- Friday World 7 Jun 2026
જવાબ ઈરાનની અંદરની વ્યવસ્થામાં છુપાયેલો છે. એક એવી વ્યવસ્થા જ્યાં શાસન અને પ્રજા વચ્ચે દીવાલ નહીં, સેતુ છે. ચાલો જોઈએ એ 25 કારણો જે આજના ઈરાનને દુનિયાથી અલગ બનાવે છે.
યુદ્ધના 40 દિવસ: દુનિયાને ચોંકાવી દેતી હકીકતો
1. કોઈની ભીખ નહીં: 35 દિવસના યુદ્ધમાં ઈરાને આજ સુધી દુનિયાના કોઈ પણ દેશ પાસે એક રૂપિયાની પણ આર્થિક મદદ માંગી નથી. ન તો લોન, ન તો સહાય.
2. અનાજ માટે અપીલ નહીં: દેશમાં ખાદ્ય સંકટ છે એવી એક પણ અપીલ સરકારે વિશ્વ સમક્ષ કરી નથી. ગોડાઉન ભરેલા છે અને વિતરણ વ્યવસ્થા અતૂટ છે.
3. દવા માટે પોકાર નહીં: હોસ્પિટલોમાં દવાઓની અછત છે એવા સમાચાર ક્યાંય નથી. આરોગ્ય તંત્ર યુદ્ધના સમયે પણ સંપૂર્ણ સજ્જ છે.
4. યુદ્ધમાં મફત રોટી, મફત ઈંધણ: જે દિવસે યુદ્ધ શરૂ થયું એ જ દિવસથી સરકારે જાહેરાત કરી: દેશમાં બ્રેડ, પેટ્રોલ અને ડીઝલ તમામ નાગરિકો માટે મફત રહેશે. કોઈ કાળાબજાર નહીં, કોઈ લાઈન નહીં.
5. વતન છોડીને નહીં, વતન માટે પાછા: બોમ્બમારા વચ્ચે પણ એક પણ ઈરાનીએ દેશ છોડીને હિજરત કરી નથી. ઉલટાનું, યુરોપ અને અમેરિકામાં સ્થાયી થયેલા ઈરાનીઓ પોતાના દેશનું રક્ષણ કરવા સ્વદેશ પાછા ફરી રહ્યા છે.
6. "લોકડાઉન" શબ્દ જ અજાણ્યો: ઈરાની પ્રજા માટે લોકડાઉન જેવી પરિસ્થિતિ કલ્પના બહારની વાત છે. યુદ્ધ વચ્ચે પણ બજારો, શાળાઓ અને જનજીવન રાબેતા મુજબ ચાલે છે.
7. વેપારીઓની દેશભક્તિ: મોટા દુકાનદારોએ દુકાન બહાર પાટિયા માર્યા છે: "હમણાં માલ લઈ જાઓ, પૈસા યુદ્ધ પત્યા પછી આપજો". વિશ્વાસનો આનાથી મોટો દાખલો બીજો કયો હોઈ શકે?
8. નેતા પ્રજા વચ્ચે: બોમ્બ પડી રહ્યા છે ત્યારે મંત્રીઓ બંકરમાં નથી સંતાતા. તેઓ શેરીઓમાં ઉતરીને લોકોની સાથે અમેરિકા વિરોધી પ્રદર્શનોમાં ખભેખભા મિલાવીને ઊભા રહે છે.
9. રાષ્ટ્રપતિનું સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ: ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ જાતે શોપિંગ મોલની મુલાકાત લઈને ચીજવસ્તુઓના ભાવ અને લોકોને મળતી સુવિધાઓનું નિરીક્ષણ કરે છે.
આ શાંતિનું રહસ્ય શું? નેતૃત્વથી લઈને નીતિ સુધી
આ અડીખમ વ્યવસ્થાનો પાયો ઈરાનના નેતૃત્વ અને સામાજિક માળખામાં છે.
1. સાદગીભર્યું નેતૃત્વ: દેશના સુપ્રીમ લીડરે આજ સુધી પોતાના નામે એક ઘર પણ ખરીદ્યું નથી. સત્તા એમના માટે સેવાનું માધ્યમ છે, સંપત્તિ ભેગી કરવાનું નહીં.
