ભાષણમાં ‘જોશ’ વધી ગયો, ‘હોશ’ રહી ગયો
વાયરલ થયેલા એક વીડિયોમાં ખેડૂત નેતા મંચ પરથી જોશભેર ભાષણ આપી રહ્યા છે. આંદોલનને વધુ ધારદાર બનાવવા માટે તેમણે ખેડૂતોને આહ્વાન કર્યું, “અદાણીની એક પણ વસ્તુ નહીં લેવાની… પછી ભલે તે મરચું હોય, ધાણાજીરું હોય, હળદર હોય કે અથાણું હોય!”
બસ, અહીં જ ગોટાળો થઈ ગયો. જે અદાણી કંપની સામે ખેડૂતો લડી રહ્યા છે તે ગૌતમ અદાણીની અદાણી ગ્રુપ છે, જે પાવર, પોર્ટ, એનર્જી જેવા ક્ષેત્રોમાં કામ કરે છે. જ્યારે રાજકોટની પ્રખ્યાત ‘અદાણી મસાલા’ કંપનીને તેની સાથે દૂર-દૂર સુધી કોઈ લેવાદેવા નથી. બંનેનું સરનેમ એક હોવાથી ખેડૂત નેતા ગેરસમજનો શિકાર બન્યા અને મસાલા ઉદ્યોગ પણ અજાણતા આંદોલનમાં ખેંચાઈ ગયો.
રસોડાથી લઈને શેરબજાર સુધીની કલ્પના
આ ઘટના બાદ સોશિયલ મીડિયા પર મીમ્સ અને કોમેન્ટ્સનું પૂર આવ્યું. લોકો મજાકમાં લખી રહ્યા છે કે હવે ગૃહિણીઓ રસોઈ કરતા પહેલા મસાલાના ડબ્બા પર ‘કઈ અદાણી?’ એ ચેક કરશે. કોઈએ તો લખ્યું, “કલ્પના કરો, બહેન રસોઈમાં મરચું નાખવા જાય અને યાદ આવે કે આ તો આંદોલન ચાલે છે, મસાલો ન વપરાય!”
કદાચ ખેડૂત નેતાને એમ લાગ્યું હશે કે અદાણી મસાલાનો બહિષ્કાર કરવાથી અદાણી ગ્રુપના શેર ગગડી જશે. પણ બિચારા મસાલા ઉત્પાદકોને તો ખબર પણ નહીં હોય કે તેઓ કયા આંદોલનનો ભાગ બની ગયા છે.
નામમાં સમાનતા, કામમાં આસમાન-જમીનનો ફરક
આ આખો કિસ્સો ‘નામ એક, કામ અનેક’ કહેવતને સાર્થક કરે છે. ગુજરાતમાં ‘પટેલ’, ‘શાહ’, ‘મહેતા’ જેવા સરનેમ લાખો લોકોના હોય છે, પણ તેનો અર્થ એ નથી કે બધા એકબીજાના ધંધામાં ભાગીદાર હોય. ગૌતમ અદાણીની કંપની અને રાજકોટની અદાણી સ્પાઇસીસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ બે તદ્દન અલગ એકમો છે. એક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં, બીજી તમારા રસોડામાં.
ગંભીર મુદ્દો, હળવી રજૂઆત ભારે પડી
જેતપરના ખેડૂતોનો મુદ્દો તદ્દન સાચો અને ગંભીર છે. ખેતરની વચ્ચે પરવાનગી વગર થાંભલા ઉભા થાય, વળતર ન મળે, તો વિરોધ થવો સ્વાભાવિક છે. પરંતુ આંદોલનની દિશા જ્યારે મસાલા, અથાણાં અને હળદરના બહિષ્કાર તરફ વળે, ત્યારે મૂળ મુદ્દાની ગંભીરતા ઓછી થઈ જાય છે.
સોશિયલ મીડિયાના જમાનામાં એક વાયરલ ક્લિપ આખા આંદોલનની છબી બદલી શકે છે. આજે જરૂર છે કે નેતાઓ ભાષણ આપતા પહેલા હકીકતની ખરાઈ કરી લે. નહીંતર ‘જોશ-જોશ’માં ‘હોશ’ ખોવાઈ જાય અને મુદ્દો ‘મસાલેદાર’ મજાક બનીને રહી જાય.
આંદોલનની અસર અને આગળનો રસ્તો
સ્થાનિક લોકોનું કહેવું છે કે ખેડૂતોની માંગણીઓ વાજબી છે અને તંત્રએ તેના પર ધ્યાન આપવું જોઈએ. વીજ કંપનીએ ખેડૂતો સાથે બેસીને યોગ્ય વળતર અને વૈકલ્પિક રૂટ અંગે ચર્ચા કરવી જોઈએ. પરંતુ સાથે સાથે આંદોલનના આગેવાનોએ પણ સમજવું પડશે કે ખોટી માહિતી કે ગેરસમજ આંદોલનને નબળું પાડે છે.
જે કંપની સામે લડત છે તેને જ ટાર્ગેટ કરવી જોઈએ. નામની સમાનતાના કારણે કોઈ નિર્દોષ વેપારીને નુકસાન ન થવું જોઈએ. ‘અદાણી મસાલા’ વર્ષોથી ગુજરાતના ઘર-ઘરમાં વપરાતી બ્રાન્ડ છે અને હજારો લોકોની રોજગારી તેની સાથે જોડાયેલી છે.
સાર શું?
આંદોલનમાં જુસ્સો જરૂરી છે, પણ જાણકારી એનાથી વધુ જરૂરી છે. જેતપરના ખેડૂતોની લડત જમીન અને હક માટેની છે, રસોડાના ડબ્બા માટેની નહીં. તંત્ર અને કંપની ખેડૂતોની વાત સાંભળે અને યોગ્ય નિરાકરણ લાવે એ જ આ આંદોલનની સાચી સફળતા કહેવાશે. બાકી મરચું, ધાણાજીરું અને અથાણાંનો કોઈ વાંક નથી – એ તો આપણા ભોજનનો સ્વાદ વધારવા માટે જ છે.
આશા રાખીએ કે આ ‘મસાલેદાર’ ગેરસમજ બાદ ખેડૂત આંદોલન ફરી તેના અસલ મુદ્દા પર કેન્દ્રિત થશે અને ખેડૂતોને ન્યાય મળશે. કારણ કે છેવટે તો ‘અન્નદાતા’ ખુશ રહેશે તો જ દેશનો સ્વાદ જળવાઈ રહેશે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 30 Jun 2026
