Friday World January 4,2026
પ્રતિકાતમક તસ્વીર
અમદાવાદ, જેને સ્વચ્છતા અને વિકાસના મોડલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે આજે ગંભીર જળ સંકટની અણીએ ઊભું છે. દેશના સૌથી સ્વચ્છ શહેરોમાંથી એક ગણાતા ઈન્દોરમાં તાજેતરમાં દૂષિત પાણીથી થયેલી હાહાકાર અને મૃત્યુની ઘટનાઓએ આખા દેશને હચમચાવી દીધું છે. પરંતુ આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે અમદાવાદ પણ એ જ રસ્તે ચાલી રહ્યું છે. અહીં 150થી વધુ વિસ્તારોમાં વર્ષોથી દૂષિત અને ગંદા પાણીનું વિતરણ ચાલુ છે, જેના કારણે લોકોને પેટની તકલીફો, ટાઈફોઈડ, ગેસ્ટ્રોન્ટેરાઈટીસ જેવા રોગો રોજની વાત બની ગયા છે.
અમદાવાદના કોટ વિસ્તાર (વાળી શહેર), મધ્ય ઝોન, દક્ષિણ, પૂર્વ અને ઉત્તર ઝોનમાં પોળ-ચાલી જેવા જૂના વિસ્તારોમાં 30થી 50 વર્ષ જૂની પાણી અને ડ્રેનેજ લાઈનો છે. આ સાંકડા રસ્તાઓ અને જૂના મકાનોની નીચેથી પસાર થતી લાઈનોમાં ગટરના પાણીનું બેકફ્લો થાય છે, જેનાથી પીવાના પાણીમાં વાસ, કાદવ અને બેક્ટેરિયા મિશ્ર થઈ જાય છે. લોકોને રોજ ઝેર જેવું પાણી પીવું પડે છે, પરંતુ કોર્પોરેશનના સત્તાધીશો માટે આ મામલો 'સામાન્ય' જ લાગે છે.
ઈન્દોર અને અમદાવાદ: સ્વચ્છતાની સપાટી પાછળની કડવી હકીકત
ઈન્દોરને સતત વર્ષોથી દેશનું સૌથી સ્વચ્છ શહેર ગણવામાં આવે છે, પરંતુ ત્યાં પણ દૂષિત પાણીની ઘટનાએ બતાવ્યું કે સ્વચ્છતા માત્ર રસ્તા અને કચરાની જ નથી, પાણીની ગુણવત્તા પણ તેનો મહત્વનો ભાગ છે. અમદાવાદમાં પણ સ્વચ્છ સર્વેક્ષણમાં ટોચનું સ્થાન મળ્યું છે, પરંતુ જ્યાં સુધી પીવાના પાણીની વાત છે ત્યાં સુધી બંને શહેરોની પરિસ્થિતિમાં ખાસ તફાવત નથી. ઈન્દોરમાં એક જ વિસ્તારમાં થયેલી દુર્ઘટનાએ દેશનું ધ્યાન ખેંચ્યું, પરંતુ અમદાવાદમાં તો આ સમસ્યા વર્ષોથી ફેલાયેલી છે અને હજુ પણ અવગણાઈ રહી છે.
કોર્પોરેશનની દલીલ અને હકીકત
AMCના અધિકારીઓ કહે છે કે કાયમી ઉકેલ માટે જૂના વિસ્તારોના મકાનો તોડીને નવી લાઈનો નાખવી પડે છે, જે મુશ્કેલ છે. બે વર્ષ પહેલાં કોટ વિસ્તાર માટે 300 કરોડથી વધુનું પેકેજ મંજૂર થયું હતું, પરંતુ કામ મંથરગતિએ ચાલી રહ્યું છે. મધ્ય ઝોનમાં કામ પૂરું થવામાં હજુ 2-3 વર્ષ લાગી શકે છે. ત્યાં સુધી લોકોએ હેરાન થવું જ પડશે?
આ દરમિયાન ગાંધીનગર અને અન્ય શહેરોમાં પણ ટાઈફોઈડ અને પાણીજન્ય રોગોના કેસ વધી રહ્યા છે. અમદાવાદમાં પણ વર્ષ 2025માં હજારો કેસ નોંધાયા છે, જેમાં ગેસ્ટ્રો, ટાઈફોઈડ અને જોન્ડિસનો સમાવેશ થાય છે. પરંતુ બજેટમાં જોગવાઈઓ કાગળ પર જ રહી જાય છે.
શું છે ઉકેલ?
- જૂની લાઈનોનું તાત્કાલિક રિપ્લેસમેન્ટ અને રેગ્યુલર મેઈન્ટેનન્સ
- પાણીની ગુણવત્તાનું રોજિંદું ટેસ્ટિંગ અને જાહેર રિપોર્ટ
- વાસ્તવિક વિસ્તારોમાં પાણીના નમૂના લઈને તાત્કાલિક કાર્યવાહી
- લોકોને જાગૃત કરીને RO અથવા બોઈલ્ડ વોટરનો ઉપયોગ વધારવો
અમદાવાદના નાગરિકો હવે રાહ જોવા માંગતા નથી. જો સત્તાધીશો જાગી નહીં તો ઈન્દોર જેવી ત્રાસદી અહીં પણ થઈ શકે છે. સ્વચ્છ શહેરનું બિરુદ માત્ર રસ્તા અને કચરા પર નહીં, પીવાના પાણીની સ્વચ્છતા પર પણ આધારિત હોવું જોઈએ.
સમય આવી ગયો છે કે અમદાવાદ પણ પાણીના મામલે 'ઈન્દોર' ન બને!
Friday World January 4,2026
Sajjadali Nayani ✍
