-Friday World 29 Jun 2026
આ ખતરનાક સ્થિતિને જોતાં હવામાન વિભાગે માછીમારોને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં સૂચના આપી છે કે આગામી 5 દિવસ સુધી કોઈપણ સંજોગોમાં દરિયો ખેડવા ન જવું. માત્ર માછીમારો જ નહીં, પરંતુ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં નૌકા વિહાર કરનારાઓ અને પ્રવાસીઓને પણ તંત્ર દ્વારા અત્યંત સાવધ રહેવા તાકીદ કરવામાં આવી છે.
કયા-કયા બંદરો પર છે સૌથી વધુ જોખમ?
હવામાન વિભાગે જે 20થી વધુ બંદરો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો માટે ખાસ એલર્ટ જાહેર કર્યું છે, તેમાં કચ્છથી લઈને દમણ સુધીનો સમગ્ર પટ્ટો આવરી લેવામાં આવ્યો છે. આ વિસ્તારોમાં પવનની ગતિ સૌથી વધુ રહેવાની અને દરિયો અત્યંત તોફાની બનવાની આગાહી છે.
ઉત્તર ગુજરાત અને કચ્છ: જખૌ, માંડવી (કચ્છ), ન્યૂ કંડલા, નવલખી
સૌરાષ્ટ્ર: સલાયા, ઓખા, બેડી, સિક્કા (જામનગર), પોરબંદર, મૂળ દ્વારકા, દીવ, જાફરાબાદ, પીપાવાવ પોર્ટ, વિકટર, ભાવનગર, અલંગ
દક્ષિણ ગુજરાત: ભરૂચ, દહેજ, મગદલ્લા, દમણ
આ તમામ વિસ્તારોના માછીમાર આગેવાનોને સ્થાનિક તંત્ર દ્વારા જાણ કરી દેવામાં આવી છે કે તેઓ પોતાના સભ્યોને દરિયામાં જતા રોકે અને બોટને સુરક્ષિત સ્થળે લાંગરવી દે.
માત્ર પવન જ નહીં, મોજાં પણ મચાવશે તાંડવ: INCOISનું ખાસ બુલેટિન
પવનની સાથે સાથે દરિયાના મોજાં પણ વિકરાળ રૂપ ધારણ કરશે. Indian National Centre for Ocean Information Services (INCOIS) દ્વારા દરિયાના મોજાં અંગે અલગથી ચેતવણી જાહેર કરવામાં આવી છે.
- અમરેલીનો દરિયાકાંઠો: આજે એટલે કે 29 જૂને 1.5 થી 1.6 મીટર એટલે કે લગભગ 5 ફૂટ ઊંચા મોજાં ઉછળવાની શક્યતા છે. આ ઊંચાઈ નાની બોટ માટે ખૂબ જોખમી સાબિત થઈ શકે.
- ભાવનગરનો દરિયાકાંઠો: 30 જૂનની વહેલી સવારે 5:30 વાગ્યા સુધી 1 થી 1.1 મીટર ઊંચા મોજાં ઉછળતા રહેશે.
INCOISની આ ચેતવણી ખાસ કરીને દરિયાકાંઠે ફરવા આવતા સહેલાણીઓ માટે મહત્વની છે. ઘણીવાર લોકો ઉછળતા મોજાં જોવાના રોમાંચમાં દરિયામાં વધુ અંદર જતા રહે છે, જે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.
આખરે કેમ બને છે દરિયો આટલો તોફાની? જાણો વૈજ્ઞાનિક કારણ
હવામાન વિભાગના તજ્ઞોના મતે, હાલ અરબી સમુદ્રના ઉત્તર-પૂર્વ ભાગમાં એક તીવ્ર લો પ્રેશર એરિયા સક્રિય થયો છે. ચોમાસાના પવનો અને આ લો પ્રેશરની સિસ્ટમ ભેગા થવાથી દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં હવાનું દબાણ અચાનક ઘટી જાય છે. દબાણની આ ખેંચતાણના કારણે જ દરિયાઈ પવનો ગતિ પકડે છે અને 40-50 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે ફૂંકાવા લાગે છે.
જ્યારે પવન આટલી તીવ્ર ગતિથી ફૂંકાય છે, ત્યારે તે દરિયાની સપાટી પર ઘર્ષણ પેદા કરે છે. આ ઘર્ષણને કારણે જ સામાન્ય મોજાં વિકરાળ બની જાય છે અને તેની ઊંચાઈ વધી જાય છે. આ સ્થિતિને "Rough to Very Rough Sea Condition" કહેવામાં આવે છે. આવા સમયે નાની માછીમારી બોટ તો શું, મોટા જહાજોને પણ હંકારવા મુશ્કેલ બની જાય છે.
માછીમારો માટે શું છે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર?
જ્યારે પણ હવામાન વિભાગ આવી ચેતવણી જાહેર કરે છે, ત્યારે દરિયાકાંઠાના જિલ્લા તંત્ર દ્વારા SOP એટલે કે સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર લાગુ કરવામાં આવે છે.
1. બોટ પરત બોલાવવી: જે માછીમારો પહેલેથી દરિયામાં ગયા છે, તેમનો વાયરલેસ કે મોબાઈલ દ્વારા સંપર્ક કરીને તાત્કાલિક પરત ફરવા સૂચના આપવામાં આવે છે.
