-Friday World 7 Jul 2016
અમરેલી જિલ્લાના સાવરકુંડલા તાલુકામાં વન્યજીવન અને માનવ વચ્ચેની અથડામણ વધુ એક વાર લોહીથી રંગાઈ છે. ગત રાત્રે ઠવી ગામની શાંત ઓસરીમાં સૂતેલા યુવક પર એક ભૂખ્યા સિંહે અચાનક હુમલો કરી દીધો. આ ઘટનાએ સમગ્ર વિસ્તારમાં ભય અને રોષનું વાતાવરણ ફેલાવી દીધું છે.
રાતના અંધારામાં થયેલો ડરામણો હુમલો
ઠવી ગામે રહેતા પશુપાલક રાજુ વાઘેલા ગત રાત્રે તેમના ઘરની ઓસરીમાં આરામ કરતા હતા. આસપાસના ખેતરો અને જંગલી વિસ્તારોમાંથી આવતા સિંહોના સમાચાર તો અગાઉથી હતા, પરંતુ કોઈને ખ્યાલ નહોતો કે આ રાત આટલી ભયાનક સાબિત થશે. અચાનક એક મોટા સિંહે શિકારની તલાશમાં ગામમાં પ્રવેશ કર્યો અને સીધો જ રાજુ પર તૂટી પડ્યો.
સિંહના પંજા અને દાંતના એક જ હુમલામાં રાજુનો પગ લોહીલુહાણ થઈ ગયો. તીવ્ર વેદનાથી ચીસ પાડતા રાજુની બૂમો સાંભળીને આસપાસના લોકો લાકડીઓ અને સાધનો લઈને દોડી આવ્યા. લોકોનો અવાજ અને જમાવડો જોઈને સિંહે પોતાનો શિકાર છોડીને જંગલ તરફ ભાગી જવાનો રસ્તો અપનાવ્યો. આ ઘટના માત્ર કેટલીક સેકન્ડમાં જ બની ગઈ, પરંતુ તેના પરિણામો લાંબા સમય સુધી રહેશે.
ગંભીર ઇજા અને હોસ્પિટલની લડાઈ
રાજુ વાઘેલાના જમણા પગ પર સિંહે ઊંડા ઘા કર્યા હતા. પંજાના નિશાન અને દાંતના કાટકાથી તેમની સ્થિતિ ગંભીર બની ગઈ. ગામલોકોએ તુરંત 108 એમ્બ્યુલન્સને બોલાવી અને યુવકને સાવરકુંડલાની સિવિલ હોસ્પિટલમાં દાખલ કર્યા. ડોક્ટરોએ કહ્યું કે ઇજા ખૂબ જ ગંભીર હતી. પગમાં આશરે **25 ટાંકા** લેવા પડ્યા. હાલમાં રાજુની સ્થિતિ સ્થિર છે, પરંતુ તેમને લાંબા સમય સુધી આરામ અને સારવારની જરૂર પડશે.
પશુપાલન જેવા વ્યવસાયમાં જોડાયેલા આ યુવક માટે આ હુમલો માત્ર શારીરિક જ નહીં, માનસિક આઘાત પણ છે. ગામના લોકો કહે છે કે રાત્રે ઘરની બહાર સૂવું પણ હવે જોખમી બની ગયું છે.
વન વિભાગ સામે વધતો રોષ
આ ઘટના માત્ર એક વ્યક્તિગત અકસ્માત નથી. છેલ્લા સવા મહિનામાં સિંહ દ્વારા નાગરિકો પર થયેલા હુમલાની આ છઠ્ઠી ઘટના છે. આ વિસ્તારમાં સિંહોની વસ્તી વધી રહી છે, પરંતુ વન વિભાગ દ્વારા યોગ્ય સુરક્ષા વ્યવસ્થા, જાગૃતિ અભિયાન કે વન્યજીવોને કુદરતી નિવાસસ્થાનમાં જ રાખવાના પ્રયાસો અપૂરતા રહ્યા છે.
સ્થાનિકોમાં આક્રોશ વધી રહ્યો છે. લોકો પૂછે છે – “શું અમારા જીવનની કિંમત આટલી ઓછી છે?” પશુપાલકો અને ખેડૂતો રોજ સિંહોના ભય સાથે જીવે છે. તેમના પશુઓ પર પણ હુમલા થાય છે, જેનાથી તેમની આર્થિક સ્થિતિ પણ અસરગ્રસ્ત થાય છે.
માનવ-વન્યજીવ સંઘર્ષ: એક વધતી સમસ્યા
ગુજરાતમાં સિંહોનું સંરક્ષણ એક સફળ મોડલ છે, પરંતુ વસ્તી વધારા સાથે માનવ વસ્તી અને વન્યજીવો વચ્ચેનું અંતર ઘટી રહ્યું છે. ઠવી જેવા ગામોમાં આ સમસ્યા વધુ તીવ્ર છે. વન વિભાગે તાત્કાલિક પગલાં લેવા જોઈએ – વધુ પેટ્રોલિંગ, સોલર ફેન્સિંગ, જાગૃતિ કાર્યક્રમો અને જરૂરી હોય તો સિંહોને અન્ય વિસ્તારોમાં સ્થળાંતર કરવા જેવા વિકલ્પો વિચારવા જોઈએ.
આ ઘટના એક ચેતવણી છે. જ્યાં સુધી સરકાર અને વન વિભાગ વ્યવહારુ અને કાર્યક્ષમ યોજનાઓ અમલમાં નહીં મૂકે, ત્યાં સુધી આવી ઘટનાઓ ચાલુ રહેશે.
રાજુ વાઘેલાને ઝડપી સ્વસ્થતા મળે અને ઠવી સહિતના આખા વિસ્તારમાં વન્યજીવના ભય વિના શાંતિનું વાતાવરણ ફરીથી સ્થપાય, એ જ સૌની ઇચ્છા છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 7 Jul 2016
