-Friday World-April 22,2026
વોશિંગ્ટન/તેહરાન, ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ – અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા નાજુક સીઝફાયરને છેલ્લી ઘડીએ વધારી દેવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાના પ્રમુખ **ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ**એ મંગળવારે સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરાત કરી કે યુદ્ધવિરામ સમાપ્ત થવાના માત્ર કલાકો પહેલા તેને અનિશ્ચિતકાળ માટે લંબાવવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન **શેહબાઝ શરીફ** અને આર્મી ચીફ **ફિલ્ડ માર્શલ અસિમ મુનીર**ની વિનંતી પર આધારિત છે, જો કે અમેરિકાએ હોર્મુઝની ખાડીમાં ઈરાની જહાજો પરની નાકાબંધી ચાલુ રાખવાનો આદેશ પણ આપ્યો છે.
આ ઘટના મિડલ ઈસ્ટના વિસ્તારમાં ચાલી રહેલા તનાવને નવું વળાંક આપે છે. ફેબ્રુઆરીના અંતમાં શરૂ થયેલું અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચેનું યુદ્ધ આશરે છ અઠવાડિયા સુધી ચાલ્યું હતું. ૮ એપ્રિલે પ્રથમ વખત સીઝફાયર અમલમાં આવ્યું હતું, જે મૂળરૂપે બે અઠવાડિયાનું હતું. હવે ટ્રમ્પે તેને વધારીને ઈરાની નેતૃત્વને "એકીકૃત પ્રસ્તાવ" તૈયાર કરવા માટે સમય આપ્યો છે.
### ટ્રમ્પનું નિવેદન: "ઈરાનનું સરકારી તંત્ર ગંભીર રીતે વિભાજિત છે"
ટ્રમ્પે ટ્રુથ સોશિયલ પર લખ્યું, "ઈરાનની સરકાર ગંભીર રીતે વિભાજિત છે. પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શેહબાઝ શરીફ અને આર્મી ચીફ અસિમ મુનીરની વિનંતી પર અમે અમારા હુમલાને રોકી રાખ્યો છે. અમે ઈરાનને તેમના નેતાઓને એકીકૃત પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવાનો સમય આપીએ છીએ." તેમણે આગળ ઉમેર્યું કે અમેરિકન સેનાને હોર્મુઝ ખાડીમાં નાકાબંધી ચાલુ રાખવા અને કોઈપણ પરિસ્થિતિ માટે તૈયાર રહેવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ઈરાને પાકિસ્તાનમાં યોજાનારી શાંતિ મંત્રણામાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો. અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ **જેડી વેન્સ**ની ઈસ્લામાબાદ મુલાકાત પણ અસ્થાયી રૂપે મોકૂફ રાખવામાં આવી છે. પાકિસ્તાન વચ્ચે મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે અને શરીફે ટ્રમ્પનો આભાર માનતાં કહ્યું કે આ નિર્ણયથી ડિપ્લોમેટિક પ્રયાસોને વધુ સમય મળશે.
### હોર્મુઝ ખાડી: વૈશ્વિક તેલ વેપારનું મુખ્ય ગળું
હોર્મુઝની ખાડી વિશ્વના તેલ વેપારના આશરે ૨૦%થી વધુ વહેવારનું કેન્દ્ર છે. અમેરિકાએ ઈરાની બંદરો પર નાકાબંધી લગાવીને ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા પર દબાણ વધાર્યું છે. ઈરાને આને "યુદ્ધનું કાર્ય" ગણાવ્યું છે અને તેના વિરોધમાં ખાડીને અસ્થાયી રૂપે બંધ કરવાની ધમકી પણ આપી હતી. આ નાકાબંધીને કારણે વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં વધારો થયો છે અને અનેક દેશોની અર્થવ્યવસ્થા પર અસર પડી છે.
ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નાકાબંધી ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે જ્યાં સુધી ઈરાન સાથે "૧૦૦% સંપૂર્ણ સમજૂતી" ન થાય. આનાથી ઈરાની નેતૃત્વમાં રોષ વધ્યો છે અને તેઓ આને "સમય ખર્ચવાની યુક્તિ" તરીકે જુએ છે.
### યુદ્ધની પૃષ્ઠભૂમિ અને વર્તમાન સ્થિતિ
આ યુદ્ધ ફેબ્રુઆરી ૨૮, ૨૦૨૬થી શરૂ થયું હતું અને તેમાં લેબનોન સહિત અનેક વિસ્તારો અસરગ્રસ્ત થયા હતા. ટ્રમ્પે શરૂઆતમાં ઈરાનની "સભ્યતા સમાપ્ત" કરવાની ધમકી આપી હતી, પરંતુ ત્યારબાદ સીઝફાયર જાહેર કર્યું હતું. પાકિસ્તાનમાં પ્રથમ રાઉન્ડની વાતચીત થઈ હતી, પરંતુ તેમાં કોઈ નક્કર પરિણામ આવ્યું ન હતું.
હાલમાં ઈરાની સરકાર અંદરોઅંદર વિભાજિત હોવાના અહેવાલો છે. ટ્રમ્પે આને પોતાના નિર્ણયનું કારણ ગણાવ્યું છે. બીજી તરફ, અમેરિકી વહીવટી તંત્રમાં જેડી વેન્સ, જારેડ કુશનર અને સ્ટીવ વિટકોફ જેવા નેતાઓ આ મુદ્દે સક્રિય છે.
### વૈશ્વિક અસર અને પ્રતિક્રિયાઓ
- **પાકિસ્તાન**: વડાપ્રધાન શરીફે ટ્રમ્પનો આભાર માન્યો અને કહ્યું કે આ નિર્ણયથી શાંતિ પ્રયાસોને વેગ મળશે.
- **ઈરાન**: તેહરાને આને "સમય ખર્ચવાની રણનીતિ" કહીને વિરોધ કર્યો છે અને હોર્મુઝમાં તેમનું નિયંત્રણ જાળવી રાખવાની વાત કરી છે.
- **વૈશ્વિક અર્થતંત્ર**: તેલના ભાવમાં વધારો અને વેપારી જહાજોની હિલચાલ પર અસર જોવા મળી છે. યુરોપ અને એશિયાના અનેક દેશો આ તનાવને નજીકથી નિરીક્ષણ કરી રહ્યા છે.
### શું આ સાચી શરણગતિ છે કે વ્યૂહાત્મક પગલું?
આ નિર્ણયને કેટલાક વિશ્લેષકો "ટ્રમ્પની વ્યૂહાત્મક શરણગતિ" તરીકે જુએ છે, જ્યારે અન્યો તેને સમય મેળવવાની ચાલ ગણે છે. ટ્રમ્પે વારંવાર "અમે મોટી જીત મેળવીશું" જેવા નિવેદનો આપ્યા છે, પરંતુ હાલમાં તેઓ ડિપ્લોમસીને અગ્રતા આપી રહ્યા છે.
આવનારા દિવસોમાં પાકિસ્તાનમાં નવા રાઉન્ડની વાતચીત થવાની સંભાવના છે. જો ઈરાન એકીકૃત પ્રસ્તાવ લાવી શકે તો શાંતિની આશા વધી શકે છે, અન્યથા તનાવ વધુ વધી શકે છે.
આ ઘટના દર્શાવે છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં એક તરફી નિર્ણયો પણ મધ્યસ્થી અને વાતચીતની જરૂરિયાતને ઉજાગર કરે છે. હોર્મુઝ ખાડીની સ્થિરતા માત્ર અમેરિકા અને ઈરાન માટે નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વ માટે મહત્વની છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World-April 22,2026
