-Friday World Jul 14 2026
AIની રેલી ધીમી, સલામતીને પ્રાથમિકતા, અને નવા બજારોની શોધ - 2026માં વૈશ્વિક મૂડીનો સૌથી મોટો શિફ્ટ
મુંબઈ. 2026નું કેલેન્ડર વર્ષ વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે એક મોટા વળાંકનું વર્ષ સાબિત થઈ રહ્યું છે. છેલ્લા બે વર્ષથી ભારતને "પ્રિય બજાર" ગણાવનારા વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો હવે પગ પાછા ખેંચી રહ્યા છે. તાજા ડેટા અને ઈલારા કેપિટલના રિપોર્ટ મુજબ, આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં ભારત કેન્દ્રીત ફંડોમાંથી ચોખ્ખા 9 અબજ ડોલરનો આઉટફ્લો નોંધાયો છે.
તે જ સમયે બીજી તસવીર તદ્દન અલગ છે. ગયા સપ્તાહમાં એકલા અમેરિકા કેન્દ્રીત ફંડોમાં 27 અબજ ડોલરનો નવો મૂડી પ્રવાહ આવ્યો છે. આ પહેલાના બે સપ્તાહમાં રોકાણકારોએ અમેરિકામાંથી 25 અબજ ડોલર પાછા ખેંચ્યા હતા, પરંતુ તે પછીનો આ પુનરાગમન બતાવે છે કે વૈશ્વિક મૂડી હજુ પણ અમેરિકાને સૌથી સુરક્ષિત અને આકર્ષક સ્થળ માને છે.
આ માત્ર આંકડાનો ખેલ નથી. તેની પાછળ AI ટ્રેડમાં આવેલો ફેરફાર, ભૂરાજકીય અનિશ્ચિતતા અને નવા બજારોમાં તકની શોધ જેવા અનેક પરિબળો કામ કરી રહ્યા છે.
1. 9 અબજ ડોલરની ઉપાડ: આંકડા શું કહે છે
ઈલારા કેપિટલના વિશ્લેષણ મુજબ 2026માં અત્યાર સુધી ભારત કેન્દ્રીત ફંડોમાંથી બે પ્રકારની ઉપાડ જોવા મળી છે.
લોન્ગ ઓન્લી ફંડ્સ: આમાંથી લગભગ 7 અબજ ડોલરનું રિડમ્પશન થયું છે. લોન્ગ ફંડ્સ એવા હોય છે જે લાંબા ગાળા માટે શેર ખરીદીને રાખે છે. તેમાંથી મોટા પાયે પૈસા નીકળવાનો અર્થ એ છે કે વિદેશી સંસ્થાઓ ભારત પ્રત્યેનો પોતાનો લાંબા ગાળાનો વિશ્વાસ ઘટાડી રહી છે.
ETF: એક્સચેન્જ ટ્રેડેડ ફંડ્સમાંથી પણ 2 અબજ ડોલરનો ઉપાડ થયો છે. ETF દ્વારા રિટેલ અને નાના સંસ્થાકીય રોકાણકારો ભારતમાં પૈસા મૂકે છે. તેમાં ઘટાડો એટલે વ્યાપક સ્તરે ઉત્સાહ ઓછો થયો છે.
તુલના માટે જોઈએ તો માર્ચ 2023થી ઓક્ટોબર 2024ના 20 મહિનાના ગાળામાં ભારત કેન્દ્રીત લોન્ગ ઓન્લી ફંડ્સમાં લગભગ 20 અબજ ડોલરનો પ્રવાહ આવ્યો હતો. તે રેલીનો લગભગ અડધો ભાગ હવે પાછો જતો રહ્યો છે. તે 20 અબજમાંથી અત્યાર સુધીમાં 12 અબજ ડોલર નીકળી ચૂક્યા છે, જેમાંથી 7 અબજ તો માત્ર 2026માં જ નીકળ્યા છે.
2. પૈસા ક્યાં જઈ રહ્યા છે? અમેરિકા ફરી નંબર વન
ભારતમાંથી નીકળેલો પૈસો બેંકમાં બેઠો નથી. તે સીધો અમેરિકા પહોંચ્યો છે. ગયા સપ્તાહમાં જ અમેરિકા કેન્દ્રીત ફંડોમાં 27 અબજ ડોલરનો ચોખ્ખો પ્રવાહ આવ્યો.
આ પાછળ ત્રણ મોટા કારણ છે.
