-Friday World 22 Aug 2026
સુરતના એક વિસ્તારમાં રહેતા વૃદ્ધ રેખરાજ (નામ બદલાયેલું) દરજીકામ કરીને પોતાનું અને પરિવારનું ગુજરાન ચલાવે છે. મહિને આશરે ૧૫ હજાર રૂપિયા કમાઈને જીવન નિર્વાહ કરતા આ વ્યક્તિને અચાનક આવકવેરા વિભાગ તરફથી એક મોટી નોટિસ મળી. નોટિસમાં લખ્યું હતું કે તેમને ૯૭૫ કરોડ રૂપિયાનો ટેક્સ અને પેનલ્ટી ભરવાની છે. આ નોટિસ વાંચતાં જ તેમના હાથ-પગ ધ્રૂજી ગયા. શ્વાસ અટકી જવાની હાલત થઈ ગઈ.
વાત શું હતી? તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કોઈ ભેજાબાજોએ આ ગરીબ દરજીના દસ્તાવેજોનો દુરુપયોગ કર્યો હતો. તેમના નામે એક બોગસ ડાયમંડ કંપની રજિસ્ટર કરાવી દેવામાં આવી હતી. આ કંપનીનું રજિસ્ટર્ડ સરનામું એ જ મકાન હતું જ્યાં વર્ષોથી એક પરિવાર રહે છે અને એન્જિનિયરિંગ વર્કશોપ ચલાવે છે. આ વર્કશોપમાં જરીના મશીન અને બરફના ગોલા બનાવવાના સાધનોનું રિપેરિંગ કામ થાય છે. મકાનમાલિકને તો કંપની વિશે કંઈ જ ખબર નહોતી.
૧૯૯૭થી આ સરનામે એ જ પરિવાર વસવાટ કરે છે. અહીં ક્યારેય કોઈ બેંક અધિકારી કે ઇન્કમટેક્સના અધિકારી વેરિફિકેશન માટે આવ્યા જ નથી. છતાં કાગળ પર આ સરનામે મોટી કંપની ચાલતી હોવાનું દર્શાવાયું. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૨-૧૩માં આ બોગસ કંપનીના નામે રૂ. ૨૨૫૦થી ૨૫૦૦ કરોડના હવાલા પાડવામાં આવ્યા હતા. આવકવેરા વિભાગે આકારણી કરીને ૭૫૦ કરોડ ટેક્સ અને ૨૨૫ કરોડ પેનલ્ટી મળી કુલ ૯૭૫ કરોડની રિકવરી માટે આ દરજીને ડિરેક્ટર તરીકે નોટિસ ફટકારી.
ભોગ બનનાર રેખરાજે તુરંત સુરત આવકવેરા વિભાગને ઇ-મેલ દ્વારા ખુલાસો મોકલ્યો. તેમણે ઉચ્ચ સ્તરે રજૂઆત કરી અને દસ્તાવેજોના દુરુપયોગ અંગે ફરિયાદ પણ નોંધાવી. પરંતુ આવકવેરા અધિનિયમની કલમ-૧૭૯ હેઠળ ડિરેક્ટરો પાસેથી ટેક્સ વસૂલવાની જોગવાઈ છે. માત્ર મૌખિક ખુલાસાથી રાહત મળવી મુશ્કેલ છે. પીડિતે સાયબર ક્રાઈમમાં એફઆઈઆર નોંધાવવી પડશે, આરઓસી સમક્ષ રજૂઆત કરવી પડશે અને જરૂર પડ્યે હાઈકોર્ટમાં રિટ પિટિશન દાખલ કરી સ્ટે મેળવવો પડશે.
આ ઘટના ડિજિટલ ઇન્ડિયાના નામે ચાલતી વ્યવસ્થાની ખામીઓને સ્પષ્ટ રીતે ઉજાગર કરે છે. જ્યારે કંપની રજિસ્ટ્રેશન થાય ત્યારે સરનામાની ભૌતિક તપાસ, ડિરેક્ટરોની ઓળખ ચકાસણી અને વાસ્તવિક વ્યવસાયની પુષ્ટિ કેટલી મહત્વની છે તે આ કેસથી સમજાય છે. એક સામાન્ય નાગરિકના આધાર કાર્ડ, પાન કાર્ડ કે અન્ય દસ્તાવેજોનો દુરુપયોગ કરીને કરોડોના હવાલા પાડવાનું કામ કેટલું સરળ બની ગયું છે તે પણ આ ઘટના દર્શાવે છે.
સુરત જેવા વ્યાપારી શહેરમાં આવી બોગસ કંપનીઓનું નેટવર્ક કેટલું ઊંડું છે તેની તપાસ થવી જોઈએ. ગરીબ મજૂરો અને નાના વ્યવસાયીઓના દસ્તાવેજોનો ઉપયોગ કરીને મોટા પાયે કરચોરી કરવાની ઘટનાઓ વારંવાર સામે આવી રહી છે. આવા કેસોમાં વાસ્તવિક ગુનેગારો સુધી પહોંચવું અને નિર્દોષ નાગરિકોને રાહત આપવી એ સરકાર અને વહીવટી તંત્રની જવાબદારી છે.
રેખરાજ જેવા હજારો નાગરિકો આવી પરિસ્થિતિમાં ફસાઈ શકે છે. ડિજિટલ સિસ્ટમને મજબૂત બનાવવા સાથે જ ભૌતિક વેરિફિકેશનની પ્રક્રિયાને પણ મજબૂત કરવી જરૂરી છે. નહીંતર ડિજિટલ ઇન્ડિયાનું સ્વપ્ન કેટલાક લોકો માટે ડરાવનારું સ્વપ્ન બની જશે.
આ કેસ હજુ તપાસ હેઠળ છે. પીડિતે કાનૂની માર્ગે આગળ વધવાનું નક્કી કર્યું છે. આવકવેરા વિભાગે પણ આ બાબતે ગંભીરતાથી વિચાર કરીને નિર્દોષ વ્યક્તિને રાહત આપવી જોઈએ અને વાસ્તવિક ગુનેગારો સામે કાર્યવાહી કરવી જોઈએ. ડિજિટલ ઇન્ડિયા ત્યારે જ સફળ ગણાશે જ્યારે સામાન્ય માણસને તેનો લાભ મળે, નહીં કે તેનો ભોગ બનવું પડે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 22 Aug 2026
#DigitalIndiaFail
#SuratTaxNotice
#TailorTaxShock
#BogusCompanyScam
#IncomeTaxHorror
#DocumentMisuse
#975CroreNotice
#PoorManTaxTrauma
#IndiaTaxSystem
#CyberCrimeAlert
