરી દીધી છે.
→ વૈશ્વિક શિપિંગ નિયામકોએ જણાવ્યું કે હાલમાં ખાડીમાં ૨૦,૦૦૦થી વધુ નાવિકો અને ક્રૂ મેમ્બર્સ ફસાયેલા છે, જેમાંથી ૧૫,૦૦૦ ક્રૂઝ અને કાર્ગો જહાજોમાં અટકેલા છે.
શ્રીલંકા પાસે ઈરાની યુદ્ધ જહાજ પર હુમલો: ૮૭ મૃત્યુ** હિંદ મહાસાગરમાં શ્રીલંકાના આર્થિક વિસ્તારની બહાર ઈરાનના યુદ્ધ જહાજ **આઈઆરઆઈએસ ડેના (IRIS Dena)** પર ટોર્પેડો હુમલો થયો. આ જહાજ મિલાન 2026 નેવલ એક્સરસાઈઝમાં ભાગ લઈને પરત ફરી રહ્યું હતું અને ભારતનું મહેમાન હતું.
→ હુમલામાં ૮૭ નાવિકોના મોત થયા છે.
→ શ્રીલંકન સરકારે જણાવ્યું કે એક્સરસાઈઝ પૂર્ણ થયા બાદ અમેરિકન નેવીની સબમરીન સાથે જોડાયેલા જહાજોએ આ હુમલો કર્યો હોવાની શંકા છે.
→ હજુ એક ઈરાની યુદ્ધ જહાજ શ્રીલંકાના EEZમાં છે અને તેના નાવિકોને બચાવવાના પ્રયાસ ચાલુ છે. શ્રીલંકાની સંસદમાં આ મુદ્દો ઉઠ્યો છે, જ્યાં કેબિનેટ પ્રવક્તા નલિંદા જયાતિસ્સાએ કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ અને રક્ષા અધિકારીઓ સ્થિતિની જાણકારી ધરાવે છે અને માનવ જીવન બચાવવા પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.
વૈશ્વિક અસર અને ચિંતા** આ હુમલાઓએ વૈશ્વિક તેલ બજારને હલાવી દીધું છે. તેલની કિંમતોમાં તીવ્ર ઉછાળો આવ્યો છે અને શિપિંગ ઈન્સ્યોરન્સ કંપનીઓએ ખાડીમાં જહાજો માટે પ્રીમિયમ વધારી દીધા છે. ઘણી કંપનીઓએ હોર્મુઝ ખાડીમાંથી જહાજોને રૂટ બદલીને આફ્રિકાની આસપાસ મોકલવાનું શરૂ કરી દીધું છે, જેનાથી ખર્ચ અને સમય બંનેમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.
આ યુદ્ધ હવે માત્ર પ્રાદેશિક નથી રહ્યું—તે વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષા અને દરિયાઈ વેપાર માટે મોટો ખતરો બની ગયો છે. દુનિયા આતુરતાથી જોઈ રહી છે કે આ તણાવ ક્યાં સુધી વધશે અને તેની અસર કેટલી ઊંડી પડશે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World – March 5,2026