2. રાષ્ટ્ર પ્રથમ: મંત્રીઓ અને સેનાના મોટા અધિકારીઓના સંતાનોને વિદેશમાં ભણવાની મંજૂરી જ નથી. તેમનું ભવિષ્ય ઈરાન સાથે જોડાયેલું છે.
3. પારદર્શિતા: કોઈ પણ સરકારી અધિકારી વિદેશમાં બેંક ખાતું ખોલાવી શકે નહીં કે દેશની બહાર મિલકત વસાવી શકે નહીં. તેમની મૂડી અને વફાદારી બંને ઈરાન પૂરતી સીમિત છે.
4. 18 કલાકની કર્મનિષ્ઠા: સુપ્રીમ લીડર પોતે દિવસના 18 કલાક કામ કરે છે. જ્યારે વડો એટલો સમર્પિત હોય ત્યારે તંત્ર આળસુ કેવી રીતે રહી શકે?
5. સંસ્કૃતિનું રક્ષણ: "સહ-શિક્ષણ" ના નામે ચાલતા અનૈતિક કેન્દ્રો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ છે. શિક્ષણ છે, પણ સંસ્કારોના ભોગે નહીં.
6. સ્વદેશી શિક્ષણ: આખા દેશમાં એક પણ અમેરિકન કે યુરોપિયન સ્કૂલ કે કોલેજ નથી. અભ્યાસક્રમ ઈરાનની માટી અને જરૂરિયાત મુજબ ઘડાય છે.
7. શિક્ષણ એ અધિકાર: શિક્ષણ સંપૂર્ણપણે મફત હોવાથી આજે ઈરાનમાં દર બીજો યુવાન એન્જિનિયર, PhD કે ઓછામાં ઓછી માસ્ટર ડિગ્રી ધરાવે છે. જ્ઞાન એ જ સૌથી મોટી તાકાત છે.
8. ભાવવધારો? સંસદની મંજૂરી ફરજિયાત: રાતોરાત પેટ્રોલ કે બ્રેડના ભાવ વધી જાય એવું ઈરાનમાં બનતું નથી. કોઈ પણ ભાવવધારા માટે સરકારે પહેલા સંસદમાં બિલ રજૂ કરવું પડે. વર્ષમાં માંડ એક કે બે વાર 2 થી 3% નો વધારો થાય, અને એની સામે સુપ્રીમ લીડરના બજેટમાંથી લોકોને સીધી રાહત આપવામાં આવે છે.
9. મહિલા સશક્તિકરણની અનોખી વ્યાખ્યા: મહિલાઓ ભણીગણીને સામાજિક કાર્યોમાં ભાગ લઈ શકે એ માટે ઘરે રોટલી બનાવવા પર પ્રોત્સાહન નથી. તેના બદલે સસ્તા દરે સામૂહિક રોટી ઘર સુધી પહોંચે એવી વ્યવસ્થા છે.
10. બાળક જન્મે ત્યારે સરકાર હરખાય: ડિલિવરી સંપૂર્ણપણે મફત છે. બાળકના જન્મ સાથે જ માતાના ખાતામાં સરકાર તરફથી ભેટ રૂપે ઓછામાં ઓછા 20,000 રૂપિયા જમા થઈ જાય છે.
11. સ્વાસ્થ્યની જવાબદારી સરકારની: કોઈ પણ તબીબી સારવારમાં કુલ ખર્ચના 70% સરકાર ભોગવે છે. દર્દીએ માત્ર 30% જ ચૂકવવાના રહે છે.
12. ગુનાખોરી નહિવત્: દેશમાં ચોરી કે લૂંટફાટ જેવા ગુનાઓનું પ્રમાણ ન જોઈ શકાય એટલું ઓછું છે. સામાજિક સુરક્ષા અને નૈતિક મૂલ્યો એટલા મજબૂત છે.
13. VIP સંસ્કૃતિ નાબૂદ: કોઈ શાહી પ્રોટોકોલ નથી. મંત્રી હોય કે સામાન્ય નાગરિક, કાયદો અને સુવિધા બધા માટે સરખા.
14. ભીખ માંગવી અપરાધ: તમને આખા દેશમાં એક પણ ભિખારી જોવા નહીં મળે. સરકારની જવાબદારી છે કે કોઈ નાગરિક ભૂખ્યો ન સૂવે.
15. ઈબાદત એ ફરજ: નમાજ ન પઢવી એ સામાજિક રીતે દોષ માનવામાં આવે છે. ધર્મ અંગત બાબત નથી, સામૂહિક શિસ્તનો ભાગ છે.
