કેસની વિગતો: કેરળના એન.એસ. શ્રીધરનની વસિયત આ મામલો કેરળનો છે. એન.એસ. શ્રીધરન નામના વ્યક્તિએ 1988માં રજિસ્ટર્ડ વસિયત કરી હતી. તેમના કુલ નવ બાળકો હતા, પરંતુ તેમણે એક દીકરી શૈલા જોસેફ (શ્યલા જોસેફ)ને સંપત્તિમાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર રાખી હતી. કારણ? શૈલાએ પોતાના સમુદાયની બહાર લગ્ન કર્યા હતા.
નીચલી અદાલત અને કેરળ હાઇકોર્ટે વસિયત પર શંકા વ્યક્ત કરી હતી અને સંપત્તિને નવેય બાળકોમાં સરખે ભાગે વહેંચવાનો આદેશ આપ્યો હતો. તેમણે દીકરીને 1/9 હિસ્સો આપવાનું નક્કી કર્યું હતું.
સુપ્રીમ કોર્ટનો ઐતિહાસિક ચુકાદો સુપ્રીમ કોર્ટના જસ્ટિસ અહેસાનુદ્દીન અમાનુલ્લાહ અને જસ્ટિસ કે. વિનોદ ચંદ્રનની બેન્ચે આ નિર્ણયોને રદ કરી દીધા. જસ્ટિસ ચંદ્રને ચુકાદો લખતાં કહ્યું કે, "વસિયત સ્પષ્ટ અને સાબિત થયેલી છે. તેમાં કોઈ હસ્તક્ષેપ કરી શકાય નહીં. વસિયત કરનારની ઇચ્છા સર્વોપરી છે."
કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે:
- વ્યક્તિ પોતાની સ્વ-અર્જિત સંપત્તિ કોને આપવી તેનો પૂરો અધિકાર તેને જ છે.
- અમે વસિયત કરનારની જગ્યાએ બેસીને અમારા વિચારો લાદી શકીએ નહીં.
- બેદખલીનું કારણ અમને સ્વીકાર્ય ન લાગે તો પણ, તેના પોતાના કારણો છે અને તેને બદલી શકાય નહીં.
શૈલાના વકીલે દલીલ કરી કે ઓછામાં ઓછો 1/9 હિસ્સો તો મળવો જોઈએ, કારણ કે તે નજીવો છે. પરંતુ કોર્ટે કહ્યું કે, "અમે અહીં સમાન વહેંચણીના ન્યાય પર નથી. વસિયતની ઇચ્છા જ અંતિમ છે."
આ ચુકાદાનું મહત્વ શું છે? આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સ્વ-અર્જિત સંપત્તિ પર વસિયત દ્વારા કોઈને પણ બેદખલ કરી શકાય છે, ભલે કારણ વ્યક્તિગત હોય જેમ કે આંતર-સમુદાય લગ્ન. જોકે, આ પિતૃસત્તાક વારસાના કેસમાં લાગુ નથી – ત્યાં દીકરીઓને જન્મથી જ સમાન હક્ક છે (હિન્દુ સક્સેશન એક્ટ 2005 મુજબ).
આ ચુકાદો વસિયતના અધિકારને મજબૂત બનાવે છે અને કહે છે કે વ્યક્તિગત ઇચ્છાને કોર્ટ પણ બદલી શકે નહીં. તે જ સમયે, તે સામાજિક વિચારો પર પ્રશ્ન ઉઠાવે છે કે લગ્નની પસંદગી માટે સંપત્તિમાંથી વંચિત કરવું યોગ્ય છે કે નહીં?
આ કેસ વારસા અને વસિયતના કાયદાઓને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જો તમે પોતાની સંપત્તિ સુરક્ષિત રાખવા માંગો છો, તો વસિયત કરાવવી જરૂરી છે!
સજ્જાદ અલી નાયાણી ✍
