-
ડેરી ઉદ્યોગ પર ગંભીર સંકટ: ૪૦% કાપથી મિલ્ક પાવડર ઉત્પાદન ઘટશે?
મહેસાણાની પ્રખ્યાત દૂધસાગર ડેરી સહિત ગુજરાતના અનેક ડેરી પ્લાન્ટમાં ઔદ્યોગિક ગેસના પુરવઠામાં ૪૦ ટકા સુધીનો કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે. દૂધની પ્રોસેસિંગ, પેસ્ટ્યુરાઈઝેશન અને મિલ્ક પાવડર બનાવવા માટે ગેસની જરૂર પડે છે. આ કાપને કારણે ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે. જો સ્થિતિ વધુ વણસે તો પ્લાન્ટને અસ્થાયી રીતે બંધ કરવા પડે તેવી શક્યતા છે. ડેરી ઉદ્યોગકારો વૈકલ્પિક ઇંધણ (જેમ કે ડીઝલ અથવા અન્ય)ની તૈયારી કરી રહ્યા છે, પરંતુ તે મોંઘું અને અસરકારક નથી. આનાથી મિલ્ક પાવડરનું ઉત્પાદન ઘટશે, જેની અસર દેશભરમાં દૂધના ભાવ અને ઉપલબ્ધતા પર પડી શકે છે.
રાજ્ય સરકારે ઘરેલુ વપરાશકારોને પ્રાથમિકતા આપી છે. ઉર્જા મંત્રી ઋષિકેશ પટેલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે "એક પણ ચૂલો બંધ નહીં થાય", પરંતુ ઔદ્યોગિક અને કોમર્શિયલ વપરાશમાં કાપ અનિવાર્ય બન્યો છે.
હોટલ-રેસ્ટોરન્ટ અને કેટરિંગ ઉદ્યોગની હાલત દયાજનક સુરત, અમદાવાદ, રાજકોટ અને વડોદરા જેવા શહેરોમાં કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરની અછત તીવ્ર બની છે. HP ગેસ, ઇન્ડિયન ગેસ અને ભારત ગેસ જેવી કંપનીઓ પાસે પૂરતો સ્ટોક નથી. ડિસ્ટ્રીબ્યુટરો કલાકો સુધી લાઈનમાં ઊભા રહે છે, પરંતુ જથ્થો મળતો નથી. આનાથી:
- હોટલોમાં કેટલીક વાનગીઓ બનાવવાનું બંધ કરવું પડ્યું છે.
- કેટરિંગ અને ફરસાણ ઉદ્યોગ મુશ્કેલીમાં છે.
- કાળા બજારમાં ભાવ રૂ. ૩૦૦૦-૪૦૦૦ સુધી પહોંચ્યા છે.
ગુજરાત હોટલ એન્ડ રેસ્ટોરન્ટ એસોસિએશનના જણાવ્યા અનુસાર, પાઈપ્ડ ગેસ ન હોય તેવી હોટલો સૌથી વધુ પ્રભાવિત થઈ છે.
સિરામિક ઉદ્યોગમાં તબાહી: મોરબીમાં ૧૭૦+ ફેક્ટરીઓ બંધ મોરબી – વિશ્વનું સૌથી મોટું સિરામિક અને ટાઈલ્સ હબ – સૌથી વધુ માર સહન કરી રહ્યું છે. પ્રોપેન અને નેચરલ ગેસ પર આધારિત આ ઉદ્યોગમાં:
- ૧૦૦થી વધુ ફેક્ટરીઓ પહેલેથી જ બંધ છે.
- છેલ્લા થોડા દિવસમાં વધુ ૭૦ યુનિટ ઠપ થઈ, કુલ ૧૭૦+ પહોંચી.
- ૧૫ માર્ચ પછી સંપૂર્ણ શટડાઉનની ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
આ ઉદ્યોગ $૭ બિલિયનનો છે અને લાખો લોકોને રોજગાર આપે છે. ગુજરાત ગેસ લિમિટેડે ફોર્સ મેજ્યોર ક્લોઝ લાગુ કરીને ઔદ્યોગિક ગેસમાં ૫૦% કાપની જાહેરાત કરી છે. ઉદ્યોગકારો ગાંધીનગરમાં મુખ્યમંત્રીને મળીને રજૂઆત કરી રહ્યા છે.
અન્ય ઉદ્યોગો પણ જોખમમાં: કાસ્ટિંગ-ફોર્જિંગમાં ૬૦૦+ એકમો બંધ થવાની શક્યતા શાપર-વેરાવળ, અંકલેશ્વર અને અન્ય વિસ્તારોમાં ગેસ આધારિત કાસ્ટિંગ અને ફોર્જિંગ ઉદ્યોગોમાં ૬૦૦થી વધુ એકમો બંધ થવાની સ્થિતિ છે. હજારો કામદારોની રોજીરોટી જોખમમાં છે. રાજ્ય સરકારે ઉદ્યોગોને એક મહિના સુધી ઉત્પાદન બંધ રાખવાનું સૂચન કર્યું છે, જેથી ગેસનો સંચય થાય.
સરકારના પગલાં અને ચેતવણી
- ઘરેલુ LPGને પ્રાથમિકતા: બુકિંગ સમયગાળો ૨૫ દિવસ સુધી લંબાવાયો.
- રિફાઈનરીઓને LPG ઉત્પાદન વધારવાનો આદેશ.
- ઔદ્યોગિક કાપ: ફર્ટિલાઈઝર અને ડેરીમાં ૪૦%, અન્યમાં ૫૦%.
- કમિટી બનાવીને સમસ્યા અભ્યાસ.
આ સ્થિતિ બતાવે છે કે વૈશ્વિક ભૂ-રાજકીય તણાવની અસર કેટલી ઝડપથી સ્થાનિક અર્થતંત્ર પર પડે છે. ગુજરાતના લોકો, ઉદ્યોગકારો અને સરકારને હવે વૈકલ્પિક ઉર્જા સ્ત્રોત અને આયાત વિવિધીકરણ પર ધ્યાન આપવું પડશે. જો યુદ્ધ લાંબો ચાલે તો આ સંકટ વધુ ગંભીર બની શકે છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World March 12,2026
