-Friday World-April 15,2026
સોમવારે સાંજથી અમેરિકાએ સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝ પર ઈરાની બંદરો તરફની નાકાબંધી લાગુ કરી દીધી. પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે – ચીન, રશિયા અને ભારત સાથે જોડાયેલા જહાજો અમેરિકાની નાકાબંધીની છાતી સામે થઈને સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વિશ્વભરમાં હાસ્ય અને વિરોધના પાત્ર બની ગયા છે. દુનિયાના મોટા ભાગના દેશો આ કાર્યવાહીની વિરુદ્ધ છે. માત્ર એશિયાના એકાદ દેશની સરકાર અને તેની ગોદી મીડિયા અમેરિકા-ઇઝરાયલની તરફેણમાં ઊભી રહીને પોતાને હાસ્યાસ્પદ જોકર તરીકે વિશ્વમાં મશહૂર કરી રહી છે – જ્યારે તે દેશની જનતા સ્પષ્ટપણે વિરોધ કરી રહી છે.
ફેબ્રુઆરીના અંતથી ચાલતા ઈરાન-અમેરિકા-ઇઝરાયલ સંઘર્ષમાં આ નવો વળાંક છે. અમેરિકાની સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)એ જાહેર કર્યું કે ઈરાની બંદરો તરફ જતા અથવા ત્યાંથી આવતા તમામ જહાજોને અટકાવવા, રૂટ બદલાવવા કે જપ્ત કરવા જેવા પગલાં લેવામાં આવશે. પરંતુ શિપિંગ ટ્રેકિંગ ડેટા અને અહેવાલો અનુસાર, નાકાબંધીના પહેલા 24 કલાકમાં પણ અનેક જહાજો – જેમાં અમેરિકાના પોતાના સેન્શનવાળા ચીની ટેન્કર્સ પણ સામેલ – સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ ગયા છે. ચીની જહાજ “Rich Starry” જેવા વાહનો અમેરિકાની નાકાબંધીને અવગણીને આગળ વધ્યા, જે અમેરિકાની તાકાત પર સવાલ ઊભા કરી રહ્યું છે.
અમેરિકાની નાકાબંધી: બ્લફ કે વાસ્તવિકતા?
અમેરિકા કહે છે કે આ નાકાબંધી માત્ર ઈરાની બંદરો સાથે જોડાયેલા જહાજો પર લાગુ છે અને અન્ય દેશોના જહાજોને અસર નહીં થાય. પરંતુ વાસ્તવમાં ચીન, રશિયા અને ભારતના જહાજો “અમેરિકાની છાતી સામે” થઈને નીકળી રહ્યા છે. ચીને આ નાકાબંધીને “dangerous and irresponsible” કહીને તીવ્ર વિરોધ કર્યો છે. રશિયા અને અન્ય દેશોએ પણ અમેરિકાની આ કાર્યવાહીને અવાજ ઉઠાવ્યો છે.
આ વિસ્તાર વિશ્વના તેલના 20% વહન માટે જવાબદાર છે. યુદ્ધ પહેલાં અહીંથી દરરોજ 140 જેટલા જહાજ પસાર થતા હતા. હવે ટ્રાફિક ઘણો ઓછો છે, પરંતુ ઈરાન-સમર્થિત અથવા એશિયાઈ જહાજો હજુ પણ મુસાફરી કરી રહ્યા છે. અમેરિકાના દાવા વચ્ચે શિપિંગ ડેટા બતાવે છે કે નાકાબંધી પૂરેપૂરી અમલમાં નથી આવી શકી. આ અમેરિકા-ઇઝરાયલને વિશ્વમાં હાસ્યનું પાત્ર બનાવી રહ્યું છે.
દુનિયાનો વિરોધ: માત્ર એકાદ સરકાર અને ગોદી મીડિયા તરફેણમાં
દુનિયાના મોટા ભાગના દેશો – ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથ – અમેરિકા-ઇઝરાયલની આ આક્રમક નીતિની વિરુદ્ધ છે. ચીન, રશિયા, ભારત જેવા મોટા અર્થતંત્રો આ નાકાબંધીને પોતાના હિતો વિરુદ્ધ જુએ છે. તેલ, ગેસ અને અન્ય વસ્તુઓના વહન પર અસર પડી રહી છે, જેનાથી વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અસ્થિર થઈ શકે છે.
