-Friday World September 23,2026
દિલ્હીમાં ચાલી રહેલી મતદાર યાદીની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયા હવે સુપ્રીમ કોર્ટની નજરમાં આવી ગઈ છે. મંગળવારે સુનાવણી દરમિયાન સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને આકરા શબ્દોમાં કહ્યું કે, "લોકોને સમજ્યા વિચાર્યા વગર નોટિસો મોકલવામાં આવી રહી છે. આ પ્રક્રિયામાં વધુ સુરક્ષાત્મક પગલાંની જરૂર છે."
આ કેસની સુનાવણી મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ સૂર્યકાંત, ન્યાયમૂર્તિ જોયમાલ્ય બાગચી અને ન્યાયમૂર્તિ વી. મોહનાની બનેલી ત્રણ જજોની બેન્ચ કરી રહી હતી.
શું છે સમગ્ર મામલો?
સામાજિક કાર્યકર્તા અંજલિ ભારદ્વાજ અને અમૃતા જોહરી દ્વારા એક જનહિત અરજી (PIL) દાખલ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં આક્ષેપ છે કે ચૂંટણી પંચ અને દિલ્હીના મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી (CEO) એ SIR પ્રક્રિયા હેઠળ જે નોટિસો મોકલી છે, તેમાં નોટિસ મોકલવા પાછળનું ચોક્કસ અને સ્પષ્ટ કારણ જણાવવામાં આવ્યું નથી.
અરજદારોના વકીલ પ્રશાંત ભૂષણે કોર્ટમાં દલીલ કરી હતી કે આ પ્રક્રિયા ખૂબ જ ચોંકાવનારી રીતે ચાલી રહી છે. તેમના મતે દિલ્હીમાં 33 લાખથી વધુ મતદારોને અત્યંત નજીવા અને ટેકનિકલ કારણોસર નોટિસ ફટકારી દેવામાં આવી છે. ઘણા લોકોને તો ખબર પણ નથી કે તેમની ભૂલ શું છે.
"તાર્કિક વિસંગતતા" એટલે શું? સુપ્રીમ કોર્ટે શું કહ્યું?
ચૂંટણી પંચે કહ્યું હતું કે આ નોટિસો "લોજિકલ ડિસ્ક્રેપન્સી" એટલે કે તાર્કિક વિસંગતતા મળી આવતા મોકલવામાં આવી છે. પરંતુ સુપ્રીમ કોર્ટે આ શબ્દ પર જ સવાલ ઉઠાવ્યો.
બેન્ચે ચૂંટણી પંચના વરિષ્ઠ વકીલને સ્પષ્ટ કહ્યું - "તાર્કિક વિસંગતતા ઓળખવા માટે તમે કયા આધાર અને કયા અલ્ગોરિધમનો ઉપયોગ કરો છો તેની સ્પષ્ટતા જરૂરી છે. કોઈ વ્યક્તિનું નામ, ઉંમર કે સરનામામાં નાની ભૂલ હોય તો શું તેનો મતાધિકાર છીનવી શકાય?"
કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે, લોકોને નોટિસ સમજ્યા વગર આપવામાં આવી રહી છે. પંચે તપાસ કરવી જોઈએ કે આ પ્રક્રિયામાં કોઈ વધારાની સુરક્ષાત્મક વ્યવસ્થા (Safeguards) ની જરૂર છે કે નહીં, જેથી કોઈ સાચો મતદાર મતદાર યાદીમાંથી બહાર ન થઈ જાય.
અરજદારોની મુખ્ય માંગણીઓ:
આ PIL માં માત્ર નોટિસ રદ કરવાની જ નહીં, પણ પારદર્શિતાની માંગ કરવામાં આવી છે:
1. તાર્કિક વિસંગતતા નક્કી કરવાના માપદંડો શું છે?
2. મતદારોનું વર્ગીકરણ કયા આધારે થયું?
3. આ માટે કયું સોફ્ટવેર અને અલ્ગોરિધમ વપરાયું?
4. તેની કામગીરીની માર્ગદર્શિકા જાહેર કરો.
અરજદારોનું કહેવું છે કે જો આ બધું જાહેર નહીં થાય તો આખી પ્રક્રિયા અપારદર્શક બની જશે અને લોકશાહીના સૌથી મોટા અધિકાર - મતાધિકાર પર જોખમ ઉભું થશે.
આગળ શું થશે?
સુપ્રીમ કોર્ટે ચૂંટણી પંચને આ મામલે વિગતવાર જવાબ દાખલ કરવા કહ્યું છે. કોર્ટે સંકેત આપ્યો છે કે મતદાર યાદી શુદ્ધ હોવી જરૂરી છે, પરંતુ શુદ્ધિકરણના નામે ઉતાવળે કે કોઈ ગરીબ, સામાન્ય માણસ કે ભાડે રહેતા લોકોને હેરાન કરવા યોગ્ય નથી.
આ ચુકાદા પર હવે આખા દેશની નજર છે, કારણ કે SIR પ્રક્રિયા ભવિષ્યમાં અન્ય રાજ્યોમાં પણ લાગુ થઈ શકે છે. જો 33 લાખ લોકો દિલ્હીમાં જ પ્રભાવિત થતા હોય તો રાષ્ટ્રીય સ્તરે આ આંકડો કરોડોમાં પહોંચી શકે છે.
આમ, આ લડાઈ હવે માત્ર નોટિસની નથી, પણ દરેક નાગરિકના મતના અધિકારને બચાવવાની લડાઈ બની ગઈ છે.
Sajjadali Nayani ✍
Friday World September 23,2026
#SupremeCourt #ElectionCommission #DelhiNews #SIRProcess #VoterList #IndianDemocracy #RightToVote #SupremeCourtOfIndia #DelhiVoters #BreakingNews
