-Friday World January 19,2026
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતીય નિકાસ પર લાદેલા ૫૦ ટકા ટેરિફે ગુજરાતના 'ડાયમંડ સિટી' સુરતને ગંભીર આઘાત આપ્યો છે. આ ટેરિફ મુખ્યત્વે ભારતના રશિયન તેલના ખરીદીને કારણે લાદવામાં આવ્યો હતો, જે જુલાઈ ૨૦૨૫માં ૨૫ ટકાથી શરૂ થઈને ઓગસ્ટમાં ૫૦ ટકા સુધી વધારાયો. આની સીધી અસર હીરા ઉદ્યોગ પર પડી છે, જે સુરતમાં વિશ્વના ૯૦ ટકા હીરાનું કટિંગ અને પોલિશિંગ કરે છે. નિકાસમાં તીવ્ર ઘટાડો થતાં લાખો કારીગરોની રોજગારી ખતરામાં મુકાઈ છે અને આની લહેર હવે સ્કૂલોના ક્લાસરૂમ સુધી પહોંચી ગઈ છે.
સુરતના હીરા ઉદ્યોગમાં આશરે ૭ થી ૮ લાખ લોકો સીધા કામ કરે છે, જેમાં મોટા ભાગના માઈગ્રન્ટ વર્કર્સ છે. ટેરિફને કારણે અમેરિકામાં હીરાની માંગ ઘટી છે, ઓર્ડર્સ બંધ થયા છે અને ફેક્ટરીઓમાં લેઓફ અને વેતનમાં ઘટાડો થયો છે. અગાઉ ૩૦-૩૫ હજાર રૂપિયા મહિને કમાતા કારીગરોનો પગાર હવે ૨૦-૨૨ હજાર રૂપિયા સુધી ઘટી ગયો છે. આ આર્થિક સંકટને કારણે હજારો પરિવારો મોંઘી ખાનગી સ્કૂલોની ફી ભરવામાં અસમર્થ બન્યા છે. પરિણામે, વાલીઓએ પોતાના બાળકોને ખાનગી સ્કૂલોમાંથી ઉપાડીને સસ્તી સરકારી સ્કૂલોમાં દાખલ કરાવ્યા છે અથવા તો સંપૂર્ણ શિક્ષણ અટકાવી દીધું છે. ઘણા કારીગરો પોતાના ગામડે પરત ફરી ગયા છે, જેનાથી સુરતમાં મિડ-સેશન ડ્રોપઆઉટનું પ્રમાણ અચાનક વધ્યું છે.
લોકસભાના વિન્ટર સેશનમાં રજૂ કરાયેલા રિપોર્ટ અનુસાર, ૨૦૨૫-૨૬માં ગુજરાતમાં ૨.૪૦ લાખ વિદ્યાર્થીઓએ સ્કૂલ છોડી દીધી છે, જે ૨૦૨૪-૨૫ના ૫૪,૫૪૧ની સરખામણીએ ૩૪૧ ટકાનો ભયાનક વધારો દર્શાવે છે.
એકલા સુરતમાં સુરત મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ૨૪ સ્કૂલોમાં ૬૦૦થી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ અધવચ્ચે અભ્યાસ છોડ્યો છે. પ્રાઇવેટ અને અન્ય સ્કૂલોમાં આ આંકડો વધુ હોઈ શકે છે. આ ડ્રોપઆઉટની વધારે માત્રા ૨૦૨૫ના બીજા અર્ધભાગમાં જોવા મળી છે, જ્યારે ટેરિફની અસર સૌથી વધુ અનુભવાઈ.
આ સંકટ માત્ર આર્થિક નથી, પરંતુ સામાજિક પણ છે. હીરા ઉદ્યોગે દાયકાઓથી ગામડાના લોકોને શહેરમાં સારી કમાણી અને બાળકોને સારું શિક્ષણ આપવાની તક આપી હતી. પરંતુ હવે બેરોજગારી, વેતન ઘટાડો અને પરિવારોની આર્થિક તંગીએ બાળકોના ભવિષ્યને અંધારું કરી દીધું છે. ઘણા પરિવારોમાં માતા-પિતા પોતાના સપના છોડીને બાળકોને ગામડે પરત લઈ જઈ રહ્યા છે, જ્યાં શિક્ષણની સુવિધાઓ પણ મર્યાદિત છે.
આર્થિક નિષ્ણાતો અને ઉદ્યોગ સંગઠનો જણાવે છે કે ટેરિફને કારણે હીરા નિકાસમાં ૪૦-૫૦ ટકા ઘટાડો થયો છે, જેનાથી ૫૦,૦૦૦થી વધુ નોકરીઓ સીધી અસરગ્રસ્ત થઈ છે. ઉદ્યોગને નવા બજારો જેવા કે યુરોપ, આફ્રિકા અને એશિયા તરફ વળવાની જરૂર છે, પરંતુ તેમાં સમય લાગશે. આ દરમિયાન સરકાર પાસેથી રાહત પેકેજ, ક્રેડિટ સુવિધા અને વેપાર વાટાઘાટોની અપેક્ષા વધી છે.
સુરતના હીરા ઉદ્યોગની આ ચમક ફરીથી ઝળહળે તે માટે ઝડપી હસ્તક્ષેપ જરૂરી છે. નહીં તો આ ટેરિફની આગ ન માત્ર ફેક્ટરીઓને, પરંતુ હજારો બાળકોના સ્વપ્નોને પણ ભસ્મ કરી નાખશે.
આજે ક્લાસરૂમમાં ખાલી બેન્ચો એક મોટી ચેતવણી છે – આર્થિક નીતિઓની અસર સીધી સામાન્ય માણસના ઘર સુધી પહોંચે છે!
Sajjadali Nayani ✍
Friday World January 19,2026
