-Friday World-23 May 2016
ગુજરાતની ધરતી પર વળી એક વખત મોંઘવારી અને અછતના વાદળો ઘેરાઈ રહ્યા છે. પાંચ રાજ્યોની વિધાનસભા ચૂંટણીઓના પરિણામોની ચર્ચા હજુ ઠરી નથી ત્યાં જ સામાન્ય માણસના જીવન પર ઈંધણની કટોકટીનો ભારે ડામ પડ્યો છે. વધુ ચિંતાજનક વાત એ છે કે આ વખતે વિપક્ષના નેતાઓ નહીં, પરંતુ સત્તાધારી ભાજપના જ વરિષ્ઠ સાંસદ પરશોત્તમ રૂપાલાએ ખુલ્લેઆમ સ્વીકાર્યું છે કે રાજ્યમાં માત્ર 40 ટકા જ પેટ્રોલ-ડીઝલનો જથ્થો બચ્યો છે.
આ એક એવી કબૂલાત છે જેણે સરકારના "બધું સારું છે, અફવાઓ ન ફેલાવો"ના દાવાઓને પૂરેપૂરા ખોખલા સાબિત કરી દીધા છે.
ગુજરાતમાં ક્યાંક 'નો સ્ટોક', ક્યાંક કલાકોની કતારો
કચ્છના રણથી લઈને સૌરાષ્ટ્રના બંદરો અને ઉત્તર ગુજરાતના ખેતરો સુધી આજે પેટ્રોલ પંપો પર એક જ દૃશ્ય જોવા મળી રહ્યું છે – 'સ્ટોક નથી' ના પાટિયા અને લાંબી કતારો. ટુ-વ્હીલર સવારો, કાર માલિકો, ટ્રક ડ્રાઈવરો અને ખેડૂતો ઈંધણની શોધમાં આમતેમ ભટકી રહ્યા છે.
રાજકોટ, સુરત, અમદાવાદ, જામનગર, ભાવનગર જેવા મોટા શહેરોમાં પંપો પર કલાકોની લાઈનો લાગી છે. ઘણા પંપો તો સવારે જ સ્ટોક ખલાસ કરીને બંધ થઈ જાય છે. આ પરિસ્થિતિમાં ખેડૂતોની મુશ્કેલી સૌથી વધુ છે. મોનસૂન પહેલાં ખેતીની તૈયારીમાં ટ્રેક્ટર માટે ડીઝલની જરૂર પડે છે, પરંતુ બે-ત્રણ લીટર ડીઝલ મેળવવા માટે પણ કલાકો લાઈનમાં ઊભા રહેવું પડે છે.
સાંસદ રૂપાલાની અપીલ અને વાસ્તવિકતા
ભાજપના સાંસદ પરશોત્તમ રૂપાલાએ જાહેરમાં અપીલ કરી છે કે "પેનિક ન કરો, કરકસરથી ઉપયોગ કરો." પરંતુ તેમણે જે 40% સ્ટોકની વાત કરી છે તે સ્વીકારવું પડે છે કે પરિસ્થિતિ સામાન્ય નથી. વૈશ્વિક સ્તરે ઈરાન-ઇઝરાયેલ-અમેરિકા વચ્ચેના તણાવને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે અને સપ્લાય ચેઈન અસરગ્રસ્ત થઈ છે.
છતાં સરકારી તરફથી લાંબા સમય સુધી આને "ચૂંટણીલક્ષી અફવા" કહીને નકારવામાં આવતું હતું. હવે ખુદ સત્તાધારી પક્ષના નેતાએ જ સત્ય સ્વીકાર્યું છે ત્યારે પ્રશ્ન ઊઠે છે – સરકાર આટલા લાંબા સમય સુધી જનતાને કેમ અંધારામાં રાખવા માંગતી હતી?
કિસાનોનો સવાલ: IPL અને તાયફાઓ પર પ્રતિબંધ લાગે?
આ કટોકટી વચ્ચે ભારતીય કિસાન સંઘ એ સરકાર સમક્ષ તીખી માંગ રજૂ કરી છે. સંઘના આગેવાનો કહે છે કે:
"જો અન્નદાતા ખેડૂતને ટ્રેક્ટર ચલાવવા માટે ડીઝલ નથી મળતું, તો એરકન્ડિશન્ડ સ્ટેડિયમોમાં IPLના ફ્લડલાઈટ્સ અને મોટા સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો પાછળ કેમ આટલો બગાડ?"
કિસાન સંઘે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે વૈશ્વિક કટોકટીના સમયે દેશની પ્રાથમિકતા ખેતી અને અન્ન સુરક્ષા હોવી જોઈએ. તેઓ માંગ કરે છે કે IPL મેચો અને મોટા પાયાના સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ જેથી ઈંધણની બચત થાય અને તેને ખેતી તરફ વાળી શકાય.
આર્થિક અને સામાજિક અસરો
આ અછતની અસર માત્ર વાહન માલિકો સુધી જ સીમિત નથી.
- ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચ વધવાથી દરરોજની વસ્તુઓના ભાવ વધશે.
- ખેતીમાં વિલંબ થશે તો આગામી સીઝનમાં ઉત્પાદન પર અસર પડશે.
- ઉદ્યોગો, ખાસ કરીને સિરામિક અને ટ્રાન્સપોર્ટ આધારિત ઉદ્યોગોને ભારે નુકસાન થઈ રહ્યું છે.
જનતા પૂછે છે – જ્યારે વૈશ્વિક યુદ્ધો અને કટોકટીના બહાને સામાન્ય માણસ પીસાઈ રહ્યો છે, ત્યારે સરકારની પ્રાથમિકતાઓ શું છે? મનોરંજન કે અન્ન સુરક્ષા?
સરકારે શું કરવું જોઈએ?
આ સમયે સરકારે યુદ્ધસ્તરે પગલાં લેવા જોઈએ:
1. સ્પષ્ટ સ્ટોક અને સપ્લાયની માહિતી જાહેર કરવી.
2. બ્લેક માર્કેટિંગ અને હોર્ડિંગ પર સખત કાર્યવાહી.
3. ખેડૂતોને પ્રાથમિકતા આપીને ડીઝલ સપ્લાય સુનિશ્ચિત કરવું.
4. અનાવશ્યક મોટા કાર્યક્રમો પર આંશિક અથવા સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ વિચારવો.
5. લાંબા ગાળાના વિકલ્પો – રિન્યુએબલ એનર્જી, ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ પ્રોત્સાહન વધારવું.
જનતાની ધીરજની પરીક્ષા
આ કટોકટી માત્ર ઈંધણની નથી, તે વ્યવસ્થાપન અને પ્રાથમિકતાઓની પરીક્ષા છે. ભાજપ સાંસદની કબૂલાતે એક વાત સ્પષ્ટ કરી દીધી છે કે પરિસ્થિતિ ગંભીર છે. હવે સરકારે વાતો કરવાને બદલે કાર્યવાહી કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
જનતા ધીરજ રાખી રહી છે, પરંતુ તેની સહનશક્તિ અમર્યાદિત નથી. ખેડૂત, વેપારી અને સામાન્ય વ્યક્તિ – દરેકની આંખો સરકાર તરફ છે. આ કટોકટીને તકમાં ફેરવવાની જવાબદારી હવે સત્તાધારીઓની છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World-23 May 2016
