-Friday World March 20,2026
આજના આધુનિક યુદ્ધના યુગમાં, જ્યાં ટેક્નોલોજી અને સ્ટીલ્થ ટેકનોલોજીને અજેય માનવામાં આવે છે, ત્યાં ઈરાને એક એવો દાવો કર્યો છે જેણે સમગ્ર વિશ્વને હચમચાવી દીધું છે. ઈરાનના ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ જાહેરાત કરી છે કે તેમણે અમેરિકાના સૌથી અદ્યતન અને સૌથી મોંઘા ફાઈટર જેટ F-35 લાઈટનિંગ II પર સફળ હુમલો કર્યો છે. આ ઘટના મધ્ય ઈરાનના એરસ્પેસમાં બની હોવાનું કહેવાય છે, અને તેના પછી અમેરિકન સેનામાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે.
આ ઘટના ફેબ્રુઆરી 2026માં શરૂ થયેલા અમેરિકા-ઈઝરાયેલ-ઈરાન વચ્ચેના તાણમાં એક મોટો વળાંક લાવી દીધો છે. ઈરાનના આ દાવાએ અમેરિકાની એર પાવરની અજેયતા પર સવાલ ઉઠાવ્યા છે, જ્યારે અમેરિકાએ માત્ર ઈમરજન્સી લેન્ડિંગની પુષ્ટિ કરી છે પરંતુ હુમલાને સીધો સ્વીકાર્યો નથી.
ઘટનાની વિગતો: શું બન્યું હતું? ઈરાની સ્થાનિક સમય મુજબ સવારે 2:50 વાગ્યે, મધ્ય ઈરાનના આકાશમાં અમેરિકન F-35 જેટ પર હુમલો થયો. IRGCના જણાવ્યા અનુસાર, તેમની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમે આ અદ્રશ્ય વિમાનને ટાર્ગેટ કર્યું અને તેને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડ્યું. ઈરાને આ હુમલાનો એક વીડિયો પણ જાહેર કર્યો છે, જેમાં ફ્લીર (ફોરવર્ડ લુકિંગ ઈન્ફ્રારેડ) સિસ્ટમ દ્વારા વિમાનને હિટ થતું બતાવવામાં આવ્યું છે. આ વીડિયોમાં મિસાઈલ લોક થતી અને હુમલો થતો દેખાય છે, જોકે તેની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ હજુ થઈ નથી.
ઈરાનના દાવા મુજબ, આ હુમલો 125થી વધુ અમેરિકન અને ઈઝરાયેલી ડ્રોનને રોક્યા બાદ કરવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આ એક મોટી સફળતા છે, કારણ કે F-35ને દુનિયાનું સૌથી સુરક્ષિત અને અદ્રશ્ય ફાઈટર જેટ માનવામાં આવે છે.
અમેરિકાનું નિવેદન: ઈમરજન્સી લેન્ડિંગની પુષ્ટિ યુ.એસ. સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) એ પુષ્ટિ કરી છે કે F-35 જેટ ઈરાન પર કોમ્બેટ મિશન દરમિયાન ઈમરજન્સી લેન્ડિંગ કરવું પડ્યું. સેન્ટ્રલ કમાન્ડના પ્રવક્તા કેપ્ટન ટિમ હોકિન્સે જણાવ્યું કે, "વિમાન મિડલ ઈસ્ટમાં અમેરિકન એરબેઝ પર સુરક્ષિત રીતે લેન્ડ થયું છે અને પાયલોટની હાલત સ્થિર છે. ઘટનાની તપાસ ચાલી રહી છે."
અમેરિકી સ્ત્રોતો (જેમ કે CNN) એ જણાવ્યું છે કે વિમાનને ઈરાની ફાયરથી હિટ થયું હોવાનું માનવામાં આવે છે, પરંતુ પેન્ટાગને હજુ સુધી હુમલાની સીધી પુષ્ટિ કરી નથી. આ ઘટના યુદ્ધ શરૂ થયા પછી અમેરિકન વિમાન પર પહેલો મોટો હુમલો માનવામાં આવે છે.
