-Friday World – 21 February 2026
મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચી ગયો છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના પરમાણુ વિવાદમાં ઈરાને એક એવી ચાલ રમી છે જેનાથી માત્ર અમેરિકા જ નહીં, આખું વિશ્વ હચમચી ઊઠ્યું છે. ઈરાને સ્ટ્રેઈટ ઓફ હોર્મુઝ (હોર્મુઝની ખાડી)ને આંશિક રીતે બંધ કરી દીધી છે – આ વિશ્વનો સૌથી મહત્વનો તેલનો જળમાર્ગ છે!
તાજેતરની ઘટના: ફેબ્રુઆરી 2026માં ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC)એ "Smart Control of the Strait of Hormuz" નામની મિલિટરી ડ્રિલ્સ દરમિયાન ખાડીના કેટલાક ભાગોને કેટલાક કલાકો માટે બંધ કરી દીધા. આને "સુરક્ષા અને શિપિંગ સેફ્ટી"ના કારણે કરવામાં આવ્યું હોવાનું સરકારી નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું છે. પરંતુ જાણકારો માને છે કે આ એક સ્પષ્ટ સંદેશ છે – અમેરિકાની ધમકીઓ અને સૈન્ય તૈયારીઓ સામે ઈરાન પાસે પણ શક્તિશાળી કાર્ડ છે!
હોર્મુઝની ખાડીનું મહત્વ: આ સાંકડી ખાડી ફારસની ખાડીને ઓમાનની ખાડી અને હિંદ મહાસાગર સાથે જોડે છે. દરરોજ **18-20 મિલિયન બેરલ** ક્રૂડ ઓઈલ અને પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ્સ આ રસ્તેથી પસાર થાય છે – વૈશ્વિક તેલ વેપારના **20%** જેટલું! સાઉદી અરબ, ઈરાક, યુએઈ, કુવૈત અને કતાર જેવા મોટા ઉત્પાદક દેશોની નિકાસ આ પર આધારિત છે. એક દિવસ માટે પણ બંધ થાય તો તેલના ભાવમાં ભૂકંપ આવી જાય!
ઈરાનની ચેતવણી અને ક્ષમતા: ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈએ સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે અમેરિકાની વોરશિપ્સ ખતરનાક છે, પરંતુ ઈરાન પાસે એવા હથિયારો છે જે તેમને ડુબાડી શકે છે. IRGCએ ડ્રિલ્સમાં લાઈવ ફાયર, મિસાઈલ ટેસ્ટ, સ્વાર્મ બોટ્સ અને ડ્રોન્સનું પ્રદર્શન કર્યું છે. આ ખાડી ઈરાનની કોસ્ટલ મિસાઈલ્સ અને નાના જહાજો માટે કુદરતી ચેકમેટ છે – અમેરિકા પાસે પણ આને સરળતાથી ખોલવાનો કોઈ સરળ રસ્તો નથી.
અમેરિકાની તૈયારી અને ટ્રમ્પનો અલ્ટિમેટમ: અમેરિકાએ USS Gerald R. Ford અને USS Abraham Lincoln જેવા વિમાનવાહક જહાજો તૈનાત કર્યા છે. ટ્રમ્પે ઈરાનને 10-15 દિવસનો સમય આપ્યો છે – "ડીલ નહીં તો ખરેખર ખરાબ વસ્તુઓ થશે!" પરંતુ ઈરાને આને જવાબમાં હોર્મુઝને 'ટ્રમ્પ કાર્ડ' બનાવી દીધું છે. રશિયા અને ચીન સાથેની સંયુક્ત ડ્રિલ્સ પણ ચાલી રહી છે, જે વૈશ્વિક સંતુલનને પડકારે છે.
વૈશ્વિક અસર અને જોખમ: જો ખાડી સંપૂર્ણ બંધ થાય તો તેલના ભાવ $150-200 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. ભારત (85% ક્રૂડ આયાત આ રસ્તેથી), ચીન, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશો સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત થશે. મોંઘવારી વધશે, ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન ઠપ થશે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ભૂકંપ આવશે. કતારનું નેચરલ ગેસ પણ આ રસ્તેથી જાય છે – તેની અસર વીજળી અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં પડશે.
ઈરાનનો સંદેશ સ્પષ્ટ છે: અમેરિકા વારંવાર ધમકી આપે છે, પરંતુ ઈરાન પાસે પણ શક્તિ છે. ખાડી બંધ કરવી એ ઈરાન માટે આત્મરક્ષણનો અંતિમ હથિયાર છે. જો અમેરિકા આગળ વધશે તો પરિણામો ગંભીર હશે – અને વિશ્વને તેની કિંમત ચૂકવવી પડશે!
આ પરિસ્થિતિ વિશ્વ રાજકારણ માટે અત્યંત નિર્ણાયક છે. ડીપ્લોમસીની આશા છે, પરંતુ સૈન્ય તૈયારીઓ અને ઈરાનની ચેતવણીઓ યુદ્ધનું જોખમ ઊંચું બતાવે છે. હોર્મુઝની ખાડી માત્ર જળમાર્ગ નથી – તે વૈશ્વિક એનર્જીની લાઈફલાઈન છે, અને ઈરાન તેને પોતાના હાથમાં રાખીને અમેરિકાને નમાવવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે!
Sajjadali Nayani ✍
Friday World – 21 February 2026
