ગરુડેશ્વર પાસે 2019માં ફાળવેલા પ્લોટ પર ગેરકાયદે કોમર્શિયલ બાંધકામ, 10 JCBથી 5 બંગલા જમીનદોસ્ત, 2 અધિકારીઓને કોર્ટનો સ્ટે
ગરુડેશ્વર, નર્મદા. સરકારી નોકરી એટલે નિયમ, શિસ્ત અને જવાબદારી. પણ જ્યારે નિયમ બનાવનારા અધિકારીઓ જ નિયમોને નેવે મૂકી દે, ત્યારે સવાલ સરકાર પર નહીં, આખી વ્યવસ્થા પર ઊભા થાય. નર્મદા જિલ્લામાં રવિવારે રજાના દિવસે વહીવટી તંત્રએ એવો જ એક ઐતિહાસિક સફાયો કર્યો.
2019માં ગરુડેશ્વર પાસે તત્કાલીન 13 ઉચ્ચ અધિકારીઓને ફાળવેલા પ્લોટ પર થયેલા ગેરકાયદે બાંધકામ પર તંત્રનું બુલડોઝર ફરી વળ્યું. 10 JCB મશીન કામે લગાડીને 5 અધિકારીઓના આલીશાન મકાનો જમીનદોસ્ત કરી દેવાયા. આ કાર્યવાહીએ આખા ગુજરાતના વહીવટી તંત્રમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
વર્ષ 2019માં સરકારની એક યોજના હેઠળ નર્મદા જિલ્લાના 13 તત્કાલીન ઉચ્ચ અધિકારીઓને ગરુડેશ્વર ખાતે રહેણાંક હેતુ માટે પ્લોટ ફાળવવામાં આવ્યા હતા. તે સમયના કલેક્ટર આર.એસ. નિનામા દ્વારા આ ફાળવણી "સરકારના નીતિ-નિયમોનું પાલન કરવાની શરતે" કરવામાં આવી હતી.
પણ ફાળવણી પછી જે થયું તે ચોંકાવનારું હતું. નિયમોની જાણકારી ધરાવતા આ અધિકારીઓએ જ નિયમોના ધજાગરા ઉડાવ્યા.
કયા નિયમોનો ભંગ થયો?
1. સમયમર્યાદામાં બાંધકામ નહીં: કેટલાક અધિકારીઓએ નિયત સમયમર્યાદામાં પ્લોટ પર બાંધકામ જ શરૂ ન કર્યું.
2. ટાઉન પ્લાનિંગની મંજૂરી નહીં: મોટાભાગના અધિકારીઓએ બાંધકામ શરૂ કરતા પહેલા ટાઉન પ્લાનિંગ વિભાગની ફરજિયાત મંજૂરી લીધી જ નહીં.
3. રહેણાંકને બદલે કોમર્શિયલ બાંધકામ: સૌથી ગંભીર બાબત એ હતી કે જે અધિકારીઓએ બાંધકામ કર્યું, તેમના મકાનો રહેણાંકને બદલે કોમર્શિયલ પ્રકારના હતા. એટલે કે રહેવા માટે ફાળવેલા પ્લોટનો ઉપયોગ કમાણી માટે થઈ રહ્યો હતો.
આ સમગ્ર મામલો તત્કાલીન મામલતદાર પી.કે. જોષીએ ઉજાગર કર્યો. તેમણે ફરિયાદ કરવાની સાથે RTI હેઠળ માહિતી માંગી. મામલો મીડિયામાં ઉછળતા જિલ્લા કલેક્ટરે તાત્કાલિક તપાસના આદેશ આપ્યા.
તપાસ બાદ તંત્ર એક્શનમાં
તપાસમાં સ્પષ્ટ થયું કે 4 અધિકારીઓએ તો પ્લોટ પર કોઈ બાંધકામ જ કર્યું ન હતું. નિયમ મુજબ તેમની જમીન તાત્કાલિક "શ્રી સરકાર" કરવામાં આવી. એટલે કે સરકારે પાછી લઈ લીધી.
બાકીના અધિકારીઓના મકાનો કોમર્શિયલ પ્રકારના હોવાથી તેમને તોડી પાડીને જમીન સરકાર હસ્તક લેવાના હુકમો અપાયા. ગ્રામ પંચાયત ગરુડેશ્વર દ્વારા આ અધિકારીઓને 3 વખત નોટિસ આપીને સ્વૈચ્છિક રીતે ગેરકાયદે બાંધકામ દૂર કરવા જણાવાયું હતું. પણ કોઈ અધિકારીએ નોટિસનો જવાબ આપ્યો નહીં કે બાંધકામ હટાવ્યું નહીં.
આખરે રવિવારે નર્મદા વહીવટી તંત્રએ લાલ આંખ કરી. 10 JCB સાથે ટીમ પહોંચી અને ડિમોલિશન શરૂ કર્યું.
કોના-કોના બંગલા તૂટ્યા?