પહેલું, વ્યાજ દર અને ડોલરની તાકાત. અમેરિકામાં વ્યાજ દર હજુ ઊંચા છે. તેના કારણે બોન્ડ અને અન્ય સલામત સાધનોમાં સારું વળતર મળી રહ્યું છે. જોખમ લઈને ઉભરતા બજારમાં જવાને બદલે રોકાણકારો ઘરઆંગણે જ રોકાણ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે.
બીજું, AI થીમ. 2023 અને 2024માં AIની તેજી સમગ્ર ટેક ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલી હતી. 2025ના અંત અને 2026ની શરૂઆતમાં આવેલા કરેક્શન પછી હવે રોકાણકારો વધુ પસંદગીયુક્ત બન્યા છે. તેઓ હવે "ગમે તે AI શેર" નહીં, પરંતુ સીધા લાભ મેળવનારી કંપનીઓમાં જ પૈસા મૂકી રહ્યા છે. અને તે કંપનીઓનો મોટો હિસ્સો અમેરિકામાં છે.
ત્રીજું, સલામતી. ઉભરતા બજારોમાં ચલણમાં વધઘટ, ચૂંટણી અને નીતિગત અનિશ્ચિતતા વધારે હોય છે. વૈશ્વિક તણાવના સમયમાં રોકાણકારો પહેલા અમેરિકા તરફ દોડે છે. તેને "ફ્લાઈટ ટુ સેફ્ટી" કહેવાય છે.
3. નવું સરનામું: દક્ષિણ કોરિયા અને તાઈવાન
રસપ્રદ વાત એ છે કે અમેરિકા ઉપરાંત રોકાણકારો એશિયાના બે અન્ય બજારોમાં પણ રસ દાખવી રહ્યા છે. તે છે દક્ષિણ કોરિયા અને તાઈવાન.
એપ્રિલ અને મે 2026માં આવેલા બજાર સુધારા પછી વિદેશી રોકાણકારોએ આ બંને દેશોના ફંડ્સમાં રોકાણ વધાર્યું છે. કારણ સ્પષ્ટ છે. AIની આગળની લહેર હવે માત્ર ચેટબોટ અને સોફ્ટવેર પૂરતી મર્યાદિત નથી. તે હાર્ડવેર, સેમિકન્ડક્ટર, મેમરી ચિપ અને ડેટા સેન્ટરના સાધનો તરફ જઈ રહી છે.
તાઈવાનમાં TSMC અને કોરિયામાં Samsung અને SK Hynix જેવી કંપનીઓ આખી દુનિયાના AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને ચિપ પૂરી પાડે છે. તેથી જે રોકાણકારોને લાગે છે કે AIની તેજી હજુ પૂરી નથી થઈ, તેઓ સીધા સપ્લાય ચેઈનના મૂળ સુધી પહોંચી રહ્યા છે.
જોકે મહત્વનું છે કે 2023-24માં AI રેલી વખતે જે ઝડપે પૈસા ઠલવાયા હતા, તેની સરખામણીએ હાલનો પ્રવાહ ધીમો છે. એટલે કે ઉત્સાહ છે, પણ અંધ ઉત્સાહ નથી.
4. કયા દેશોમાંથી સૌથી વધુ ઉપાડ થયો
ભારત કેન્દ્રીત ફંડોમાંથી ઉપાડ ક્યાંથી થયો તેનો ભૌગોલિક ડેટા પણ ઘણું કહે છે.
લક્ઝમબર્ગ: અહીંથી સૌથી વધુ 3.50 અબજ ડોલરનું રિડમ્પશન થયું છે. લક્ઝમબર્ગ યુરોપના મોટા ભાગના ફંડ હાઉસનું હબ છે. ત્યાંથી ઉપાડનો અર્થ છે કે યુરોપિયન સંસ્થાઓ ભારત પ્રત્યે સૌથી વધુ સાવધાન બની છે.
અમેરિકા: અમેરિકન મૂળના ફંડોમાંથી 2.40 અબજ ડોલર નીકળ્યા છે. આ ફંડ્સે છેલ્લા બે વર્ષમાં ભારતમાં સૌથી વધુ કમાણી કરી હતી. હવે તેઓ નફો બુક કરીને ઘરે પાછા જઈ રહ્યા છે.
જાપાન: જાપાનથી 2.10 અબજ ડોલરનો ઉપાડ થયો છે. જાપાની રોકાણકારો પરંપરાગત રીતે લાંબા ગાળાના હોય છે. તેમનો ઉપાડ એ સંકેત છે કે માત્ર ટૂંકા ગાળાના ટ્રેડર્સ જ નહીં, પણ લાંબા ગાળાના રોકાણકારો પણ પોઝિશન ઘટાડી રહ્યા છે.
