ફ્રાઈડે વર્લ્ડ 29 December
ગુજરાતના વડોદરા જિલ્લાના નસવાડી તાલુકા**માં વિકાસ અને હાઇડ્રો પ્રોજેક્ટના નામે આદિવાસી સમાજની જમીનોને હડપવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. આ તાલુકામાં આદિવાસી બહુલ વિસ્તારોમાં લગભગ 18 ગામો ને અસર થવાની શક્યતા છે. ગુજરાત કોંગ્રેસના પ્રદેશ અધ્યક્ષ શ્રી અમિતભાઈ ચાવડા એ આ મુદ્દે તીખી પ્રતિક્રિયા આપી છે અને સરકાર પર ગંભીર આરોપ લગાવ્યા છે.
આદિવાસી જમીનો પર હુમલો: વિકાસ કે હડપણી? નસવાડી તાલુકો પર્વતીય અને જંગલી વિસ્તારમાં આવેલો છે, જ્યાં આદિવાસી સમુદાય પેઢીઓથી જમીન પર ખેતી અને વન-આધારિત જીવન જીવે છે. હાઇડ્રો પાવર અને રિવર લિંક પ્રોજેક્ટ્સ (જેમ કે પાર-તાપી-નર્મદા રિવર લિંક પ્રોજેક્ટ)ના નામે જમીનોનું અધિગ્રહણ કરવાના પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ્સથી હજારો આદિવાસી પરિવારો વિસ્થાપિત થઈ શકે છે અને તેમની જીવનજીવિકા ખતરામાં મૂકાઈ રહી છે.
આદિવાસીઓના જમીન અધિકારોને સુરક્ષિત કરવા માટે **ફોરેસ્ટ રાઇટ્સ એક્ટ (FRA)** અને **PESA** જેવા કાયદાઓ છે, પરંતુ આરોપ છે કે સ્થાનિક વહીવટ અને પોલીસની મદદથી દબાણ કરીને જમીનોનો કબજો લેવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. પોલીસની દાદાગીરી અને ધમકીઓથી આદિવાસીઓમાં ભયનું વાતાવરણ છે. આદિવાસી સમાજની જમીનોને 'વિકાસ'ના નામે છીનવી લેવાની આ કાર્યવાહીઓને ગુજરાત કોંગ્રેસે 'જમીન હડપણી' તરીકે ગણાવી છે.
અમિત ચાવડાની તીખી નિંદા: "આદિવાસીઓ સાથે છેતરપિંડી થઈ રહી છે" ગુજરાત પ્રદેશ કોંગ્રેસ સમિતિના પ્રમુખ શ્રી અમિતભાઈ ચાવડા એ આ મુદ્દે સ્પષ્ટ અને આકર્ષક રીતે પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે કહ્યું છે કે,
"નસવાડી તાલુકામાં વિકાસના નામે આદિવાસી સમાજની જમીનો છીનવવાનો પ્રયત્ન થઈ રહ્યો છે. પોલીસની દાદાગીરીથી જમીનનો કબજો લેવાનો પ્રયત્ન થઈ રહ્યો છે. હાઇડ્રો પ્રોજેક્ટના નામે 18 જેટલા ગામોની જમીન હડપવાનો પ્રયત્ન થઈ રહ્યો છે.
વધુમાં મનરેગા, નલ સે જલ જેવી યોજનાઓમાં કરોડોનો ભ્રષ્ટાચાર થઈ રહ્યો છે." આદિવાસી વિસ્તારોમાં પાર-તાપી-નર્મદા જેવા પ્રોજેક્ટ્સને લઈને પણ અમિત ચાવડાએ સરકાર પર આરોપ લગાવ્યા છે કે, તેમના દ્વારા આદિવાસીઓને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવી રહ્યા છે અને જમીન, જંગલ તથા પાણી છીનવી લેવાની ષડયંત્ર ચાલી રહ્યું છે. તેમણે સરકારને આદિવાસીઓ સાથે છેતરપિંડી ન કરવાની અને પ્રોજેક્ટને હંમેશ માટે બંધ કરવાની માંગ કરી છે.
ભ્રષ્ટાચારના આરોપ: મનરેગા અને નલ સે જલમાં કરોડોની લુંટ નસવાડી જેવા આદિવાસી વિસ્તારોમાં **મનરેગા** (મહાત્મા ગાંધી રોજગાર ગેરંટી યોજના) અને **નલ સે જલ** જેવી કેન્દ્રીય યોજનાઓમાં પણ મોટા પાયે ભ્રષ્ટાચારના આરોપો છે. આ યોજનાઓમાં કરોડો રૂપિયાના ફંડનો ગેરવાપર થઈ રહ્યો છે. કામની ગુણવત્તા નબળી, ખોટા બિલો અને મધ્યસ્થીઓ દ્વારા પૈસા ખાઈ જવાના આક્ષેપો છે. આદિવાસીઓને યોજનાઓનો લાભ નથી મળી રહ્યો, જ્યારે અમલીકરણ કરનારાઓ અને ઠેકેદારો મોટી રકમની લાભ લઈ રહ્યા છે.
આદિવાસીઓની એકતા અને કોંગ્રેસનો સંઘર્ષ આદિવાસી સમાજ આવા પ્રયાસો સામે એકજૂટ થઈ રહ્યો છે. રેલીઓ, વિરોધ પ્રદર્શનો અને કાનૂની લડાઈ ચાલી રહી છે. ગુજરાત કોંગ્રેસ આદિવાસીઓની સાથે ઊભી છે અને સડકથી લઈને વિધાનસભા સુધી આ મુદ્દો ઉઠાવી રહી છે. અમિત ચાવડા જેવા નેતાઓની આગેવાની હેઠળ પાર્ટીએ આદિવાસીઓના અધિકારો, જમીન અને જીવનજીવિકાને બચાવવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી છે.
આદિવાસીઓની જમીન તેમની ઓળખ, સંસ્કૃતિ અને જીવન છે. વિકાસના નામે તેને છીનવી લેવું એ ન્યાયી નથી. સરકારે પારદર્શિતા રાખીને, આદિવાસીઓની સંમતિ વિના કોઈ પ્રોજેક્ટ આગળ ન વધારવો જોઈએ. ભ્રષ્ટાચારની તપાસ થાય અને ન્યાય મળે – આ જ આદિવાસી સમાજની માંગ છે.
ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને વિકાસ બંને જરૂરી છે, પરંતુ તે આદિવાસીઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરીને જ શક્ય છે.
સજ્જાદ અલી નાયાણી ✍🏼
ફ્રાઈડે વર્લ્ડ 29 December
