-Friday World-17 May 2026
મે 2026ની આજની તારીખમાં અમેરિકાની સેના માટે એક પછી એક આંચકા આવી રહ્યા છે. એક તરફ મધ્ય પૂર્વના ઈરાન યુદ્ધમાં ફ્રેન્ડલી ફાયર અને મિસમેનેજમેન્ટને કારણે અમેરિકન ફાઈટર જેટ્સના નુકસાનની ઘટનાઓ વધી રહી છે, તો બીજી તરફ આજે 17 મે 2026ના રોજ અમેરિકાના આઈડાહોમાં એક એર શો દરમિયાન બે US Navy EA-18G Growler જેટ્સ વચ્ચે મિડ-એર કોલિઝન થયું. બંને જેટ્સ આગના ભડકામાં સમાઈ ગયા, જોકે તમામ ક્રૂ મેમ્બર્સે સફળતાપૂર્વક ઈજેક્ટ કરીને જીવ બચાવ્યો. આ ઘટના અમેરિકન voએરફોર્સ અને નેવીની તૈયારી, તાલીમ અને ઓપરેશનલ મેનેજમેન્ટ પર સવાલો ઉઠાવી રહી છે.
મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકાના જેટ્સનું નુકસાન: ફ્રેન્ડલી ફાયરની શરમજનક કહાની
ફેબ્રુઆરી 2026માં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે ઈરાન પર હુમલો કર્યા પછી મધ્ય પૂર્વમાં તનાવ વધ્યો છે. આ યુદ્ધમાં અમેરિકન એરક્રાફ્ટને અનેક નુકસાન થયા છે, પરંતુ સૌથી વધુ ચર્ચામાં આવ્યા છે ફ્રેન્ડલી ફાયર ના કિસ્સાઓ.
માર્ચ 2026માં કુવૈતમાં એક મોટી ઘટના બની જ્યારે કુવૈતની એર ડિફેન્સે અમેરિકન ત્રણ F-15E Strike Eagle જેટ્સને ભૂલથી ડાઉન કરી દીધા. આ ત્રણેય જેટ્સમાં છ ક્રૂ મેમ્બર્સ હતા, જેઓ સફળતાપૂર્વક ઈજેક્ટ થઈને બચી ગયા. આ ઘટનાએ અમેરિકન સેનામાં મિસકમ્યુનિકેશન અને કોર્ડિનેશનની કમીને ઉજાગર કરી. કુવૈતે પણ સ્વીકાર્યું કે આ તેમની ભૂલ હતી.
આ સિવાય અન્ય અકસ્માતો અને ઈરાની હુમલાઓમાં પણ અમેરિકાએ ડ્રોન્સ, હેલિકોપ્ટર અને ફાઈટર જેટ્સ ગુમાવ્યા છે. કેટલાક અંદાજ મુજબ યુદ્ધમાં અમેરિકન એરક્રાફ્ટનું કુલ નુકસાન અબજો ડોલરમાં છે. આ નુકસાન માત્ર આર્થિક જ નથી, પરંતુ અમેરિકાની વૈશ્વિક સુપ્રીમસી અને ટેક્નોલોજીકલ બ્રહ્માસ્ત્રની છાપ પર પણ અસર કરી રહ્યું છે.
ફ્રેન્ડલી ફાયરની આ ઘટનાઓ યુદ્ધની જટિલતા દર્શાવે છે. જ્યારે દુશ્મનના ડ્રોન્સ, મિસાઈલ્સ અને એરક્રાફ્ટ વચ્ચે લડાઈ ચાલતી હોય ત્યારે પોતાની જ ફોર્સ વચ્ચે ભેદ કરવો મુશ્કેલ બની જાય છે. અમેરિકાએ આવી ભૂલોને ઘટાડવા માટે નવી તકનીક અને તાલીમ પર ભાર મૂક્યો છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે.
આજે આઈડાહોમાં મિડ-એર કોલિઝન: એર શોમાં થયેલી ત્રાસદી
17 મે 2026ના રોજ આઈડાહોના Mountain Home Air Force Base પર Gunfighter Skies Air Show દરમિયાન એક ભયાનક અકસ્માત થયો. US Navyના બે EA-18G Growler જેટ્સ (Electronic Attack Squadron 129) એરિયલ ડેમોન્સ્ટ્રેશન દરમિયાન મિડ-એરમાં અથડાઈ ગયા. વીડિયોમાં જોઈ શકાય છે કે જેટ્સ અથડાતાં આગનો ભડકો થયો અને બંને જમીન પર પડીને બળી ગયા.