5. AI ટ્રેડનો નવો ચહેરો
2023માં જ્યારે ChatGPT આવ્યું ત્યારે બજારમાં "AI છે એટલે ખરીદો" એવો માહોલ હતો. એનવીડિયાથી લઈને નાના સોફ્ટવેર શેર સુધી બધું જ ઉપર જતું હતું.
2026માં ચિત્ર બદલાયું છે. હવે AI ટ્રેડ માત્ર પસંદગીના સીધા લાભકર્તા પૂરતો સીમિત થયો છે. એટલે કે જે કંપનીઓ ખરેખર AIથી આવક કમાઈ રહી છે, જેની પાસે ડેટા છે, જેની પાસે ચિપ છે, જેની પાસે ગ્રાહક છે, તેમાં જ પૈસા જઈ રહ્યા છે.
આ ફેરફારની સીધી અસર ભારત પર પડી છે. ભારતમાં મોટાભાગની IT કંપનીઓ સર્વિસ આપે છે. તેઓ AI ટૂલ્સ બનાવનાર નથી. તેથી જ્યારે રોકાણકારો "AI ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર" શોધે છે ત્યારે તેઓ અમેરિકા, કોરિયા અને તાઈવાન તરફ જુએ છે, ભારત તરફ નહીં.
6. સોનું: સ્થિરતાનો સંકેત
આ બધાની વચ્ચે એક નાનો પણ મહત્વનો ટ્રેન્ડ દેખાયો છે. કિંમતી ધાતુ, ખાસ કરીને સોનામાં રોકાણ કરતા ફંડ્સમાં પ્રવાહ સ્થિર થઈ રહ્યો છે. ગયા સપ્તાહમાં જ ગોલ્ડ ફંડ્સમાં 31.70 કરોડ ડોલરનો ચોખ્ખો પ્રવાહ આવ્યો.
આનો અર્થ એ છે કે રોકાણકારો હજુ જોખમ લેવા તૈયાર નથી. તેઓ એક તરફ અમેરિકા અને AI જેવા વૃદ્ધિ વાળા ક્ષેત્રમાં પૈસા મૂકે છે, અને બીજી તરફ પોર્ટફોલિયોના એક ભાગને સોનામાં સુરક્ષિત પણ રાખે છે.
7. ભારત માટે આનો અર્થ શું
9 અબજ ડોલરનો આંકડો મોટો છે, પણ ગભરાવા જેવો નથી. કારણ સમજીએ.
પહેલું, ભારતીય બજાર હવે માત્ર FPI પર નિર્ભર નથી. સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ, SIP અને રિટેલ રોકાણકારો છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં એટલા મજબૂત બન્યા છે કે FPIનો ઉપાડ બજારને તોડી શકતો નથી.
બીજું, આ ઉપાડ કાયમી નથી. માર્ચ 2023થી ઓક્ટોબર 2024 સુધી 20 અબજ આવ્યા, હવે 12 અબજ ગયા. એટલે ચોખ્ખા 8 અબજ હજુ ભારતમાં જ છે. રોકાણકારો નફો બુક કરી રહ્યા છે, ભારતમાંથી કાયમ માટે જતા નથી રહ્યા.
ત્રીજું, ભારતની મૂળભૂત વાતો હજુ મજબૂત છે. જીડીપી વૃદ્ધિ, કોર્પોરેટ કમાણી, અને ડોમેસ્ટિક માંગના કારણે ભારત લાંબા ગાળે આકર્ષક જ રહેશે.
પણ પડકાર પણ છે. જો આઉટફ્લો આગામી 2-3 ત્રિમાસિક સુધી ચાલુ રહે, તો રૂપિયા પર દબાણ આવી શકે. વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડારમાંથી રિઝર્વ બેંકને દરમિયાનગીરી કરવી પડી શકે. અને મિડકેપ તથા સ્મોલકેપ શેરોમાં વોલેટિલિટી વધી શકે, કારણ કે FPI સૌથી વધુ ત્યાં જ વેચવાલી કરે છે.
8. રોકાણકારો હવે શું જોઈ રહ્યા છે
વૈશ્વિક ફંડ મેનેજરો સાથેની વાતચીત અને રિપોર્ટ પરથી ચાર વાત સ્પષ્ટ થાય છે.