રવિવારની કાર્યવાહીમાં નીચેના 5 અધિકારીઓના મકાનો પર બુલડોઝર ફેરવાયું:
1. ડી. કે. ભગત - તત્કાલીન પ્રાંત અધિકારી, હાલ અધિક કલેક્ટર
2. બી. ડી. મોડિયા - તત્કાલીન ચૂંટણી અધિકારી નર્મદા, હાલ સચિવાલય ગાંધીનગર
3. વી. વી. મછાર- તત્કાલીન મામલતદાર, હાલ નિવૃત્ત
4. એચ. વી. ગામીત - તત્કાલીન ટાઉન પ્લાનર નર્મદા, હાલ સિનિયર ટાઉન પ્લાનર, ગાંધીનગર
5. સ્વ. ડી.એન. ચૌધરી - તત્કાલીન પ્રાંત અધિકારી ડેડિયાપાડા
6. આર.એમ. ચૌધરી
કોર્ટના સ્ટેથી 2 બંગલા બચ્યા
નિવૃત્ત IAS અધિકારી એલ.એમ. ડીંડોર અને આર.વી. બારીયાએ સમયસર કોર્ટમાંથી સ્ટે ઓર્ડર મેળવી લેતા હાલ પૂરતી તેમના મકાનો સામે કાર્યવાહી મુલતવી રાખવામાં આવી છે. કોર્ટનો આખરી નિર્ણય આવ્યા બાદ તેમના મકાનોનું ભાવિ નક્કી થશે.
સૌથી મોટી વિડંબના શું?
આ સમગ્ર પ્રકરણની સૌથી મોટી વિડંબના એ છે કે જે અધિકારીઓએ નિયમોનો ભંગ કર્યો, તે તમામ મહેસૂલ અને ટાઉન પ્લાનિંગ વિભાગ સાથે જોડાયેલા હતા. એટલે કે પ્લોટ ફાળવણી, બાંધકામની મંજૂરી, જમીનના નિયમો - આ બધાની જાણકારી તેમને અન્ય કોઈ કરતા વધુ હતી.
ટાઉન પ્લાનિંગના અધિકારીને પણ પ્લોટ ફાળવાયો હતો અને તેમણે પણ નિયમો તોડ્યા. "કાયદાના રખેવાળ જ કાયદો તોડે" એવી સ્થિતિ ઊભી થઈ. આથી જ જ્યારે મામલો ઉછળ્યો અને જનતામાં રોષ ફેલાયો, ત્યારે સરકાર માટે બુલડોઝર ફેરવ્યા વિના કોઈ વિકલ્પ બચ્યો નહીં.
2019માં કેમ માંગ્યા હતા પ્લોટ?
એક સવાલ એ પણ છે કે 2019માં જ્યારે આ અધિકારીઓ નર્મદામાં પોસ્ટેડ હતા, ત્યારે તેમણે ગરુડેશ્વર જેવા રમણીય સ્થળે પ્લોટની માંગણી કેમ કરી? કયા હેતુ માટે માંગણી કરી હતી તેની સત્તાવાર માહિતી હજુ બહાર આવી નથી. પણ જે રીતે કોમર્શિયલ પ્રકારના બાંધકામ થયા, તે જોતા અનેક સવાલો ઊભા થાય છે.
સરકારનો સંદેશ સાફ છે
આ કાર્યવાહી દ્વારા ગુજરાત સરકારે અત્યંત કડક સંદેશ આપ્યો છે - "કાયદો સૌ માટે સરખો છે". તમે સામાન્ય નાગરિક હો કે ઉચ્ચ અધિકારી, ગેરકાયદે બાંધકામ કરશો તો બુલડોઝર ફરશે જ.
રજાના દિવસે 10 JCB કામે લગાડીને કરાયેલી આ કાર્યવાહી દર્શાવે છે કે સરકાર આ મામલે કોઈ ઢીલાશ રાખવા માંગતી નથી. "સરકારી અધિકારીઓના મકાનો પર બુલડોઝર" - આ દ્રશ્યોએ સામાન્ય જનતામાં વિશ્વાસ જગાડ્યો છે કે સિસ્ટમ હજુ જીવંત છે.
આગળ શું?
હાલ 5 મકાનો તોડી પડાયા છે. 4 પ્લોટ પહેલાથી જ સરકાર હસ્તક છે. 2 મકાનો પર કોર્ટનો સ્ટે છે. એટલે કુલ 13માંથી 11 પ્લોટ પર કાર્યવાહી થઈ ચૂકી છે. સ્ટે વાળા 2 કેસમાં કોર્ટનો નિર્ણય આવ્યા બાદ આગળની કાર્યવાહી થશે.
આ ઘટના સમગ્ર ગુજરાતના વહીવટી તંત્ર માટે એક દાખલો બની ગઈ છે. જે અધિકારીઓ સત્તાનો દુરુપયોગ કરીને અંગત લાભ લેવાનું વિચારતા હશે, તેમના માટે આ લાલબત્તી સમાન છે.
તારણ
સરકારી નોકરી સુવિધા આપે છે, પણ સાથે જવાબદારી પણ લાવે છે. જ્યારે જવાબદાર વ્યક્તિઓ જ બેજવાબદાર બને, ત્યારે તંત્રને કડક બનવું પડે છે. નર્મદાની આ ઘટના સાબિત કરે છે કે ગુજરાતમાં "કોઈ પણ કાયદાથી ઉપર નથી".
આ બુલડોઝર માત્ર ઈંટ-સિમેન્ટના મકાનો પર નથી ફર્યું, એ "સત્તાનો દુરુપયોગ કરી શકાય" એ માનસિકતા પર ફર્યું છે. અને કદાચ આ જ સૌથી મોટો સંદેશ છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 29 Jun 2026
