Friday World January 6,2026
રાજકોટ શહેર-જિલ્લામાં છેલ્લા વર્ષોમાં જમીન કૌભાંડના અનેક કિસ્સા સામે આવ્યા છે, જેમાં કેટલાક અધિકારીઓ અને કૌભાંડી તત્વોની મિલીભગતથી સરકારી જમીનોને ખાનગી નામે ચડાવવાના પ્રયાસો થયા છે. પરંતુ તાજેતરમાં જિલ્લા કલેક્ટરની કાર્યવાહીથી આવા કૌભાંડોની મુરાદ પૂરી નથી થઈ, ઊલટું તેમના પર ઊલટો પ્રહાર પડ્યો છે.
વેજાગામમાં 46 વર્ષ જૂની સરકારી જમીનનો કૌભાંડ
રાજકોટ શહેરના નવા 150 ફૂટ રિંગ રોડ નજીક આવેલ વેજાગામ રેવન્યુ સરવે નંબર-57 પૈકી 1 એકર 5 ગુંઠા જમીન વર્ષ 1968માં પ્રમોલગેશનથી સરકારના નામે ચાલતી હતી. વર્ષ 1969માં નોંધ નંબર 205 હેઠળ રાજકોટ તાલુકા મામલતદાર દ્વારા તેને નામંજૂર કરવામાં આવી હતી. આ જમીન બિનખેતી પોટેન્શિયલ ધરાવતી હોવાથી તેની કિંમત કરોડો રૂપિયામાં હતી.
પરંતુ વર્ષ 2016માં તત્કાલીન રાજકોટ સિટી પ્રાંત-2 અધિકારીએ પરચૂરણ અપીલ કેસ ચલાવીને અરજદાર સોમાભાઈ મેરૂભાઈને માલિકીની નોંધ પાડવાનો હુકમ કરી દીધો. આ કાર્યવાહીમાં જમીન મહેસૂલ કાયદાની કલમ 37/2 અન્વયે સરકાર અને ખાનગી વચ્ચેના વિવાદને યોગ્ય રીતે ચલાવવાને બદલે સીધી જ ખાનગી નામે ચડાવી દેવામાં આવી. આના પછી ઉપરાછાપરી બે વેચાણ દસ્તાવેજો પણ થઈ ગયા, જેથી જમીન ખરીદનારાઓ પણ મુશ્કેલીમાં મુકાયા.
આ ગેરકાયદેસર હુકમ સામે જિલ્લા કલેક્ટરે રિવિઝનમાં કાર્યવાહી કરી અને તત્કાલીન પ્રાંત અધિકારીનો હુકમ રદ્દ કરી દીધો. જમીનને બોજા રહિત સરકારી દાખલ કરવાનો હુકમ આપ્યો. આથી કૌભાંડીઓનો ખર્ચ અને પ્રયાસ બંને પાણીમાં ગયા. આ કાર્યવાહીથી સરકારી જમીનના રક્ષણમાં મોટી જીત મળી છે.
ત્રંબામાં કસ્તુરબા આશ્રમને ફાળવેલી જમીન પરત લેવાનો હુકમ યથાવત્ રાજકોટ તાલુકાના ત્રંબા ગામે કસ્તુરબા આશ્રમ ટ્રસ્ટને ખેતીનું શિક્ષણ અને છાત્રાલય માટે રેવન્યુ સરવે નંબર 277ની 35 એકર જમીન વર્ષ 1972માં ભાડાપટ્ટે ફાળવવામાં આવી હતી. પરંતુ વર્ષો સુધી મૂળ હેતુ મુજબ કામ ન થતા, 2006-07માં શરતભંગ કેસ ચલાવીને નાયબ કલેક્ટરે 20 એકર (છાત્રાલય માટે) અને 15 એકર (ખેતી શિક્ષણ માટે) જમીન સરકાર હસ્તક લેવાનો હુકમ કર્યો હતો.
17 વર્ષ બાદ ટ્રસ્ટના વર્તમાન પ્રમુખે વિલંબ માફીની અરજી કરી, પરંતુ જિલ્લા કલેક્ટર ડૉ. ઓમ પ્રકાશે તેના કારણો વાજબી ન માની અરજી નકારી કાઢી. આથી શરતભંગનો હુકમ યથાવત્ રહ્યો અને જમીન સરકારી નિયંત્રણમાં જ રહેશે.
આ બંને કિસ્સાઓ દર્શાવે છે કે રાજકોટ જિલ્લા વહીવટએ જમીન કૌભાંડ સામે સખત પગલાં લીધા છે. જિલ્લા કલેક્ટર ડૉ. ઓમ પ્રકાશની આગેવાની હેઠળ સરકારી જમીનોના રક્ષણ અને ગેરકાયદેસર કબજા અટકાવવાની મહેનત ચાલુ છે. આવા પગલાંથી જાહેર હિતનું રક્ષણ થાય છે અને કૌભાંડી તત્વોને ચેતવણી મળે છે કે સરકારી સંપત્તિ પર નજર રાખવી મોંઘી પડશે.
આ ઘટનાઓથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ગુજરાતમાં જમીન કૌભાંડની રમત હવે ખતમ થઈ રહી છે અને કાયદાનું શાસન મજબૂત બની રહ્યું છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World January 6,2026