મૂલ્યાંકન: ભારતના ઘણા સારા શેરોનું PE હજુ પણ ઊંચું છે. રોકાણકારો સસ્તા બજાર શોધી રહ્યા છે. કોરિયા અને તાઈવાનનું મૂલ્યાંકન ભારતની સરખામણીએ ઓછું છે.
કમાણીની વૃદ્ધિ: અમેરિકાની મોટી ટેક કંપનીઓ 20-30 ટકાની કમાણી વૃદ્ધિ બતાવી રહી છે. ભારતમાં કમાણી વૃદ્ધિ 12-15 ટકાની આસપાસ છે. જોખમ સરખું હોય તો વધારે વૃદ્ધિ વાળી જગ્યા પસંદ થાય.
નીતિ અને સ્થિરતા: ચૂંટણી પછીની નીતિઓ, રાજકોષીય ખાધ અને રેગ્યુલેશનને લઈને રોકાણકારો સ્પષ્ટતા ઈચ્છે છે.
વૈશ્વિક વૈવિધ્ય: એક જ દેશમાં બધા પૈસા ન રાખવા. તેથી ભારતમાંથી થોડો ઘટાડો કરીને અમેરિકા, કોરિયા અને તાઈવાનમાં વહેંચણી કરવામાં આવી રહી છે.
9. આગળનો રસ્તો: શું થઈ શકે
બજારના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ ટ્રેન્ડ તરત નહીં બદલાય. ઓછામાં ઓછા આગામી બે ત્રિમાસિક સુધી અમેરિકા અને AI-લિંક્ડ બજારોને પ્રાથમિકતા મળશે.
ભારત માટે બે વસ્તુઓ મહત્વની રહેશે. એક, સ્થાનિક કમાણી વૃદ્ધિ ફરી વેગ પકડે. જો ભારતીય કંપનીઓ સપ્ટેમ્બર ત્રિમાસિકમાં 15 ટકાથી વધુ કમાણી વૃદ્ધિ બતાવે, તો FPI ફરી પાછા આવશે.
બીજું, સરકાર અને નિયમનકાર તરફથી નીતિગત સ્પષ્ટતા. ખાસ કરીને મેન્યુફેક્ચરિંગ, ઈન્ફ્રા અને ટેક્સને લગતી નીતિઓથી વિદેશી વિશ્વાસ વધે છે.
સોનાના ફંડ્સમાં આવેલો નાનો પ્રવાહ પણ સંકેત આપે છે કે રોકાણકારો સંપૂર્ણ જોખમ લેવા તૈયાર નથી. તેથી બજારમાં સુધારા આવે તો તેને ખરીદીની તક તરીકે જોવામાં આવશે.
2026નો આ ડેટા આપણને એક જ વાત શીખવે છે. વૈશ્વિક મૂડીને કોઈ દેશ સાથે કાયમી વફાદારી નથી હોતી. તે જ્યાં વૃદ્ધિ, સલામતી અને મૂલ્ય ત્રણેય મળે ત્યાં જાય છે.
ભારતે 2023-24માં જે 20 અબજ ડોલર મેળવ્યા હતા તે કોઈ અકસ્માત નહોતા. અને 2026માં જે 9 અબજ નીકળ્યા છે તે પણ કોઈ આપત્તિ નથી. આ બજારની સામાન્ય પ્રક્રિયા છે.
ભારત માટે પડકાર એ છે કે પોતાને ફરી એવી જગ્યા બનાવવી જ્યાં વૈશ્વિક મૂડીને લાંબા સમય માટે રોકાવાનું મન થાય. તેના માટે માત્ર વૃદ્ધિની વાર્તા પૂરતી નથી. તેની સાથે સસ્તું મૂલ્યાંકન, સ્પષ્ટ નીતિ અને AI જેવી નવી થીમમાં ભાગીદારી પણ જરૂરી છે.
અત્યારે રોકાણકારો થોડો વિરામ લઈ રહ્યા છે. તેઓ અમેરિકા અને એશિયાના નવા AI હબમાં તક જોઈ રહ્યા છે. પણ ભારતની વાર્તા હજુ પૂરી નથી થઈ. જ્યારે આગામી તેજી આવશે, ત્યારે સૌથી પહેલા પૂછાતો સવાલ એ જ હશે, ભારતમાં શું તક છે.
અને તેનો જવાબ આપવાની જવાબદારી હવે ભારતીય કંપનીઓ અને નીતિ ઘડવૈયાઓના હાથમાં છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World Jul 14 2026
#IndiaFIIOutflow
#USMarketInflow
#AIGlobalShift
#KoreaTaiwanRally
#ForeignInvestors2026
#Fridayworld
