-Friday World March 20,2026
પશ્ચિમ એશિયા (મધ્ય પૂર્વ)માં ચાલી રહેલા તણાવે હવે એક નવું અને ખતરનાક વળાંક લીધો છે. ઈઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા સંઘર્ષમાં હવે ઊર્જા સ્થળો – તેલ અને ગેસના મથકો – ને નિશાન બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ હુમલાઓએ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારને હલાવી દીધું છે અને ભારત જેવા મોટા આયાતકાર દેશો માટે ગંભીર ચિંતા ઊભી કરી છે.
ભારત સરકારે આ મામલે સ્પષ્ટ અને સખત સ્ટેન્ડ લીધો છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે ગુરુવારે (19 માર્ચ, 2026) મીડિયા બ્રીફિંગમાં કહ્યું કે, “આ પ્રદેશમાં ઊર્જા સ્થાપનાઓ પર થયેલા તાજેતરના હુમલાઓ અત્યંત પરેશાન કરનારા છે. આવા હુમલાઓ વૈશ્વિક ઊર્જા ક્ષેત્રને પહેલેથી જ અસ્થિર બનેલા સમયમાં વધુ અસ્થિર બનાવશે. આવા હુમલાઓ અસ્વીકાર્ય છે અને તેને તાત્કાલિક બંધ કરવા જોઈએ.”
પશ્ચિમ એશિયાના આગના ગોળામાં ઊર્જા સુરક્ષાની ચેતવણી: ભારતનો સ્પષ્ટ સંદેશ – “ઊર્જા મથકોને નિશાન ન બનાવો, નહીં તો વૈશ્વિક સંકટ આવશે!”
પશ્ચિમ એશિયા (મધ્ય પૂર્વ)માં ચાલી રહેલા તણાવ અને યુદ્ધની આગ વચ્ચે એક નવું અને ખતરનાક વળાંક આવ્યો છે. ઇઝરાયલે ઇરાનના વિશ્વના સૌથી મોટા ગેસ ફિલ્ડ – સાઉથ પાર્સ – પર હુમલો કર્યો, જેના જવાબમાં ઇરાને કતારના રાસ લાફાન ઔદ્યોગિક વિસ્તારમાં આવેલા વિશ્વના સૌથી મોટા એલએનજી (લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ) કેન્દ્ર સહિત અનેક ઊર્જા સ્થળોને નિશાન બનાવ્યા. આ હુમલાઓએ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારને હલાવી દીધું છે અને તેલ-ગેસની કિંમતોમાં ભારે ઉછાળો લાવ્યો છે.
આ સંજોગોમાં ભારત સરકારે સ્પષ્ટ અને કડક ચેતવણી આપી છે. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસવાલે ગુરુવારે (19 માર્ચ, 2026) મીડિયા બ્રીફિંગમાં કહ્યું કે, “આ પ્રદેશમાં ઊર્જા સ્થાપનાઓ પર થયેલા તાજેતરના હુમલા અત્યંત પરેશાન કરનારા છે. આવા હુમલાઓ વૈશ્વિક ઊર્જા ક્ષેત્રને પહેલેથી જ અસ્થિર બનેલા સમયમાં વધુ અસ્થિર બનાવશે. આવા હુમલા અસ્વીકાર્ય છે અને તેને તાત્કાલિક બંધ કરવા જોઈએ.”
ભારતની આ ચેતવણી માત્ર શબ્દોમાં મર્યાદિત નથી. ભારત લાંબા સમયથી પશ્ચિમ એશિયામાં નાગરિક અને ઊર્જા સંબંધિત માળખાને નિશાન ન બનાવવાનું આહ્વાન કરી રહ્યું છે. પરંતુ હવે જ્યારે હુમલા સીધા ઊર્જા કેન્દ્રો પર થઈ રહ્યા છે, ત્યારે ભારતે વધુ કડક અવાજમાં કહ્યું છે કે, “ઊર્જા મથકોને નિશાન બનાવવાનું ટાળો, નહીં તો વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠો અને બજાર વધુ ખતરામાં મુકાઈ જશે.”
