- Friday World 10 Jun 2026
હુમલાની પૃષ્ઠભૂમિ અને અપાચે હેલિકોપ્ટરની ઘટના
તાજેતરમાં અમેરિકાએ દાવો કર્યો હતો કે ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં અમેરિકાના અપાચે હેલિકોપ્ટરને તોડી પાડ્યું છે. આ ઘટનાને લઈને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તરત જ કાર્યવાહીનો આદેશ આપ્યો. 9 જૂનના રોજ અમેરિકન વાયુસેના અને નૌસેનાના લડાકુ વિમાનોએ ઈરાનના અબ્બાસ (Bandar Abbas), જાસ્ક (Jask/Sirik) અને કેશમ (Qeshm) ટાપુ પર સ્થિત મુખ્ય સૈન્ય ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા.
પ્રિસિઝન મ્યુનિશનનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવેલા આ હુમલાઓમાં મિસાઈલ લોન્ચ સાઈટ્સ, રડાર સ્ટેશનો અને નૌસેના સંબંધિત સુવિધાઓને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું હોવાના અહેવાલો છે. અમેરિકન સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)એ આ કાર્યવાહીને “સ્વ-રક્ષણ” તરીકે વર્ણવીને કહ્યું કે આ હુમલા પ્રમાણસર અને જરૂરી હતા.
ઈરાને આ આરોપોને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢ્યા છે. તેણે કહ્યું છે કે અમેરિકાએ હેલિકોપ્ટરની ઘટનાનો ઉપયોગ માત્ર બહાના તરીકે કર્યો છે અને આ હુમલાઓ વિના પ્રોવોકેશન છે.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર: અબ્રાહમ લિંકન પર ડ્રોન અને મિસાઈલોનો વરસાદ
અમેરિકાના હુમલાના તરત જ જવાબમાં ઈરાને અસંખ્ય ડ્રોન અને મિસાઈલો છોડીને USS અબ્રાહમ લિંકનને સીધું નિશાન બનાવ્યું. ઈરાની ક્રાંતિકારી ગાર્ડ્સ (IRGC)એ દાવો કર્યો છે કે તેઓએ અબ્રાહમ લિંકનને ટાર્ગેટ કર્યું છે. જો કે અત્યાર સુધી અમેરિકન તરફથી કોઈ મોટા જાનમાલના નુકસાનની પુષ્ટિ થઈ નથી. અનેક મિસાઈલો અને ડ્રોન અબ્રાહમ લિંકનની રેન્જની બહાર જતા રહ્યા હોવાના અહેવાલો છે.
ઈરાનનો સ્પષ્ટ ઈરાદો અબ્રાહમ લિંકન જેવા વિશાળ કેરિયરને નુકસાન પહોંચાડવાનો અને તેના ઉપર કબ્જો અથવા તેને પાછું હઠાવવાનો છે. આ કાર્યવાહીએ વિશ્વને એક વખત ફરી યાદ અપાવ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં કોઈ પણ પ્રકારની અસ્થિરતા વૈશ્વિક અર્થતંત્રને હચમચાવી શકે છે.
હોર્મુઝ: વિશ્વનું તેલી હૃદય અને યુદ્ધનું કેન્દ્ર
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ વિશ્વના લગભગ 20% ક્રૂડ ઓઈલ અને મોટા ભાગના LNGના પરિવહન માટે જાણીતું છે. આ 33 કિલોમીટરના狭窄 માર્ગ પર અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વધતાં જ વીમા ખર્ચ વધી ગયા છે, તેલના ભાવમાં વધઘટ થઈ રહી છે અને શિપિંગ કંપનીઓ વૈકલ્પિક માર્ગો શોધી રહી છે.
આ ઘટનાઓએ વૈશ્વિક સ્તરે ચિંતા વધારી દીધી છે. ભારત, ચીન, જાપાન અને યુરોપ જેવા મોટા તેલ આયાતકાર દેશો આ સ્થિતિને ચોક્કસ નજરે જોઈ રહ્યા છે. ભારત માટે આ ઊર્જા સુરક્ષાનો મોટો પ્રશ્ન છે, કારણ કે તે ઈરાન અને ખાડી દેશો પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે.
વૈશ્વિક અસરો અને ભવિષ્યની સંભાવનાઓ
આ તાજેતરની કાર્યવાહી 2026ના ઈરાન-યુએસ તણાવના વધતા ક્રમને દર્શાવે છે. અમેરિકા તરફથી “મિશન પૂર્ણ” જાહેર કરવામાં આવ્યું હોવા છતાં ઈરાનના વળતા હુમલાઓ સૂચવે છે કે આ લડાઈ હજુ સમાપ્ત થઈ નથી. બંને પક્ષો વચ્ચે વધુ વધઘટ થવાની સંભાવના છે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે:
- તેલના ભાવ વધુ વધી શકે છે.
- વૈકલ્પિક ઊર્જા અને માર્ગો તરફ વધુ ધ્યાન જશે.
- BRICS જેવા પ્લેટફોર્મ પર નોન-ડોલર વેપારને વેગ મળશે.
આ સંઘર્ષ માત્ર બે દેશો વચ્ચે નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ઊર્જા, અર્થતંત્ર અને ભૂ-રાજનીતિનું કેન્દ્ર બની ગયું છે. હોર્મુઝમાં ગેટ બંધ થવાની સ્થિતિ છે, પરંતુ તેલનું પરિવહન અને તણાવ બંને ચાલુ જ છે.
આ ઘટનાઓ વિકસતી છે. વૈશ્વિક શાંતિ અને સ્થિરતા માટે બંને પક્ષો વચ્ચે સંવાદ અને સમજૂતીની જરૂર છે, નહીંતર આ અગ્નિ વધુ વિસ્તરી શકે છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World 10 Jun 2026