16. પરિવારની ગોપનીયતા સર્વોપરી: સૂર્યાસ્ત પછી સૂર્યોદય સુધી પોલીસ કોઈ ખૂનીના ઘરમાં પણ પરવાનગી વિના પ્રવેશી શકતી નથી. કારણ કે રાતનો સમય પરિવારનો અંગત સમય ગણાય છે.
ન્યાય, સન્માન અને સમાનતા: સમાજના સ્તંભ
17. જેલ નહીં, સુધારણા કેન્દ્ર: ઈરાનની જેલો લગભગ ખાલી છે. જો કોઈ નાનો મોટો ગુનો કરે તો તેને જેલમાં જ કામ આપવામાં આવે છે અને તેનો પગાર સીધો તેના પરિવારને મોકલાય છે. ઉદ્દેશ સજા નહીં, પરિવારને આર્થિક સંકડામણથી બચાવીને ગુનાના ચક્કરથી દૂર રાખવાનો છે.
18. ધર્મ સત્તાથી ઉપર: શુક્રવારની નમાજ પઢાવનારા ઈમામનું પદ રાજ્યના ગવર્નરથી પણ ઉપર ગણાય છે. દર શુક્રવારે ખુતબા દરમિયાન શાસન અને વહીવટી તંત્રને જાહેરમાં ચેતવણી અને સલાહ આપવામાં આવે છે. એટલે સત્તા મનમાની કરી શકતી નથી.
19. પહેલી હરોળમાં જવાબદારી: જુમ્માની નમાજ વખતે દેશના મંત્રીઓ અને ઉચ્ચ અધિકારીઓ સૌથી આગલી હરોળમાં સામાન્ય નાગરિકો સાથે બેસે છે.
20. નાના મોટાનો ભેદ નહીં: સમાજ નાના કે મોટા પરિવારમાં વહેંચાયેલો નથી. મુખ્ય ઓળખ સૈયદ અને બિન-સૈયદની છે, જે વંશ પર આધારિત છે, સંપત્તિ પર નહીં.
21. ગુરુદેવો ભવ: શિક્ષકોને સમાજમાં સૌથી વધુ સન્માન મળે છે. કોઈ શિક્ષકને પોલીસ સ્ટેશન કે કોર્ટમાં બોલાવી શકાતા નથી. માન્યતા એવી છે કે જે જ્ઞાન આપે છે એ ગુનો કરી જ ન શકે.
22. નોકરશાહી નહીં: ઘરમાં નોકર રાખવાની પરંપરા જ નથી. દરેક વ્યક્તિ પોતાનું કામ જાતે કરે છે એ સન્માનની વાત મનાય છે.
23. માનસિક શાંતિ: આટલી બધી સામાજિક અને આર્થિક સુરક્ષાને કારણે તમે કોઈ પણ ઈરાનીને મળશો તો તેના ચહેરા પર સંતોષ અને ખુશી જોશો. ભવિષ્યની ચિંતા એમને સતાવતી નથી.
47 વર્ષથી પ્રતિબંધો, આઠ વર્ષ લાંબુ યુદ્ધ અને હવે 35 દિવસનો આ સંઘર્ષ. છતાં ઈરાન અડીખમ છે. કારણ કે જ્યારે નેતૃત્વ સાદગીભર્યું હોય, નીતિઓ પારદર્શક હોય અને પ્રજાના પાયાના પ્રશ્નો જેમ કે રોટી, કપડાં, મકાન, શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્યની ચિંતા સરકાર પોતે ઉઠાવતી હોય, ત્યારે બહારની કોઈ પણ તાકાત એ દેશની કમર તોડી શકતી નથી.
ઈરાનનો આજનો સંઘર્ષ માત્ર મિસાઈલ અને બોમ્બનો નથી. આ એક વિચારધારાનો સંઘર્ષ છે. એક એવી વિચારધારા જ્યાં રાષ્ટ્ર સૌથી પહેલા આવે છે, અને નેતા સૌથી છેલ્લે. કદાચ એટલે જ દુનિયાભરના "અશ્રદ્ધાળુ" દેશો માટે ઈરાન એક ઉકલ્યો ન ઉકલે એવો કોયડો બની ગયું છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 7 Jun 2026