ફક્ત એશિયાના એકાદ દેશની સરકાર અને તેની ગોદી મીડિયા અમેરિકા-ઇઝરાયલની તરફેણ કરીને પોતાને વિશ્વમાં “હાસ્યાસ્પદ જોકર” તરીકે રજૂ કરી રહી છે. જ્યારે તે દેશની જનતા સ્પષ્ટપણે અમેરિકા-ઇઝરાયલની વિરુદ્ધ અવાજ ઉઠાવી રહી છે. આ ડબલ સ્ટાન્ડર્ડ વિશ્વને વધુ સ્પષ્ટ રીતે દેખાઈ રહ્યું છે – સરકારોની નીતિ અને જનતાની લાગણી વચ્ચેનો અંતર વધી રહ્યો છે.
ઈરાનની તૈયારી: અસમમિત યુદ્ધ અને જવાબી કાર્યવાહી
ઈરાનની IRGCએ ચેતવણી આપી છે કે જો તેમના બંદરો પર અવરજવર અટકાવવામાં આવશે તો “ગંભીર પરિણામ” આવશે. ઈરાન પાસે ફાસ્ટ અટેક બોટ્સ, એન્ટી-શિપ મિસાઇલ્સ, ડ્રોન્સ અને માઈન્સનો મોટો ભંડાર છે. હોર્મુઝનું સાંકડું પાણી અસમમિત યુદ્ધ માટે આદર્શ છે. એક જ સફળ હુમલો વીમા કંપનીઓને જહાજો મોકલવાથી રોકી શકે છે.
ઈરાન હુતીઓ જેવી પ્રોક્સી ફોર્સને બેબ અલ-મંદેબ (Gate of Tears) પર સક્રિય કરીને વધુ વૈશ્વિક અસર પેદા કરી શકે છે. આનાથી તેલના ભાવ વધુ વધી શકે છે અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન તૂટી શકે છે.
વૈશ્વિક અસર અને ભવિષ્ય
આ નાકાબંધીથી તેલના ભાવ $100ની ઉપર પહોંચી ગયા છે. એશિયાઈ દેશો – ચીન, ભારત, જાપાન – સૌથી વધુ અસર પામી રહ્યા છે. ખોરાક, ખાતર અને અન્ય જરૂરી વસ્તુઓના ભાવ પણ વધવાની આશંકા છે.
પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થીથી થયેલા સંઘર્ષવિરામ હજુ ટકાઉ નથી લાગતો. વાતચીત નિષ્ફળ ગઈ છે અને તણાવ વધી રહ્યો છે. અમેરિકા આને આર્થિક દબાણ તરીકે વાપરવા માંગે છે, પરંતુ ચીન-રશિયા-ભારત જેવા દેશોના જહાજોની હિંમત અમેરિકાની મર્યાદા બતાવી રહી છે.
હોર્મુઝ એક સાંકડો દરવાજો છે, પરંતુ તેની ચાવી ઈરાનના હાથમાં છે. અમેરિકા-ઇઝરાયલની આક્રમકતા વિશ્વને એક કરી રહી છે – વિરોધની એક મોટી લહેર ઊભી થઈ રહી છે. જ્યારે એકાદ સરકાર અને તેની મીડિયા હજુ પણ જૂના સામ્રાજ્યવાદી એજન્ડાને સપોર્ટ કરીને પોતાને હાસ્યાસ્પદ બનાવી રહી છે.
રેઝિસ્ટન્સની શક્તિ અને માર્ટર્સના લોહીથી લખાતી વાર્તા હજુ પૂરી નથી થઈ. હોર્મુઝમાં લખાતી આ નવી અધ્યાય વિશ્વના શક્તિ સંતુલનને બદલી નાખશે. અમેરિકા-ઇઝરાયલની હાંસી વિશ્વભરમાં ગુંજી રહી છે – અને ઈતિહાસ આને ક્યારેય ભૂલશે નહીં.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World-April 15,2026