F-35ને ટાર્ગેટ કરવામાં ઈરાને કઈ ટેકનોલોજી વાપરી?** ઈરાની મીડિયા અને રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ હુમલામાં સ્વદેશી 'બાવર-373' એર ડિફેન્સ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સિસ્ટમને રશિયન S-300ની સમકક્ષ માનવામાં આવે છે. એવું પણ કહેવાય છે કે પેસિવ સેન્સર ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને રડાર સિગ્નલ વગર જ વિમાનને શોધવામાં આવ્યું હોઈ શકે છે. આ ટેકનોલોજી સ્ટીલ્થ વિમાનો માટે મોટો ખતરો બની શકે છે, કારણ કે તે રડાર રિફ્લેક્શનને બદલે ઇન્ફ્રારેડ અથવા અન્ય સિગ્નલ્સ પર આધારિત છે.
F-35ની અદ્ભુત ખાસિયતો: શા માટે તે અજેય માનવામાં આવે છે?
F-35 લાઈટનિંગ II એ લોકહીડ માર્ટિન કંપનીનું 5th જનરેશનનું સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ છે. તેની કિંમત એક વિમાનની આશરે 100 મિલિયન ડોલરથી વધુ છે, અને તેને દુનિયાનું સૌથી એડવાન્સ્ડ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ માનવામાં આવે છે.
- **સ્ટીલ્થ ટેકનોલોજી**: રડારથી અદ્રશ્ય રહેવાની ક્ષમતા, જે તેને દુશ્મનના રડારમાંથી છુપાવે છે.
- **મલ્ટી-રોલ ક્ષમતા**: એર-ટુ-એર લડાઈ, એર-ટુ-ગ્રાઉન્ડ બોમ્બિંગ અને ઈન્ટેલિજન્સ ગેધરિંગ બધું એકસાથે કરી શકે છે.
- **સ્પીડ**: મહત્તમ 1,931 કિમી/કલાક (સુપરસોનિક).
- **એડવાન્સ્ડ સેન્સર્સ**: 360 ડિગ્રી વ્યુ આપતું DAS (Distributed Aperture System) અને અદ્યતન રડાર.
- **નેટવર્ક-સેન્ટ્રિક વોરફેર**: અન્ય વિમાનો અને ગ્રાઉન્ડ ફોર્સ સાથે રીઅલ-ટાઈમ ડેટા શેર કરી શકે છે.
આ તમામ ખાસિયતોને કારણે F-35ને અમેરિકા અને તેના સહયોગી દેશોની એર તાકાતની કરોડરજ્જુ માનવામાં આવે છે.
આ ઘટના શા માટે આટલી મોટી છે? આ પહેલી વખત છે જ્યારે F-35 જેવા 5th જનરેશન સ્ટીલ્થ જેટ પર યુદ્ધમાં હુમલો થયો હોય અને તેને નુકસાન પહોંચ્યું હોય. જો ઈરાનનો દાવો સાચો હોય તો તે અમેરિકાની એર ડોમિનેન્સ પર મોટો પ્રશ્ન ચિહ્ન લગાવે છે. ઈરાનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમની ક્ષમતા પર પણ નવો પ્રકાશ પડે છે, અને તે બાકીના દેશો માટે પણ પ્રેરણારૂપ બની શકે છે.
આ ઘટના વૈશ્વિક ડિફેન્સ સેક્ટરમાં ખલબલી મચાવી દીધી છે. અમેરિકાના ટ્રમ્પ વહીવટે ઈરાનની એર ડિફેન્સને 'ફ્લેટન્ડ' કરવાનો દાવો કર્યો હતો, પરંતુ આ ઘટના તેની વિરુદ્ધ જાય છે. બીજી તરફ, ઈરાન આને મોટી જીત તરીકે પ્રમોટ કરી રહ્યું છે.
આગળ શું? તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી સત્ય સામે આવશે. પરંતુ આ ઘટના એક વાત સ્પષ્ટ કરે છે – આધુનિક યુદ્ધમાં કોઈ પણ ટેકનોલોજી સંપૂર્ણપણે અજેય નથી. ઈરાનની આ ક્ષમતાએ વિશ્વને નવો સંદેશ આપ્યો છે: સ્ટીલ્થ પણ અજેય નથી!
Sajjadali Nayani ✍
Friday World March 20,2026