2. સિગ્નલ લગાવવા: તમામ બંદરો પર 3 નંબરનું લોકલ કોશનરી સિગ્નલ લગાવી દેવામાં આવે છે. આ સિગ્નલનો અર્થ થાય છે કે બંદર પર તોફાની હવા ફૂંકાઈ રહી છે અને દરિયો ખેડવો જોખમી છે.
3. બોટની સુરક્ષા: માછીમારોને પોતાની બોટ કિનારે લાવીને મજબૂત દોરડાઓથી બાંધી દેવા અને એન્કર મારી દેવા સૂચના આપવામાં આવે છે, જેથી પવનના કારણે બોટ એકબીજા સાથે અથડાઈને નુકસાન ન પામે.
4. કંટ્રોલ રૂમ શરૂ: જિલ્લા કલેક્ટર કચેરી ખાતે 24x7 કંટ્રોલ રૂમ કાર્યરત કરવામાં આવે છે, જેથી કોઈ પણ કટોકટીની સ્થિતિમાં તાત્કાલિક મદદ પહોંચાડી શકાય.
માત્ર માછીમારો જ નહીં, આ લોકોએ પણ રાખવી સાવધાની
1. પ્રવાસીઓ: દ્વારકા, સોમનાથ, દીવ, માંડવી, તિથલ જેવા દરિયાકાંઠાના પ્રવાસન સ્થળોએ ફરવા જવાનું પ્લાનિંગ કરી રહેલા લોકોએ હાલ પૂરતું મોકૂફ રાખવું. જો તમે ત્યાં હોવ તો દરિયા કિનારેથી દૂર રહો અને સેલ્ફી કે ફોટોગ્રાફીના ચક્કરમાં મોજાંની નજીક ન જાવ.
2. સ્થાનિક લોકો: દરિયાકાંઠાના ગામોમાં રહેતા લોકોએ પોતાના ઘરના નળિયા, પતરાં ચેક કરી લેવા. ભારે પવનમાં તે ઉડીને નુકસાન કરી શકે છે.
3.
3. બંદર પર કામ કરતા શ્રમિકો: પીપાવાવ, કંડલા, અલંગ જેવા બંદરો પર ક્રેન કે ઊંચાઈ પર કામ કરતા શ્રમિકોએ ખાસ સાવધાની રાખવી. 50 કિમીની ઝડપે ફૂંકાતો પવન અકસ્માત નોતરી શકે છે.
આગામી 5 દિવસ કેવું રહેશે હવામાન?
હવામાન વિભાગના બુલેટિન પ્રમાણે, 29 જૂનથી 1 જુલાઈ સુધી પવનની ગતિ સૌથી વધુ રહેશે. 2 અને 3 જુલાઈએ પવનની ઝડપ થોડી ઘટીને 35-45 કિમી પ્રતિ કલાક થવાની શક્યતા છે, પરંતુ દરિયો તોફાની જ રહેશે. 4 જુલાઈથી સ્થિતિ ધીમે ધીમે સામાન્ય થવાનો અંદાજ છે. જોકે, આ આગાહી છે. માછીમારોએ હવામાન વિભાગની આગામી સૂચના ન આવે ત્યાં સુધી દરિયો ન ખેડવો તે જ હિતાવહ છે.
તંત્રની તૈયારી: NDRF અને કોસ્ટ ગાર્ડ એલર્ટ પર
કોઈપણ અનિચ્છનીય ઘટના ન બને તે માટે રાજ્ય સરકારે પણ તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે. દરિયાકાંઠાના જિલ્લાઓમાં NDRFની ટીમોને સ્ટેન્ડબાય રાખવામાં આવી છે. ભારતીય તટરક્ષક દળ એટલે કે કોસ્ટ ગાર્ડના જહાજો અને હેલિકોપ્ટર પણ પેટ્રોલિંગ માટે તૈયાર છે. જો કોઈ માછીમારી બોટ દરિયામાં ફસાય જાય તો તાત્કાલિક બચાવ કામગીરી શરૂ કરી શકાય.
ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ દ્વારા તમામ ખાનગી બંદરોને પણ સૂચના આપી દેવામાં આવી છે કે તેઓ હવામાન વિભાગના દરેક બુલેટિનનું ચુસ્તપણે પાલન કરે અને નાના જહાજોની અવર-જવર પર પ્રતિબંધ મૂકે.
: ચોમાસામાં દરિયો તોફાની બનવો સામાન્ય બાબત છે, પરંતુ 50 કિમીની ઝડપે ફૂંકાતો પવન અને 1.5 મીટર ઊંચા મોજાંનું કોમ્બિનેશન ખૂબ જોખમી છે. તમારો એક નાનો બેદરકારીનો નિર્ણય તમારા અને તમારા પરિવાર માટે મોટી મુસીબત બની શકે છે. માટે, તંત્રની સૂચનાનું પાલન કરો, સુરક્ષિત રહો અને આ માહિતી વધુમાં વધુ લોકો સુધી પહોંચાડો જેથી કોઈ જાનહાનિ ન થાય. હવામાન ખાતાની આગામી અપડેટ માટે સ્થાનિક સમાચાર અને રેડિયો પર સતત ધ્યાન રાખો.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 29 Jun 2026