શા માટે આ હુમલા ભારત માટે એટલા મહત્વના છે? ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા તેલ આયાતકારોમાંનું એક છે. લગભગ 88% ક્રૂડ ઓઇલ અને આશરે 50% નેચરલ ગેસની આયાત વિદેશથી કરે છે. કતાર ભારતનો સૌથી મોટો એલએનજી પુરવઠોકર્તા છે – ભારતના કુલ એલએનજી આયાતના આશરે 47% કતારમાંથી આવે છે. પેટ્રોનેટ એલએનજી, ગેઇલ અને જીએસપીસી જેવી ભારતીય કંપનીઓ કતાર સાથે લાંબા ગાળાના કરાર ધરાવે છે.
રાસ લાફાન પરના હુમલાએ કતારની એલએનજી નિકાસ ક્ષમતાના મોટા ભાગને અસર કરી છે. આનાથી ભારતના ગેસ પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડી શકે છે, જે વીજળી ઉત્પાદન, ઉદ્યોગો અને ઘરગથ્થુ વપરાશ પર સીધી અસર કરશે. આ ઉપરાંત, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ જેવા મહત્વના શિપિંગ રૂટ પર પણ જોખમ વધ્યું છે, જ્યાંથી વિશ્વના મોટા ભાગનો તેલ-ગેસ પસાર થાય છે.
વૈશ્વિક બજાર પર ભારે અસર આ હુમલાઓ બાદ બ્રન્ટ ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો છે. માર્ચ 2026માં તે 100 ડોલરથી વધુના સ્તરે પહોંચી ગઈ છે (કેટલાક સમયે 116 ડોલર સુધી પહોંચી), જે યુદ્ધ પહેલાંના 73 ડોલરથી ઘણી વધારે છે. યુરોપિયન TTF નેચરલ ગેસ બેન્ચમાર્કમાં પણ 24%થી વધુનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. આનાથી વૈશ્વિક મોંઘવારી વધુ તેજ થઈ શકે છે અને વિકાસશીલ દેશો જેવા ભારત પર ભારે બોજ પડશે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ પણ આ મુદ્દે આંતરરાષ્ટ્રીય નેતાઓ સાથે વાતચીત કરી છે. જોર્ડન, ફ્રાન્સ, ઓમાન, મલેશિયા જેવા દેશોના નેતાઓ સાથે ચર્ચા કરીને તેમણે ડી-એસ્કેલેશન અને શાંતિની અપીલ કરી છે. તેમણે કહ્યું કે, “ઊર્જા માળખા પરના હુમલા નિંદનીય છે અને તે અનાવશ્યક વધારાને ઉશ્કેરી શકે છે.”
ભારતની સ્થિતિ અને તૈયારી ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી પુરવઠો વધારીને આ સંકટનો સામનો કરવા તૈયાર છે. પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રાલયના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે, રશિયા, અમેરિકા અને અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી વધુ કાર્ગો લેવામાં આવી રહ્યા છે. પરંતુ લાંબા ગાળે આવા હુમલા ચાલુ રહેશે તો વૈશ્વિક ઊર્જા સુરક્ષા જોખમમાં મુકાઈ જશે.
આ સંઘર્ષમાં કોઈ પણ પક્ષને નામ ન લઈને ભારતે ઈઝરાયલ ની સાથે મૈત્રી પૂર્ણ વલણ અપનાવ્યું છે, પરંતુ ઊર્જા ની ભારત ની જરૂરિયાત માટે અરબ દેશો પર નિર્ભર રહેવુ પડે છે જે ઈઝરાયલ ની પાસે નથી
વૈશ્વિક સમુદાયને આ ચેતવણી છે કે, જો ઊર્જા મથકોને નિશાન બનાવવાનું ચાલુ રહ્યું તો આર્થિક અસ્થિરતા અને મોંઘવારીનું વાવાઝોડું આવશે, જેની અસર દરેક દેશ પર પડશે.
આ સમયે વિશ્વને શાંતિ અને સંવાદની જરૂર છે. ભારત જેવા દેશોની ચેતવણીને અવગણવી એ વૈશ્વિક સંકટને વધુ ગંભીર બનાવશે. આશા છે કે તમામ પક્ષો આ અવાજને સાંભળશે અને ઊર્જા સુરક્ષાને પ્રાથમિકતા આપશે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World March 20,2026