સારી વાત એ છે કે ચારેય ક્રૂ મેમ્બર્સે સફળતાપૂર્વક ઈજેક્ટ કર્યું અને તેઓ સ્થિર સ્થિતિમાં છે. બેઝને લોકડાઉન કરવામાં આવ્યું અને તપાસ શરૂ થઈ છે. આ જેટ્સ ઈલેક્ટ્રોનિક વોરફેર માટે વપરાતા અદ્યતન વિમાન છે, જે અમેરિકાની નેવી માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
આ અકસ્માત એર શો જેવા પબ્લિક ઈવેન્ટમાં થયો હોવાથી હજારો લોકોએ તે જીવંત જોયું. સોશિયલ મીડિયા પર વીડિયો વાયરલ થઈ ગયા છે, જેમાં પેરાશૂટ્સ સાથે ક્રૂ નીચે આવતા અને આગના ભડકા દેખાય છે.
અમેરિકન એવિએશનમાં વધતી સમસ્યાઓ: કારણો અને અસરો
આ બંને પ્રકારની ઘટનાઓ અમેરિકન મિલિટરી એવિએશનમાં કેટલીક મૂળ સમસ્યાઓ તરફ ઈશારો કરે છે:
- તાલીમ અને કોર્ડિનેશનની કમી: યુદ્ધમાં ફ્રેન્ડલી ફાયર અને એર શોમાં અથડામણ – બંનેમાં હ્યુમન એરર અને કમ્યુનિકેશન ગેપ જણાય છે.
- અદ્યતન ટેક્નોલોજીની મર્યાદા: EA-18G Growler જેવા જેટ્સ અત્યંત જટિલ છે. હાઈ સ્પીડ મેન્યુવર દરમિયાન નાની ભૂલ મોટા અકસ્માત તરફ દોરી જાય છે.
- વર્કલોડ અને સ્ટ્રેસ: સતત યુદ્ધ અને ટ્રેનિંગ ઓપરેશન્સને કારણે પાયલોટ્સ અને ક્રૂ પર દબાણ વધ્યું છે.
- આર્થિક અસર: દરેક જેટની કિંમત અબજો રૂપિયામાં છે. આવા નુકસાનથી બજેટ પર ભાર પડે છે.
આ ઘટનાઓ અમેરિકાના પ્રતિસ્પર્ધી દેશો માટે પ્રચારનું માધ્યમ પણ બની રહી છે. ઈરાન અને અન્ય દેશો આને અમેરિકાની નબળાઈ તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે.
શું છે આગળનો રસ્તો?
અમેરિકન મિલિટરીએ આ તપાસોમાંથી ગંભીર પાઠ લેવા જોઈએ. પાયલોટ્સની તાલીમ વધારવી, કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ્સને અપગ્રેડ કરવા અને એર શો જેવા ઈવેન્ટ્સમાં સેફ્ટી પ્રોટોકોલ્સને વધુ કડક બનાવવા જરૂરી છે.
આ સમયે અમેરિકા માટે માત્ર ટેક્નોલોજી જ નહીં, પરંતુ માનવીય તત્વ પણ મહત્વનું છે. પાયલોટ્સનું માનસિક સ્વાસ્થ્ય, થાક અને તાલીમ પર વધુ ધ્યાન આપવું જોઈએ.
સુપરપાવરની પરીક્ષા
અમેરિકા વિશ્વની સૌથી મજબૂત સેના ધરાવે છે, પરંતુ આવી ઘટનાઓ તેની અંદરની નબળાઈઓને ઉજાગર કરે છે. મધ્ય પૂર્વમાં ફ્રેન્ડલી ફાયરથી જેટ્સ સ્વાહા થવા અને આઈડાહોમાં અથડામણથી બે જેટ્સ રાખ થવા – આ બંને ઘટનાઓ એક સંદેશ આપે છે કે કોઈ પણ સેના અભેદ્ય નથી.
અમેરિકાએ આવી ભૂલોને સુધારીને પોતાની હવાઈ તાકાતને વધુ મજબૂત બનાવવી જોઈએ. વિશ્વ આ તરફ નજર રાખી રહ્યું છે. સુરક્ષા અને તૈયારી જ સાચી તાકાત છે.
આવી ઘટનાઓથી પાયલોટ્સ અને તેમના પરિવારોની સલામતી સૌથી મહત્વની છે. આશા છે કે તપાસ પછી જરૂરી સુધારા થશે અને આવા અકસ્માતો ભવિષ્યમાં ટાળી શકાશે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World-17 May 2026
